MONDZORG BIJ KJV: MOTIVATIONELE GESPREKSVOERING
Workshop 1: begroeten, afscheid, focussen in gesprek, plan onderhandelen
1. Begroeten
Verbale elementen: Non-verbale elementen:
- Patiënt groeten + naam vragen - Oogcontact
- Jezelf voorstellen - Open houding
- Verwachtingen van patiënt bevragen - Vriendelijkheid door naar voor buigen, glimlachen
o Wat kan ik voor je doen? Hoe kan ik je helpen? - Stevige handdruk
- Jouw rol/functie duidelijk maken - Plaats aanwijzen waar de ander kan zitten
o Ik zal vandaag een controle doen van het gebit en ben - Deur openhouden
er ook als je graag vooraf iets wil bespreken - Straal rust en openheid uit
1.1. ICARE methode
- Initiate a warm, personal greeting
- Confirm their visit
- Answer their questions
- Repeat their name
- Explain next steps
2. Richting bepalen
Focustaal:
- Agenda op tafel: vandaag gaan we het gaatje vullen die bij de vorige consultatie ontdekt was
- Richting bepalen: om nog even terug te komen op… / laten we nu kijken naar…
- Bezorgdheid uiten: bij patiënt die weinig inzicht lijkt te hebben in de situatie / bij achteruitgang van gebit
- Informatie en advies geven: poetsadvies (hoe / wanneer)
2.1. RECAPITULEREN VORIGE SESSIE / AFSPRAKEN
Doelstelling van vorige sessie samenvatten:
- Als ik me het gesprek van vorige week goed herinner, dan hadden we afgesproken…
- Vorige keer hadden we besproken dat… hoe gaat het nu?
- Wat weet u nog van de afspraken van vorige sessie?
- Kunnen we nog even terugkomen op de plannen die we vorige sessie gemaakt hadden?
2.2. (NIEUWE) DOELEN VASTSTELLEN
Hier kiest/beslist de patiënt zelf de doelstellingen. Het is belangrijk om niet in te gaan tegen de doelen van de patiënt, maar wel
eventueel zelf doelen voorstellen en dus op zijn eigen doelen inhaken (vraag naar de gevolgen!).
Nadenken over volgende stap:
- Nu we dit allemaal op een rijtje hebben gezet, wat is dan voor jou de volgende stap?
- Waar gaan we vanaf dit punt naar toe? Wat gebeurt er verder?
- Zoals het nu is, kan het zo te horen niet blijven. Wat denk je dat je zou kunnen doen?”
- Wat wil je nog meer veranderen?
- Laten we het stap voor stap aanpakken. Wat is volgens u de eerste stap?
,2.3. SAMEN PLAN OPSTELLEN
Hier is het belangrijk om een helder actieplan te formuleren dat past bij onderliggende doelen (mondhygiëne), behoeften,
bedoelingen en overtuigingen van patiënt. Laat de patiënt ook het plan verwoorden (betrokkenheid vergroten!) en stel centrale
open vragen. Je kan ook eventueel een schriftelijk veranderplan laten invullen door patiënt.
Centrale open vragen:
- Wat is een belangrijk doel voor jou om rekening mee te houden?
- Hoe ziet het ideale plan van aanpak er voor u uit?
2.4. SMART behandelplan opstellen
Een SMART doelstelling is richtinggevend: het geeft aan wat men wil bereiken en stuurt het gedrag, ook voor de client. Bovendien
wordt aangegeven welke resultaten wanneer moeten worden bereikt. Door een doelstelling SMART te formuleren is de kans
groter dat er in de praktijk iets van terecht komt.
Voorbeeld: patiënt wil stoppen met roken omwille van tandverkleuring
▪ Specifiek: stoppen met roken en gebitsreiniging tegen verdergaande tandverkleuring
▪ Meetbaar: tabakdagboek bijhouden en verkleuring opmeten
▪ Haalbaar: doorverwijzingen naar tabacoloog / rookstop, op eigen tempo (niet te bruut stoppen)
▪ Relevantie: nicotine veroorzaakt de verkleuring in het poreuze glazuur dus stoppen met roken zal verkleuring stoppen
▪ Tijdsgebonden: om de drie maanden terugkomen voor nakijken van verkleuring en opvolgen van plan
3. Advies geven
Aanpak:
- Start met: wat weet u al over…?
