ETHIEK
= wetenschappelijk discipline over vraag naar ‘goede' en ‘kwade'
3 basale vragen
Wat moet ik doen?
Hoe moet ik handelen?
Vanuit welke normen en waarden? => maatschappij hoe moet gezondheidszorg georganiseerd worden?
Ethische vragen in gezondheidszorg nemen toe door technologie, meer kennis over lichaam, stroom aan data
Vb: genetische prenatale screening => waarom heb je mij (niet) geboren laten worden?, waarom heb ik bepaalde
kenmerken?
Twijfels en dilemmas: kan ik mijn kind laten geboren worden?
Kern van medische ethiek: definitie goed en kwaad => ligt niet van nature vast = zelf kiezen
“met whet weten groeit de twijfel" => meer vragen, meer twijfel => meer nood aan ethiek kennis is geen zekerheid
meer keuzes MOETEN maken door toenemende vrijheid
MAATSCHAPPELIJK PLAATS VAN GEZONDHEID
gezondheidsbegrip die overheerst in samenleving + impact op keuzes en handelen
relatie tussen gezondheidsbegrip, politieke macht em individuele verantwoordlijkheid
ONZE GEZONDHEID
kenmerken gezondheidsbegrip = breed, normatief, vloeibaar
Nietzsche en Han: overmaat aan positiviteit
Obo Marquad: einde van noodlot
Selfie = dominant beeld in onze samenleving =>
egodecors
enkel jezelf op je best tonen
maatschappelijke normen schuilen in selfie: tonen hoe goed je leeft, stralen, gezond zijn, … => selfies lijken onbewust
op elkaar minstens doen alsof we gezond zijn
uiting van individuele vrijheid
ook beantwoorden aan welbepaalde (impliciete) norm (ik moet zo overkomen)
NORMEN
waar komen normen vandaan?
Lijkt evident in samenleving => iedereen doet het ontstaat onbewust
Bij niet halen van normen, faal je
Sociaal maar ook op vlak van gezondheid
Online kritisch zijn => kan niet
“wat is mis met mij?” => geen samehorigheidsgevoel als je anders bent en normen niet naleeft
sijpelt door in gezodheidszorg
MAATSCHAPPELIJKE PLAATS VAN GEZONDHEID
BREED
WHO definitie = “algehele situatie van fysiekm mentaal en algeheel welbevinden"
vroeger: gezondheid = afwezigheid van ziekte niets voelen = geen probleem
, nu: ziekte = afwezigheid van gezondheid => veel meer met gezondheid bezig
voordeel: meer middelen om aan goede preventie te doen = mogelijkheid
NORMATIEF
gelinkt met gezondheidsnormen => gezondheid is niet vast te stellen maar ernaar streven => wnr goede gezondheid?
Norm = je ‘hoort' gezond te zijn, hoe gezond ben ik?, geen zekerheid dat je echt gezond bent, meer preventie, ziek tot
tegendeel bewezen => kan zorgen voor onnodige obsessie, twijfels, stress, … ivm gezondheid
Geen bovengrens
Vb boek ‘better than well'
Verantwoordelijkheid ligt bij individu
Gezondheid als feit: gezond tot tegendeel bewezen, gezond/ziek is lot van natuur
VLOEIBAAR
< Zygmunt Bauman, Liquid Modernity
Fitness stays permanently open on side of more: it does not refer to any particular standard of bodily capacity but to tis
potential of expansion
No upper limit
Geen vaste structuren in samenleving
Bovengrens?
Gezond genoeg?
VRAAG
is gezondheid recht of plicht? Obsessie of dwingende noodzaak?
Welke behandelingen eerst?
Te weinig budget voor gezondheidszorg => ontwikkelen nieuwe therapien, …
Wat is basiszorg? Wat is luxe? Plastische chirurgie terug betalen?
NIETZSCHE – ALSO SPRACH ZARATHUSTRA
Gezondheid als fetisj van moderne mens
Byung Chul Han = vglb ideeen
“Zei niet Nietzsche al dat na de dood van God de gezondheid tot godin zou worden verheven? Als er een
betekenishorizon bestond die boven het alleen-maarleven uit zou gaan, dan zou de gezondheid zich niet zo
verabsoluteren”
Gezondheid wordt obsessie naar dokter soms zonder reden => willen zekerheid van gezondheid = soms
investeren in overbodige medische behandelingen
Eigen verantwoordelijkheid of samenleving?
‘ziek' van gezondheidsobsessie
Vermoeide samenleving
Overdosis aan positiviteit
EINDE VAN NOODLOT – ODO MARQUARD
“eerst was er niets maakbaar, daarna iets en nu is alles maakbaar"
Evolutie geneeskunde we accepteren niet lange strijd tegen de dood = opstand tegen de dood + bestrijden van lijden
Vroeger: accepteren van lot
Nu: dood uistellen, pijnloos, verlossen van alle ellende => “zelf voor god spelen"
= wetenschappelijk discipline over vraag naar ‘goede' en ‘kwade'
3 basale vragen
Wat moet ik doen?
