MEDIA EN MAATSCHAPPIJ
STRUCTUUR BELGIË - WETGEVING
België heeft een federale overheid
- Koning
- Federale regering = 2025 Bart De Wever eerste minister
- Parlement
België is opgedeeld in gewesten
- Vlaams Gewest = Mathias Diependaele is Minister-president
- Waals Gewest
- Brussel Hoofdstedelijk Gewest
België is opgedeeld in gemeenschappen
- Vlaamse gemeenschap
- Franse gemeenschap
- Duitstalige gemeenschap
België is opgedeeld in provincies
- Iedere provincie heeft provincieraad en deputatie en een gouverneur
- Antwerpen: gouverneur = Cathy Berx
België is opgedeeld in gemeenten
- College van burgemeester en schepenen
- Antwerpen: Bart De Wever is titelvoerend burgemeester
- Gemeenteraad
- Schepen Koen Kennis 1ste schepen hierdoor burgemeesterschap tot
Els Van Doesburg als verkozene met 2de meeste naamstemmen van
grootst coalitiefractie
Machten in België
1) Wetgevende
= door parlement en koning
= maakt de wetten
2) Uitvoerende
= koning en regering
= zorgt voor toepassing van de wet
3) Rechterlijke
= hoven en rechtbanken
= zorgt voor bestraffing en oplossen van geschillen
Scheiding der machten
De wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht elkaars bevoegdheden
respecteren en niet mengen
De rechterlijke macht staat los van de twee andere machten
Rechters kunnen de wetten niet veranderen
Maar parlement en regering mogen zich ook niet bemoeien met de
oordelen die de rechters uitspreken. Hun uitspraken moeten wel
overeenstemmen met wat de wet zegt
1
,Soms is er ook een 4de macht: pers
= info geven
= opinie vormen
= spreekbuis zijn van de bevolking
= controle op politieke wereld
De grondwet
= basiswet van een land
= belgische grondwet van 7 februari 1831
= elke wet die door parlement wordt gestemd moet de grondwet
respecteren (geen afbreuk doen)
Grondwet wijzigen gaat niet zomaar, in 3 fasen:
1) Verklaring tot herziening
= 3 verklaringen van 3 organen van federale wetgevende macht
waarin artikels worden opgesomd die voor herziening vatbaar zijn
aangenomen door de meerderheid, herzieningsverklaring bekend
gemaakr in Belgisch staatsblad wordt het federale parlement
ontbonden
2) Federale verkiezingen binnen 40 dagen georganiseerd
nieuwe kamers komen samen binnen 2maand naar verkiezingen
3) Herziening uitvoeren
= door kamer en senaat
goedgekeurd worden met dubbele gekwalificeerde meerderheid
dus in de kamer en het senaar (=in kamer en senaar 2/3de van de
leden betrokken aanwezif en 2/3de goedkeuren van de wijzigingen
door stemming)
Hiërarchie
1. Internationale verdragen en EU-regelgeving
2. Grondwet
3. Wetten – decreten – ordonnanties
4. Koninklijke besluiten/ministriële besluiten/besluiten van de
deelregeringen
5. Provinciale regelement
6. Gemeenteregelementen
Raad van State “hiërarchie is fundamenteel principe van juridische
ordening”
Lagere norm = hogere norm respecteren
Vrijheid van meningsuiting
= fundamenteel basisrecht
= vervat in grondwet en Europees verdrag voor de rechten van de mens
In de grondwet – vrijheid van meningsuiting
- Artikel 19 = algemeen recht op vrijheid van meningsuiting,
beperkingen toegestaan
- Artikel 25 = verbod op preventieve censuur
2
, = vrije drukpers (schrijver bekend ook woonplaats, … niet
vervolgen)
a. Recht op vrijheid meningsuiting maar niet absoluut
b. Verbod preventieve censuur (sanctioneren bij verboden an
meningsuiting)
c. Hof van assisen bevoegd voor drukmisdrijven, …
d. Getrapte verantwoordelijkheid van schrijver, uitgever,
drukker of verspreider
- Artikel 150 = hof van assisen bevoegd voor persmisdrijven, behalve
wanneer geïnspireerd door racisme en xenofobie
In het Europees verdrag voor de rechten van de mens – vrijheid van
meningsuiting
Artikel 10:
- het recht op vrijheid van meningsuiting betekent het recht om een
mening te koesteren, maar ook het recht om informatie te
ontvangen zonder inmenging van de overheid
- het is mogelijk om het recht op vrijheid van meningsuiting te
beperken
wanneer mag de overheid vrijheid van meningsuiting beperken?
