Sociale agogiek
1. SOCIALE AGOGIEK EN SOCIAAL AGOGISCH HANDELEN
1.1.
VERANDEREN EN HELPEN VERANDER
Veranderen:
- sommigen kost het moeite om het tempo ervan bij te houden of ze hebben last
van de onzekerheid die verandering met zich mee brengt. Anderen houden
van de dynamiek en voelen zich er juist door uitgedaagd.
- 2 betekenissen:
1. Het woord wordt zelf anders bv. het weer verandert dit noemt men
onovergankelijk = anders worden
2. Het onderwerp doet iets waardoor iets anders verandert bv. ik verander
de inrichting vd kamer. het anders maken is overgankelijk.
- Het gaat in het boek over de wijze waarop men mensen kan helpen,
begeleiden of beïnvloeden bij hun verandering.
Beinvloeden:
- Het gaat hier niet om alledaagse, toevallige of belanghebbende beinvloeding
zoals automobilisten die toeteren om je van rijvak te laten veranderen.
- Het gaat om de professionele beinvloeding van mensen met de bedoeling dat
deze mensen het op de een of andere manier beter krijgen. het gaat dan
over dienst- en hulpverleners zoals verpleging of maatschappelijk werk.
Agogie:
- = De verzamelnaam voor de praktijk van
ondersteuners/begeleiders/hulpverleners die bezig zijn met professionele
beïnvloeding van mensen zodat zij het beter krijgen
- De verschillende werksoorten noemen we agogische werkvelden en de
betreffende beroepen zijn agogische beroepen.
Agogiek:
- De leer van het doen veranderen van mensen, van het veranderen in
overgankelijke zin.
- Biedt aanwijzingen voor de wijze waarop je mensen kunt helpen, begeleiden of
beïnvloeden bij veranderingsprocessen.
- Het is ook nodig dat de agogiek bestudeert hoe menselijke verandering
plaatsvindt in niet-overgankelijke zin.
Opkomst van de agogiek door ontwikkeling techniek en wetenschap:
- Vroeger was het doen en laten afgestemd op de andere leden, de
gemeenschap bepaalde in hoge mate hoe je je gedroeg en ook het gezag liet
weinig ruimte om keuzes te maken. er veranderde weinig.
- Door de ontwikkeling van de techniek en wetenschap veranderde de
maatschappij ingrijpend enorme trek naar steden;
Onderlinge afhankelijkheid nam af, je kunt nu grotendeels zelf bepalen met
wie je omgaat.
We willen, mogen en moeten veel meer zelf beslissen en hierdoor moeten
mensen zich veelvuldig aanpassen aan niet vertrouwde situaties waardoor
1
, Sociale agogiek
de behoefte aan begeleiding is toegenomen.
Opkomst van de agogiek door industrialisatie
- Door de industrialisatie vond ook arbeidsindeling plaats. Taken werden
steeds vaker verricht door speciaal daarvoor aangeleerde personen.
- Er werden instanties opgericht die eerst door de gemeenschap werden verricht
zoals bv. verpleeghuizen, psychotherapie,…
- Instellingen groeiden fors en de beroepskrachten konden zich volledig wijden
aan hun taken. Ze richten zich op een specifiek probleem of op een specifieke
groep mensen en gingen steeds meer nadenken over hun vak.
Proces van professionalisering:
- Maakte hierbij gebruik van de bevindingen van de sociale wetenschappen
- Elk werkveld maakte zijn eigen ontwikkeling door
- Men kreeg oog voor dat er naast de grote verschillen ook veel overeenkomsten
bestaan tussen de betreffende beroepen het gaat steeds om mensen die
met verandering te maken hebben. de dienst- of hulpverlener probeert,
binnen bepaalde grenzen, deze verandering te beïnvloeden.
1.2. kenmerken van agogie
- Als eerst kenmerkend: het gaat steeds om mensen in verandering
- Een agoog probeert altijd mensen te beïnvloeden zodat men verandert.
Beinvloeden en veranderen zijn kernbegrippen in de agogiek.
- Meerdere mensen houden zich bezig met verandering: Een chirurg brengt ook
verandering aan maar dit is geen agogie.