Hoe moet ik handelen?
Vanuit welke normen en waarden? => maatschappij hoe moet gezondheidszorg georganiseerd worden?
Ethische vragen in gezondheidszorg nemen toe door technologie, meer kennis over lichaam, stroom aan data
Vb: genetische prenatale screening => waarom heb je mij (niet) geboren laten worden?, waarom heb ik bepaalde
kenmerken?
Twijfels en dilemmas: kan ik mijn kind laten geboren worden?
Kern van medische ethiek: definitie goed en kwaad => ligt niet van nature vast = zelf kiezen
“met whet weten groeit de twijfel" => meer vragen, meer twijfel => meer nood aan ethiek kennis is geen zekerheid
meer keuzes MOETEN maken door toenemende vrijheid
MAATSCHAPPELIJK PLAATS VAN GEZONDHEID
gezondheidsbegrip die overheerst in samenleving + impact op keuzes en handelen
relatie tussen gezondheidsbegrip, politieke macht em individuele verantwoordlijkheid
ONZE GEZONDHEID
kenmerken gezondheidsbegrip = breed, normatief, vloeibaar
Nietzsche en Han: overmaat aan positiviteit
Obo Marquad: einde van noodlot
Selfie = dominant beeld in onze samenleving =>
egodecors
enkel jezelf op je best tonen
maatschappelijke normen schuilen in selfie: tonen hoe goed je leeft, stralen, gezond zijn, … => selfies lijken onbewust
op elkaar minstens doen alsof we gezond zijn
uiting van individuele vrijheid
ook beantwoorden aan welbepaalde (impliciete) norm (ik moet zo overkomen)
NORMEN
waar komen normen vandaan?
Lijkt evident in samenleving => iedereen doet het ontstaat onbewust
Bij niet halen van normen, faal je
Sociaal maar ook op vlak van gezondheid
Online kritisch zijn => kan niet
“wat is mis met mij?” => geen samehorigheidsgevoel als je anders bent en normen niet naleeft
sijpelt door in gezodheidszorg
MAATSCHAPPELIJKE PLAATS VAN GEZONDHEID
BREED
WHO definitie = “algehele situatie van fysiekm mentaal en algeheel welbevinden"
vroeger: gezondheid = afwezigheid van ziekte niets voelen = geen probleem
, nu: ziekte = afwezigheid van gezondheid => veel meer met gezondheid bezig
voordeel: meer middelen om aan goede preventie te doen = mogelijkheid
NORMATIEF
gelinkt met gezondheidsnormen => gezondheid is niet vast te stellen maar ernaar streven => wnr goede gezondheid?
Norm = je ‘hoort' gezond te zijn, hoe gezond ben ik?, geen zekerheid dat je echt gezond bent, meer preventie, ziek tot
tegendeel bewezen => kan zorgen voor onnodige obsessie, twijfels, stress, … ivm gezondheid
Geen bovengrens
Vb boek ‘better than well'
Verantwoordelijkheid ligt bij individu
Gezondheid als feit: gezond tot tegendeel bewezen, gezond/ziek is lot van natuur
VLOEIBAAR
< Zygmunt Bauman, Liquid Modernity
Fitness stays permanently open on side of more: it does not refer to any particular standard of bodily capacity but to tis
potential of expansion
No upper limit
Geen vaste structuren in samenleving
Bovengrens?
Gezond genoeg?
VRAAG
is gezondheid recht of plicht? Obsessie of dwingende noodzaak?
Welke behandelingen eerst?
Te weinig budget voor gezondheidszorg => ontwikkelen nieuwe therapien, …
Wat is basiszorg? Wat is luxe? Plastische chirurgie terug betalen?
NIETZSCHE – ALSO SPRACH ZARATHUSTRA
Gezondheid als fetisj van moderne mens
Byung Chul Han = vglb ideeen
“Zei niet Nietzsche al dat na de dood van God de gezondheid tot godin zou worden verheven? Als er een
betekenishorizon bestond die boven het alleen-maarleven uit zou gaan, dan zou de gezondheid zich niet zo
verabsoluteren”
Gezondheid wordt obsessie naar dokter soms zonder reden => willen zekerheid van gezondheid = soms
investeren in overbodige medische behandelingen
Eigen verantwoordelijkheid of samenleving?
‘ziek' van gezondheidsobsessie
Vermoeide samenleving
Overdosis aan positiviteit
EINDE VAN NOODLOT – ODO MARQUARD
“eerst was er niets maakbaar, daarna iets en nu is alles maakbaar"
Evolutie geneeskunde we accepteren niet lange strijd tegen de dood = opstand tegen de dood + bestrijden van lijden
Vroeger: accepteren van lot
Nu: dood uistellen, pijnloos, verlossen van alle ellende => “zelf voor god spelen"