Nationale veiligheid
Territoriale integriteit of openbare veiligheid
Voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten
Bescherming van gezondheid of goede zaken
Bescherming van goede naam of rechten van ander
Verspreiding van vertrouwelijke mededelingen voorkomen of om
gezag en onpartijdigheid van rechtelijke machen te waarborgen
Artikel 10 biedt de ruimte en kritiek te uiten op alle aspecten van
samenleving
- Kritiek op politici: essentieel in democratie
- Kritiek op magistraten: kan maar onderscheid tussen persoon en
rechtelijke beslissing
Noodzaak om vrijheid van meningsuiting te beperken:
Laster en eerroof
Antiracismewet
Voorziet 3 soorten gedrag
a. Aanzetten tot haat of geweld
= discrimineren, uitsluiten, haten, aanvallen door bepaalde
afkomst, huidskleur, nationaliteit, etnische achtergrond
b. Racistische ideeën verspreiden
= openbaar verspreiden dat een “ras” beter is dan een
andere
c. Meewerken aan racistische organisaties
= geen lid of meewerken aan organisatie die openlijk en
herhaaldelijk discrimineert
Genderwet en wet bestrijding seksisme
Openbare schennis van de goede zeden
3
, Ontkenning van de holocaust
Reclame:
a. Bescherming van artikel 19 GW en 10 EVRM
b. Recht op vrijheid van reclame (niet absoluut)
c. Aanvaard dat er strengere regels rond reclame worden
opgesteld door bv: politieke of filosofische meningen
d. De overheid mag de vrijheid van meningsuiting alleen
beperken als daar een goede, wettige reden voor bestaat.
Bij reclame is die reden meestal: mensen
beschermen tegen misleiding, manipulatie of schadelijke
boodschappen.
Daarom mag reclame – of commercial speech – strenger
worden gereguleerd dan andere vormen van meningsuiting
Onlinevrijheid van meningsuiting
Een verschil tussen content providers en serviceproviders:
Content provider
= richt zich op de inhoud van diensten op het internet
a. Verantwoordelijk voor eigen content
b. Kunnen verantwoordelijk zijn voor content (reacties) van
hun gebruikers
Serviceprovider
= richt op het toegang geven tot het internet
a. Geen verplichtingen om hun gebruikers te monitoren
b. Op de hoogte gebracht van inbreuk makende reacties
moeten ze meteen:
Notice-and-take down
= inbreuk makende bericht verwijderen
Notice-and-action
= zorgen dat er geen gelijkaardige berichten
meer gedeeld kunnen worden
Privacy
= recht om zich te verzetten tegen (overheids)inmengingen van
privéleven
= recht om gerust gelaten te worden
Privérelaties en professionele omgeving
Zelfbeschikkingsrecht van éénieder om het leven te leiden waar die
persoon voor kiest = naamswijziging, geaardheid, politieke voorkeur, …
(zelf kiezen met wie deze gegevens gedeeld worden)
Grondwet
Artikel 22: ieder heeft recht op eerbieding van privéleven en gezinsleven
Artikel 29: briefgeheim is onschendbaar
Europees verdrag voor de rechten van de mens
1: ieder heeft recht op zijn privéleven, gezinsleven, huis en briefwisseling
4
STRUCTUUR BELGIË - WETGEVING
België heeft een federale overheid
- Koning
- Federale regering = 2025 Bart De Wever eerste minister
- Parlement
België is opgedeeld in gewesten
- Vlaams Gewest = Mathias Diependaele is Minister-president
- Waals Gewest
- Brussel Hoofdstedelijk Gewest
België is opgedeeld in gemeenschappen
- Vlaamse gemeenschap
- Franse gemeenschap
- Duitstalige gemeenschap
België is opgedeeld in provincies
- Iedere provincie heeft provincieraad en deputatie en een gouverneur
- Antwerpen: gouverneur = Cathy Berx