- Er is pas sprake van agogie als er voldaan wordt aan deze 9 voorwaarden:
- De eigenschappen zijn eerder richtinggevend dan absoluut.
1. Het gaat om een psychosociale verandering
- Psyche = ziel of geest, sociaal = alles wat te maken heeft met de onderlinge
verhoudingen van mensen.
- De samenvoeging tot psychosociaal is nodig omdat het psychische niet goed
te onderscheiden is van het sociale. Hoe je je gedraagt t.o.v. iemand anders
heeft immers te maken met hoe je je voelt, wat je denkt en gelooft = het
psychische. Omgekeerd hangt je psychische gesteldheid mede af van bv. de
manier waarop je bent grootgebracht.
- Psychosociaal = gevoelens, houdingen, gedragingen, gedachten, beelden,
fantasieën, maar ook bv. de communicatie in een groep, normen en waarden
van een S., …
Psychosociaal functioneren:
- Kan dus zowel betrekking hebben op individuele mensen als op mensen in
groepsverband.
- Verandering van alleen kennis is een psychosociaal proces maar behoort niet
tot de agogie.
daarom is een wiskundeleerkracht geen agoog
- Omgekeerd houdt agogische veranderingen wel een leerproces in, maar dit
gaat verder dan het ‘weten’.
-
2. De beïnvloeding vindt beroepsmatig plaats:
- Als degene die de verandering probeert te realiseren, dit nadrukkelijk doet op
grond vh. Beroep dat hij uitoefent. hoeft niet betaald werk te zijn, ook
vrijwilligers.
- De veranderaar is herkenbaar en aansprekend.
- Helpen veranderen moet (een deel van) zijn taak zijn.
2
, Sociale agogiek
3. De beïnvloeding is doelgericht:
- Betreft verandering naar een situatie die van tevoren (min of meer) bedacht
en gepland is.
Toevallige beïnvloeding en geen gerichte poging tot verandering is dus
geen agogie.
4. De veranderaar werkt systematisch:
- Men probeert systematisch die omstandigheden te scheppen waarvan hij
denkt dat ze de beoogde verandering kunnen vergemakkelijken.
- Hij maakt een plan voor zijn activiteit en stemt deze zorgvuldig op elkaar af
waarbij hij zich baseert op zijn vakkennis en ervaring. Dus niet de zaak aan
het toeval overlaten.
5. De beïnvloeding vindt bewust plaats:
- De beïnvloeding vindt open en eerlijk plaats. Dus geen manipulatie!
6. De verandering wordt door de betrokkenen gewenst:
- In de agogie staat het belang centraal van diegene om wiens verandering het
gaat
- De verandering moet door de betrokkenen gewenst worden, al zal in de
meeste gevallen ook de agoog de veranderde situatie wenselijk vinden.
Dus geen beïnvloeding van reclame, waarbij het belang van de producent
vooropstaat.
7. De beïnvloeding wordt vrijwillig ondergaan:
- Degene die beïnvloed wordt moet zich hier vrijwillig aan onderwerpen, al kan
men soms wel discussiëren in hoeverre aan die eis wordt voldaan.
8. De beïnvloeding is niet wederzijds:
- Er is een ongelijke rolverdeling tussen de agoog eb degene die helpt bij de
verandering.
De beïnvloeding is dus eenzijdig gericht: van de agoog naar de ander.
- Dat betekent echter niet dat de beïnvloedde persoon geen invloed uitoefent op
de agoog.
Bv. een depressief persoon kan een psychotherapeut aan twijfel brengen.
Die beïnvloeding is echter toevallig.
9. Het gaat om een (jong)volwassenen:
- Meestal rekent men het werken met (jonge) kinderen niet tot de agogie.
Definitie van agogiek:
- Agogiek is de leer van eenzijdige, systematische, doelgerichte, beroepsmatige
beïnvloeding die gericht is op het bereiken van een meer wenselijk geachte
psychosociale situatie van volwassenen (individueel of in onderling verband)
die zich van deze beïnvloeding bewust zijn en die deze situatie ook nastreven.