- Advies op maat: wat heb je tot nu toe begrepen?
- Objectieve en niet te veel info: niet zeggen ‘je moet echt eens stoppen met …’
4. Afscheid nemen
Aanpak:
- Samenvatting van gesprek
- Afspraken herhalen
- Probeer te eindigen met iets positief: je bent op goede weg / het was fijn dat u hier was / doe zo verder
- Effectief dag zeggen
Elegant afronden binnen de tijd:
- Goed, dan kunnen we misschien eens kijken voor een nieuwe afspraak?
- Ik zal moeten afronden, want de volgende persoon zit al te wachten.
- Ik zie dat het bijna tijd is, is er iets dat u nog wil vertellen?
- Is het goed voor u als we zo dadelijk het gesprek afronden?
, Workshop 2: persoonlijk referentiekader proberen te begrijpen
1. Kern van motivationele gespreksvoering
1) PERSOONLIJK REFERENTIEKADER VAN PATIËNT PROBEREN TE BEGRIJPEN
2) AANVAARDING EN BEVESTIGING UITDRUKKEN
3) VERGROTEN VAN DE COGNITIEVE DISSONANTIE
4) UITLOKKEN EN SELECTIES VERSTERKEN VAN ZELFMOTIVERENDE UITSPRAKEN VAN DE PATIËNT
2. Persoonlijke referentiekader van patiënt proberen te begrijpen
De motivatie komt uit de patiënt zelf, maar we moeten wel helpen deze te vinden of herkennen en dit kan dan door reflectief
luisteren. Indien de motivatie toch niet aanwezig is, dan moet je zoeken naar wat er toch voor kan zorgen dat de patiënt in
beweging komt. Waarom hij toch wél een vervolgafspraak maakt / stopt met roken / meer aandacht besteedt aan gebit.
2.1. SPIRIT als grondhouding
1) COÖPERATIEF
Een gelijkwaardige werkrelatie tussen patiënt en hulpverlener: er zit een groot leeftijdsverschil tussen een vrouw van 80 en
een kind van 6 jaar maar toch proberen we een gelijkwaardige relatie te installeren, zowel non-verbaal als verbaal.
2) EVOCATIEF
Iets oproepen bij patiënt wat hij al in zich heeft: hier moet je op zoek gaan naar wat patiënten belangrijk vinden, dus naar hun
waarden en zorgen. Je moet hun eigen redenen / argumenten voor verandering oproepen, en dit door vragen te stellen.
Iets oproepen bij patiënt dat hem triggert om na te denken over huidig gedrag:
- Patiënt houdt eraan elke dag frietjes te eten. Dat is een heel fijne manier om zijn dag af te sluiten.
- Patiënt heeft echter ook een angst om aan een hartaderbreuk te overlijden. Zijn vader is zo gestorven.
- Wanneer jij objectieve info geeft over gevolgen van eten van veel vet, geeft de patiënt aan, dat dit wel echt een reden is
om ander eetgedrag te stellen.
Eerste kennismaking: wat zijn de psycho-sociale doelen van de mondzorginterventie voor mijn cliënt?
1) Betere zelfwaarde: beter zelfbeeld krijgen (ik kan om met pijn) / lichaamsbeeld (ik heb mooie tanden) / acceptatie
2) Ander gedrag: stimuluscontrole (minder suiker eten) hoe zou je iemand met verkeerde eetgewoontes kunnen helpen
om meer stimuluscontrole te krijgen? Antwoord: niet zelf winkelen/niets in huis halen.