België is opgedeeld in gemeenten
- College van burgemeester en schepenen
- Antwerpen: Bart De Wever is titelvoerend burgemeester
- Gemeenteraad
- Schepen Koen Kennis 1ste schepen hierdoor burgemeesterschap tot
Els Van Doesburg als verkozene met 2de meeste naamstemmen van
grootst coalitiefractie
Machten in België
1) Wetgevende
= door parlement en koning
= maakt de wetten
2) Uitvoerende
= koning en regering
= zorgt voor toepassing van de wet
3) Rechterlijke
= hoven en rechtbanken
= zorgt voor bestraffing en oplossen van geschillen
Scheiding der machten
De wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht elkaars bevoegdheden
respecteren en niet mengen
De rechterlijke macht staat los van de twee andere machten
Rechters kunnen de wetten niet veranderen
Maar parlement en regering mogen zich ook niet bemoeien met de
oordelen die de rechters uitspreken. Hun uitspraken moeten wel
overeenstemmen met wat de wet zegt
1
,Soms is er ook een 4de macht: pers
= info geven
= opinie vormen
= spreekbuis zijn van de bevolking
= controle op politieke wereld
De grondwet
= basiswet van een land
= belgische grondwet van 7 februari 1831
= elke wet die door parlement wordt gestemd moet de grondwet
respecteren (geen afbreuk doen)
Grondwet wijzigen gaat niet zomaar, in 3 fasen:
1) Verklaring tot herziening
= 3 verklaringen van 3 organen van federale wetgevende macht
waarin artikels worden opgesomd die voor herziening vatbaar zijn
aangenomen door de meerderheid, herzieningsverklaring bekend
gemaakr in Belgisch staatsblad wordt het federale parlement
ontbonden
2) Federale verkiezingen binnen 40 dagen georganiseerd
nieuwe kamers komen samen binnen 2maand naar verkiezingen
3) Herziening uitvoeren
= door kamer en senaat
goedgekeurd worden met dubbele gekwalificeerde meerderheid
dus in de kamer en het senaar (=in kamer en senaar 2/3de van de
leden betrokken aanwezif en 2/3de goedkeuren van de wijzigingen
door stemming)
Hiërarchie
1. Internationale verdragen en EU-regelgeving
2. Grondwet
3. Wetten – decreten – ordonnanties
4. Koninklijke besluiten/ministriële besluiten/besluiten van de
deelregeringen
5. Provinciale regelement
6. Gemeenteregelementen
Raad van State “hiërarchie is fundamenteel principe van juridische
ordening”
Lagere norm = hogere norm respecteren
Vrijheid van meningsuiting
= fundamenteel basisrecht
= vervat in grondwet en Europees verdrag voor de rechten van de mens
In de grondwet – vrijheid van meningsuiting
- Artikel 19 = algemeen recht op vrijheid van meningsuiting,
beperkingen toegestaan
- Artikel 25 = verbod op preventieve censuur
2
, = vrije drukpers (schrijver bekend ook woonplaats, … niet
vervolgen)
a. Recht op vrijheid meningsuiting maar niet absoluut
b. Verbod preventieve censuur (sanctioneren bij verboden an
meningsuiting)
c. Hof van assisen bevoegd voor drukmisdrijven, …
d. Getrapte verantwoordelijkheid van schrijver, uitgever,
drukker of verspreider
- Artikel 150 = hof van assisen bevoegd voor persmisdrijven, behalve
wanneer geïnspireerd door racisme en xenofobie
In het Europees verdrag voor de rechten van de mens – vrijheid van
meningsuiting
Artikel 10:
- het recht op vrijheid van meningsuiting betekent het recht om een
mening te koesteren, maar ook het recht om informatie te
ontvangen zonder inmenging van de overheid
- het is mogelijk om het recht op vrijheid van meningsuiting te
beperken
wanneer mag de overheid vrijheid van meningsuiting beperken?