1.3. Cliënt
Verschillende benamingen:
- Voor degene die de verandering of beïnvloeding ondergaat, bestaan
verschillende namen:
Het begrip patiënt roept associaties op met een passieve, afhankelijke en
onzelfstandige rol, bovendien is het ook verbonden met lijden en ongemak
terwijl agogiek veelal veranderingen van goed naar beter betreft.
3
, Sociale agogiek
Om de gelijkwaardigheid en de zelfstandigheid van de betrokkene te
benadrukken wordt het begrip client veel gebruikt. Hier heb je dan weer
het bezwaar dat het statig, afstandelijk en geforceerd zou klinken.
Als het om de verandering van verschillende personen tegelijk gaat
spreken we over en cliëntsysteem.
Wanneer het om agogie voor grotere groepen mensen gaat, gebruiken we
de term doelgroep als het cliëntsysteem anoniem en/of te groot is.
1.4. Met of zonder k?
Pedagogie en andragogie:
- Pedagogie = begeleiden, het opvoeden van kinderen
- Andragogie = begeleiden, het opvoeden van volwassenen
- Agogie = verzamelnaam voor alle agogie zowel pedagogie als andragogie
agogie betekent nu eigenlijk begeleiden, het opvoeden van volwassenen. Dus
heeft de betekenis van andragogie overgenomen.
Pedagogiek en agogiek:
- Pedagogiek = de leer van het begeleiden en opvoeden van kinderen.
- Andragogiek = de leer van het veranderen van volwassenen.
- Agogiek = de leer van het begeleiden en helpen veranderen van mensen in
het algemeen.
(andr)agologie:
- Pedagologie = de wetenschap die zich bezighoudt met bestudering van en
onderzoek naar pedagogie en pedagogiek.
- De genoemde termen zijn in theorie goed te scheiden, maar lopen in de
praktijk soms door elkaar.
1.5. Beroepen en velden
2 soorten beroepen met agogisch karakter:
1. Beroepen waarin agogisch werk centraal staat
Vb. maatschappelijk werker, mental coach, psychotherapeut, hulpverlener
bij telefonische hulpdienst, …
2. Beroepen die een agogisch aspect in zich dragen
Vb. verpleegkundige, arts, leraar, vakbondsleider, praktijkbegeleider,
4
1. SOCIALE AGOGIEK EN SOCIAAL AGOGISCH HANDELEN
1.1.
VERANDEREN EN HELPEN VERANDER
Veranderen:
- sommigen kost het moeite om het tempo ervan bij te houden of ze hebben last
van de onzekerheid die verandering met zich mee brengt. Anderen houden
van de dynamiek en voelen zich er juist door uitgedaagd.
- 2 betekenissen:
1. Het woord wordt zelf anders bv. het weer verandert dit noemt men
onovergankelijk = anders worden
2. Het onderwerp doet iets waardoor iets anders verandert bv. ik verander
de inrichting vd kamer. het anders maken is overgankelijk.
- Het gaat in het boek over de wijze waarop men mensen kan helpen,
begeleiden of beïnvloeden bij hun verandering.
Beinvloeden:
- Het gaat hier niet om alledaagse, toevallige of belanghebbende beinvloeding
zoals automobilisten die toeteren om je van rijvak te laten veranderen.
- Het gaat om de professionele beinvloeding van mensen met de bedoeling dat
deze mensen het op de een of andere manier beter krijgen. het gaat dan
over dienst- en hulpverleners zoals verpleging of maatschappelijk werk.
Agogie:
- = De verzamelnaam voor de praktijk van
ondersteuners/begeleiders/hulpverleners die bezig zijn met professionele
beïnvloeding van mensen zodat zij het beter krijgen
- De verschillende werksoorten noemen we agogische werkvelden en de
betreffende beroepen zijn agogische beroepen.
Agogiek:
- De leer van het doen veranderen van mensen, van het veranderen in
overgankelijke zin.
- Biedt aanwijzingen voor de wijze waarop je mensen kunt helpen, begeleiden of
beïnvloeden bij veranderingsprocessen.
- Het is ook nodig dat de agogiek bestudeert hoe menselijke verandering
plaatsvindt in niet-overgankelijke zin.
Opkomst van de agogiek door ontwikkeling techniek en wetenschap:
- Vroeger was het doen en laten afgestemd op de andere leden, de
gemeenschap bepaalde in hoge mate hoe je je gedroeg en ook het gezag liet
weinig ruimte om keuzes te maken. er veranderde weinig.