3) Anders leren denken: denkfouten helpen overwinnen (het is erfelijk dus ik kan er toch niets aan veranderen)
Kenmerken van psycho-sociale doelen:
Gevoelens Gedachten Gedrag
“Ik wil weer blij zijn met mijn glimlach als “Ik poets mijn tanden niet want ik denk “Ik poets mijn tanden te weinig.”
ik in de spiegel kijk” dat fluor slecht is voor mijn botten.” Doel = verandering in gedrag
Doel = beter zelfbeeld Doel = verandering in gedachten
Workshop 1: begroeten, afscheid, focussen in gesprek, plan onderhandelen
1. Begroeten
Verbale elementen: Non-verbale elementen:
- Patiënt groeten + naam vragen - Oogcontact
- Jezelf voorstellen - Open houding
- Verwachtingen van patiënt bevragen - Vriendelijkheid door naar voor buigen, glimlachen
o Wat kan ik voor je doen? Hoe kan ik je helpen? - Stevige handdruk
- Jouw rol/functie duidelijk maken - Plaats aanwijzen waar de ander kan zitten
o Ik zal vandaag een controle doen van het gebit en ben - Deur openhouden
er ook als je graag vooraf iets wil bespreken - Straal rust en openheid uit
1.1. ICARE methode
- Initiate a warm, personal greeting
- Confirm their visit
- Answer their questions
- Repeat their name
- Explain next steps
2. Richting bepalen
Focustaal:
- Agenda op tafel: vandaag gaan we het gaatje vullen die bij de vorige consultatie ontdekt was
- Richting bepalen: om nog even terug te komen op… / laten we nu kijken naar…
- Bezorgdheid uiten: bij patiënt die weinig inzicht lijkt te hebben in de situatie / bij achteruitgang van gebit
- Informatie en advies geven: poetsadvies (hoe / wanneer)
2.1. RECAPITULEREN VORIGE SESSIE / AFSPRAKEN
Doelstelling van vorige sessie samenvatten:
- Als ik me het gesprek van vorige week goed herinner, dan hadden we afgesproken…
- Vorige keer hadden we besproken dat… hoe gaat het nu?
- Wat weet u nog van de afspraken van vorige sessie?
- Kunnen we nog even terugkomen op de plannen die we vorige sessie gemaakt hadden?
2.2. (NIEUWE) DOELEN VASTSTELLEN
Hier kiest/beslist de patiënt zelf de doelstellingen. Het is belangrijk om niet in te gaan tegen de doelen van de patiënt, maar wel
eventueel zelf doelen voorstellen en dus op zijn eigen doelen inhaken (vraag naar de gevolgen!).
Nadenken over volgende stap:
- Nu we dit allemaal op een rijtje hebben gezet, wat is dan voor jou de volgende stap?
- Waar gaan we vanaf dit punt naar toe? Wat gebeurt er verder?
- Zoals het nu is, kan het zo te horen niet blijven. Wat denk je dat je zou kunnen doen?”
- Wat wil je nog meer veranderen?
- Laten we het stap voor stap aanpakken. Wat is volgens u de eerste stap?
,2.3. SAMEN PLAN OPSTELLEN
Hier is het belangrijk om een helder actieplan te formuleren dat past bij onderliggende doelen (mondhygiëne), behoeften,
bedoelingen en overtuigingen van patiënt. Laat de patiënt ook het plan verwoorden (betrokkenheid vergroten!) en stel centrale
open vragen. Je kan ook eventueel een schriftelijk veranderplan laten invullen door patiënt.
Centrale open vragen:
- Wat is een belangrijk doel voor jou om rekening mee te houden?
- Hoe ziet het ideale plan van aanpak er voor u uit?
2.4. SMART behandelplan opstellen
Een SMART doelstelling is richtinggevend: het geeft aan wat men wil bereiken en stuurt het gedrag, ook voor de client. Bovendien
wordt aangegeven welke resultaten wanneer moeten worden bereikt. Door een doelstelling SMART te formuleren is de kans
groter dat er in de praktijk iets van terecht komt.
Voorbeeld: patiënt wil stoppen met roken omwille van tandverkleuring
▪ Specifiek: stoppen met roken en gebitsreiniging tegen verdergaande tandverkleuring
▪ Meetbaar: tabakdagboek bijhouden en verkleuring opmeten
▪ Haalbaar: doorverwijzingen naar tabacoloog / rookstop, op eigen tempo (niet te bruut stoppen)
▪ Relevantie: nicotine veroorzaakt de verkleuring in het poreuze glazuur dus stoppen met roken zal verkleuring stoppen
▪ Tijdsgebonden: om de drie maanden terugkomen voor nakijken van verkleuring en opvolgen van plan
3. Advies geven
Aanpak:
- Start met: wat weet u al over…?