Nationale veiligheid
Territoriale integriteit of openbare veiligheid
Voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten
Bescherming van gezondheid of goede zaken
Bescherming van goede naam of rechten van ander
Verspreiding van vertrouwelijke mededelingen voorkomen of om
gezag en onpartijdigheid van rechtelijke machen te waarborgen
Artikel 10 biedt de ruimte en kritiek te uiten op alle aspecten van
samenleving
- Kritiek op politici: essentieel in democratie
- Kritiek op magistraten: kan maar onderscheid tussen persoon en
rechtelijke beslissing
Noodzaak om vrijheid van meningsuiting te beperken:
Laster en eerroof
Antiracismewet
Voorziet 3 soorten gedrag
a. Aanzetten tot haat of geweld
= discrimineren, uitsluiten, haten, aanvallen door bepaalde
afkomst, huidskleur, nationaliteit, etnische achtergrond
b. Racistische ideeën verspreiden
= openbaar verspreiden dat een “ras” beter is dan een
andere
c. Meewerken aan racistische organisaties
= geen lid of meewerken aan organisatie die openlijk en
herhaaldelijk discrimineert
Genderwet en wet bestrijding seksisme
Openbare schennis van de goede zeden
3
, Ontkenning van de holocaust
Reclame:
a. Bescherming van artikel 19 GW en 10 EVRM
b. Recht op vrijheid van reclame (niet absoluut)
c. Aanvaard dat er strengere regels rond reclame worden
opgesteld door bv: politieke of filosofische meningen
d. De overheid mag de vrijheid van meningsuiting alleen
beperken als daar een goede, wettige reden voor bestaat.
Bij reclame is die reden meestal: mensen
beschermen tegen misleiding, manipulatie of schadelijke
boodschappen.
Daarom mag reclame – of commercial speech – strenger
worden gereguleerd dan andere vormen van meningsuiting
Onlinevrijheid van meningsuiting
Een verschil tussen content providers en serviceproviders:
Content provider
= richt zich op de inhoud van diensten op het internet
a. Verantwoordelijk voor eigen content
b. Kunnen verantwoordelijk zijn voor content (reacties) van
hun gebruikers
Serviceprovider
= richt op het toegang geven tot het internet
a. Geen verplichtingen om hun gebruikers te monitoren
b. Op de hoogte gebracht van inbreuk makende reacties
moeten ze meteen:
Notice-and-take down
= inbreuk makende bericht verwijderen
Notice-and-action
= zorgen dat er geen gelijkaardige berichten
meer gedeeld kunnen worden
Privacy
= recht om zich te verzetten tegen (overheids)inmengingen van
privéleven
= recht om gerust gelaten te worden
Privérelaties en professionele omgeving
Zelfbeschikkingsrecht van éénieder om het leven te leiden waar die
persoon voor kiest = naamswijziging, geaardheid, politieke voorkeur, …
(zelf kiezen met wie deze gegevens gedeeld worden)
Grondwet
Artikel 22: ieder heeft recht op eerbieding van privéleven en gezinsleven
Artikel 29: briefgeheim is onschendbaar
Europees verdrag voor de rechten van de mens
1: ieder heeft recht op zijn privéleven, gezinsleven, huis en briefwisseling
4