- Door de ontwikkeling van de techniek en wetenschap veranderde de
maatschappij ingrijpend enorme trek naar steden;
Onderlinge afhankelijkheid nam af, je kunt nu grotendeels zelf bepalen met
wie je omgaat.
We willen, mogen en moeten veel meer zelf beslissen en hierdoor moeten
mensen zich veelvuldig aanpassen aan niet vertrouwde situaties waardoor
1
, Sociale agogiek
de behoefte aan begeleiding is toegenomen.
Opkomst van de agogiek door industrialisatie
- Door de industrialisatie vond ook arbeidsindeling plaats. Taken werden
steeds vaker verricht door speciaal daarvoor aangeleerde personen.
- Er werden instanties opgericht die eerst door de gemeenschap werden verricht
zoals bv. verpleeghuizen, psychotherapie,…
- Instellingen groeiden fors en de beroepskrachten konden zich volledig wijden
aan hun taken. Ze richten zich op een specifiek probleem of op een specifieke
groep mensen en gingen steeds meer nadenken over hun vak.
Proces van professionalisering:
- Maakte hierbij gebruik van de bevindingen van de sociale wetenschappen
- Elk werkveld maakte zijn eigen ontwikkeling door
- Men kreeg oog voor dat er naast de grote verschillen ook veel overeenkomsten
bestaan tussen de betreffende beroepen het gaat steeds om mensen die
met verandering te maken hebben. de dienst- of hulpverlener probeert,
binnen bepaalde grenzen, deze verandering te beïnvloeden.
1.2. kenmerken van agogie
- Als eerst kenmerkend: het gaat steeds om mensen in verandering
- Een agoog probeert altijd mensen te beïnvloeden zodat men verandert.
Beinvloeden en veranderen zijn kernbegrippen in de agogiek.
- Meerdere mensen houden zich bezig met verandering: Een chirurg brengt ook
verandering aan maar dit is geen agogie.
- Er is pas sprake van agogie als er voldaan wordt aan deze 9 voorwaarden:
- De eigenschappen zijn eerder richtinggevend dan absoluut.
1. Het gaat om een psychosociale verandering
- Psyche = ziel of geest, sociaal = alles wat te maken heeft met de onderlinge
verhoudingen van mensen.
- De samenvoeging tot psychosociaal is nodig omdat het psychische niet goed
te onderscheiden is van het sociale. Hoe je je gedraagt t.o.v. iemand anders
heeft immers te maken met hoe je je voelt, wat je denkt en gelooft = het
psychische. Omgekeerd hangt je psychische gesteldheid mede af van bv. de
manier waarop je bent grootgebracht.
- Psychosociaal = gevoelens, houdingen, gedragingen, gedachten, beelden,
fantasieën, maar ook bv. de communicatie in een groep, normen en waarden
van een S., …
Psychosociaal functioneren:
- Kan dus zowel betrekking hebben op individuele mensen als op mensen in
groepsverband.
- Verandering van alleen kennis is een psychosociaal proces maar behoort niet
tot de agogie.
daarom is een wiskundeleerkracht geen agoog
- Omgekeerd houdt agogische veranderingen wel een leerproces in, maar dit
gaat verder dan het ‘weten’.
-
2. De beïnvloeding vindt beroepsmatig plaats:
- Als degene die de verandering probeert te realiseren, dit nadrukkelijk doet op
grond vh. Beroep dat hij uitoefent. hoeft niet betaald werk te zijn, ook
vrijwilligers.
- De veranderaar is herkenbaar en aansprekend.
- Helpen veranderen moet (een deel van) zijn taak zijn.
2
, Sociale agogiek
3. De beïnvloeding is doelgericht:
- Betreft verandering naar een situatie die van tevoren (min of meer) bedacht
en gepland is.
Toevallige beïnvloeding en geen gerichte poging tot verandering is dus
geen agogie.
4. De veranderaar werkt systematisch:
- Men probeert systematisch die omstandigheden te scheppen waarvan hij
denkt dat ze de beoogde verandering kunnen vergemakkelijken.