- Advies op maat: wat heb je tot nu toe begrepen?
- Objectieve en niet te veel info: niet zeggen ‘je moet echt eens stoppen met …’
4. Afscheid nemen
Aanpak:
- Samenvatting van gesprek
- Afspraken herhalen
- Probeer te eindigen met iets positief: je bent op goede weg / het was fijn dat u hier was / doe zo verder
- Effectief dag zeggen
Elegant afronden binnen de tijd:
- Goed, dan kunnen we misschien eens kijken voor een nieuwe afspraak?
- Ik zal moeten afronden, want de volgende persoon zit al te wachten.
- Ik zie dat het bijna tijd is, is er iets dat u nog wil vertellen?
- Is het goed voor u als we zo dadelijk het gesprek afronden?
, Workshop 2: persoonlijk referentiekader proberen te begrijpen
1. Kern van motivationele gespreksvoering
1) PERSOONLIJK REFERENTIEKADER VAN PATIËNT PROBEREN TE BEGRIJPEN
2) AANVAARDING EN BEVESTIGING UITDRUKKEN
3) VERGROTEN VAN DE COGNITIEVE DISSONANTIE
4) UITLOKKEN EN SELECTIES VERSTERKEN VAN ZELFMOTIVERENDE UITSPRAKEN VAN DE PATIËNT
2. Persoonlijke referentiekader van patiënt proberen te begrijpen
De motivatie komt uit de patiënt zelf, maar we moeten wel helpen deze te vinden of herkennen en dit kan dan door reflectief
luisteren. Indien de motivatie toch niet aanwezig is, dan moet je zoeken naar wat er toch voor kan zorgen dat de patiënt in
beweging komt. Waarom hij toch wél een vervolgafspraak maakt / stopt met roken / meer aandacht besteedt aan gebit.
2.1. SPIRIT als grondhouding
1) COÖPERATIEF
Een gelijkwaardige werkrelatie tussen patiënt en hulpverlener: er zit een groot leeftijdsverschil tussen een vrouw van 80 en
een kind van 6 jaar maar toch proberen we een gelijkwaardige relatie te installeren, zowel non-verbaal als verbaal.
2) EVOCATIEF
Iets oproepen bij patiënt wat hij al in zich heeft: hier moet je op zoek gaan naar wat patiënten belangrijk vinden, dus naar hun
waarden en zorgen. Je moet hun eigen redenen / argumenten voor verandering oproepen, en dit door vragen te stellen.
Iets oproepen bij patiënt dat hem triggert om na te denken over huidig gedrag:
- Patiënt houdt eraan elke dag frietjes te eten. Dat is een heel fijne manier om zijn dag af te sluiten.
- Patiënt heeft echter ook een angst om aan een hartaderbreuk te overlijden. Zijn vader is zo gestorven.
- Wanneer jij objectieve info geeft over gevolgen van eten van veel vet, geeft de patiënt aan, dat dit wel echt een reden is
om ander eetgedrag te stellen.
Eerste kennismaking: wat zijn de psycho-sociale doelen van de mondzorginterventie voor mijn cliënt?
1) Betere zelfwaarde: beter zelfbeeld krijgen (ik kan om met pijn) / lichaamsbeeld (ik heb mooie tanden) / acceptatie
2) Ander gedrag: stimuluscontrole (minder suiker eten) hoe zou je iemand met verkeerde eetgewoontes kunnen helpen
om meer stimuluscontrole te krijgen? Antwoord: niet zelf winkelen/niets in huis halen.
3) Anders leren denken: denkfouten helpen overwinnen (het is erfelijk dus ik kan er toch niets aan veranderen)
Kenmerken van psycho-sociale doelen:
Gevoelens Gedachten Gedrag
“Ik wil weer blij zijn met mijn glimlach als “Ik poets mijn tanden niet want ik denk “Ik poets mijn tanden te weinig.”
ik in de spiegel kijk” dat fluor slecht is voor mijn botten.” Doel = verandering in gedrag
Doel = beter zelfbeeld Doel = verandering in gedachten