- Hij maakt een plan voor zijn activiteit en stemt deze zorgvuldig op elkaar af
waarbij hij zich baseert op zijn vakkennis en ervaring. Dus niet de zaak aan
het toeval overlaten.
5. De beïnvloeding vindt bewust plaats:
- De beïnvloeding vindt open en eerlijk plaats. Dus geen manipulatie!
6. De verandering wordt door de betrokkenen gewenst:
- In de agogie staat het belang centraal van diegene om wiens verandering het
gaat
- De verandering moet door de betrokkenen gewenst worden, al zal in de
meeste gevallen ook de agoog de veranderde situatie wenselijk vinden.
Dus geen beïnvloeding van reclame, waarbij het belang van de producent
vooropstaat.
7. De beïnvloeding wordt vrijwillig ondergaan:
- Degene die beïnvloed wordt moet zich hier vrijwillig aan onderwerpen, al kan
men soms wel discussiëren in hoeverre aan die eis wordt voldaan.
8. De beïnvloeding is niet wederzijds:
- Er is een ongelijke rolverdeling tussen de agoog eb degene die helpt bij de
verandering.
De beïnvloeding is dus eenzijdig gericht: van de agoog naar de ander.
- Dat betekent echter niet dat de beïnvloedde persoon geen invloed uitoefent op
de agoog.
Bv. een depressief persoon kan een psychotherapeut aan twijfel brengen.
Die beïnvloeding is echter toevallig.
9. Het gaat om een (jong)volwassenen:
- Meestal rekent men het werken met (jonge) kinderen niet tot de agogie.
Definitie van agogiek:
- Agogiek is de leer van eenzijdige, systematische, doelgerichte, beroepsmatige
beïnvloeding die gericht is op het bereiken van een meer wenselijk geachte
psychosociale situatie van volwassenen (individueel of in onderling verband)
die zich van deze beïnvloeding bewust zijn en die deze situatie ook nastreven.
1.3. Cliënt
Verschillende benamingen:
- Voor degene die de verandering of beïnvloeding ondergaat, bestaan
verschillende namen:
Het begrip patiënt roept associaties op met een passieve, afhankelijke en
onzelfstandige rol, bovendien is het ook verbonden met lijden en ongemak
terwijl agogiek veelal veranderingen van goed naar beter betreft.
3
, Sociale agogiek
Om de gelijkwaardigheid en de zelfstandigheid van de betrokkene te
benadrukken wordt het begrip client veel gebruikt. Hier heb je dan weer
het bezwaar dat het statig, afstandelijk en geforceerd zou klinken.
Als het om de verandering van verschillende personen tegelijk gaat
spreken we over en cliëntsysteem.
Wanneer het om agogie voor grotere groepen mensen gaat, gebruiken we
de term doelgroep als het cliëntsysteem anoniem en/of te groot is.
1.4. Met of zonder k?
Pedagogie en andragogie:
- Pedagogie = begeleiden, het opvoeden van kinderen
- Andragogie = begeleiden, het opvoeden van volwassenen
- Agogie = verzamelnaam voor alle agogie zowel pedagogie als andragogie
agogie betekent nu eigenlijk begeleiden, het opvoeden van volwassenen. Dus
heeft de betekenis van andragogie overgenomen.
Pedagogiek en agogiek:
- Pedagogiek = de leer van het begeleiden en opvoeden van kinderen.
- Andragogiek = de leer van het veranderen van volwassenen.
- Agogiek = de leer van het begeleiden en helpen veranderen van mensen in
het algemeen.
(andr)agologie:
- Pedagologie = de wetenschap die zich bezighoudt met bestudering van en
onderzoek naar pedagogie en pedagogiek.
- De genoemde termen zijn in theorie goed te scheiden, maar lopen in de
praktijk soms door elkaar.
1.5. Beroepen en velden
2 soorten beroepen met agogisch karakter:
1. Beroepen waarin agogisch werk centraal staat
Vb. maatschappelijk werker, mental coach, psychotherapeut, hulpverlener
bij telefonische hulpdienst, …
2. Beroepen die een agogisch aspect in zich dragen
Vb. verpleegkundige, arts, leraar, vakbondsleider, praktijkbegeleider,
4
