LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
Inhoud
1. Terreinverkenning...........................................................................................................5
1.1. Een korte historiek.............................................................................5
1.2. Start indeling in fases........................................................................5
1.3. Factoren die de ontwikkeling sturen..................................................6
1.3.2. Impact van de omgeving.............................................................6
1.3.3. Interactie tussen erfelijkheid en milieu........................................6
1.4. Enkele fundamentele theorieën.........................................................6
1.4.2. De psychosociale ontwikkelingstheorie van Erikson....................8
2. De prenatale ontwikkeling.............................................................................................10
2.1. Fasen in de prenatale ontwikkeling..................................................10
2.2. Aandachtspunten bij de zwangerschap...........................................17
2.3. De geboorte.....................................................................................19
2.3.1. Tijdstip van de geboorte............................................................19
2.3.2. Het geboorteproces...................................................................19
2.3.3. Nazorg voor moeder en kind.....................................................20
3. De babytijd....................................................................................................................22
3.1. Lichamelijke en motorische ontwikkeling.........................................22
3.1.1. Aangeboren reflexen..................................................................23
3.1.2. De verdere motorische ontwikkeling.........................................24
3.2. Ontwikkelingen in waarneming en cognitie.....................................26
3.2.1. Evolutie binnen het sensomotorisch stadium (Piaget)...............26
3.2.2. Specifieke ontwikkelingen binnen de cognitie – waarneming....27
3.2.3. Specifieke ontwikkelingen binnen de cognitie – taalontwikkeling
.............................................................................................................29
3.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................30
3.3.1. Evolutie van de sociale gerichtheid...........................................30
3.3.2. Verschillende hechtingsstijlen....................................................32
3.3.3. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................34
4. De peutertijd.................................................................................................................34
4.1. Lichamelijke en motorische ontwikkeling.........................................34
1
, 4.1.1. Gebruik van skeletspieren.........................................................34
4.1.2. De zindelijkheidstraining...........................................................35
4.2. Ontwikkelingen in de waarneming en het mentaal functioneren.....36
4.2.1. Ontwikkelingen in de waarneming en het mentaal functioneren
.............................................................................................................36
4.2.2. Specifieke ontwikkelingen binnen de cognitie...........................38
4.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................44
4.3.1. Sociale gerichtheid....................................................................44
4.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................46
5. De kleuterjaren..............................................................................................................47
5.1. Lichamelijke en motorische ontwikkeling.........................................47
5.1.1. Lichamelijke veranderingen.......................................................47
5.1.2. Motorische veranderingen.........................................................47
5.2. Ontwikkelingen in de waarneming en cognitie................................49
5.2.1. Van het preconceptuele naar het intuïtieve denken..................49
5.2.2. Specifieke ontwikkelingen binnen de cognitie...........................51
5.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................53
5.3.1. Sociale gerichtheid....................................................................53
5.3.2. Dynamische-affectieve ontwikkeling.........................................55
6. De schoolperiode...........................................................................................................56
6.1. Lichamelijke en motorische ontwikkeling.........................................56
6.2. Ontwikkelingen in de waarneming en cognitie................................59
6.2.1. Het concreet-operationele denken............................................59
6.2.2. Enkele afzonderlijke processen: sociale denken, fantasie en taal
.............................................................................................................63
6.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................63
6.3.1. Sociale gerichtheid....................................................................63
6.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................64
7. De adolescentie.............................................................................................................66
7.1. Lichamelijke ontwikkeling................................................................67
7.1.1. Lichamelijke veranderingen.......................................................67
7.1.2. Psychologische gevolgen...........................................................71
7.2. Cognitieve ontwikkeling...................................................................72
2
, 7.2.1. Het formeel-operationele denken..............................................72
7.2.2. Enkele gevolgen........................................................................74
7.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................77
7.3.1. Sociale ontwikkeling..................................................................77
7.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................79
8. De volwassenheid..........................................................................................................81
8.1. Lichamelijke ontwikkeling en psychisch welbevinden......................82
8.1.1. Lichamelijke veranderingen.......................................................82
8.1.2. Het climacterium of de overgangsjaren.....................................83
8.1.3. Psychologische gevolgen...........................................................85
8.2. Cognitieve ontwikkeling...................................................................86
8.2.1. Het postformele denken............................................................86
8.2.2. Evolutie van de intellectuele vermogens...................................87
8.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................87
8.3.1. Sociale ontwikkeling..................................................................87
8.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................91
9. De ouderdom................................................................................................................92
9.1. Lichamelijke ontwikkeling en psychisch welbevinden......................92
9.1.1. Verlenging van de levensduur...................................................92
9.1.2. Lichamelijke veranderingen.......................................................92
9.1.3. Psychologische gevolgen...........................................................93
9.2. Cognitieve ontwikkeling...................................................................94
9.2.1. Het klassieke intelligentieonderzoek.........................................94
9.2.2. Competent ouder worden..........................................................95
9.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................96
9.3.1. Sociale ontwikkeling..................................................................96
9.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................96
3
, 4
Inhoud
1. Terreinverkenning...........................................................................................................5
1.1. Een korte historiek.............................................................................5
1.2. Start indeling in fases........................................................................5
1.3. Factoren die de ontwikkeling sturen..................................................6
1.3.2. Impact van de omgeving.............................................................6
1.3.3. Interactie tussen erfelijkheid en milieu........................................6
1.4. Enkele fundamentele theorieën.........................................................6
1.4.2. De psychosociale ontwikkelingstheorie van Erikson....................8
2. De prenatale ontwikkeling.............................................................................................10
2.1. Fasen in de prenatale ontwikkeling..................................................10
2.2. Aandachtspunten bij de zwangerschap...........................................17
2.3. De geboorte.....................................................................................19
2.3.1. Tijdstip van de geboorte............................................................19
2.3.2. Het geboorteproces...................................................................19
2.3.3. Nazorg voor moeder en kind.....................................................20
3. De babytijd....................................................................................................................22
3.1. Lichamelijke en motorische ontwikkeling.........................................22
3.1.1. Aangeboren reflexen..................................................................23
3.1.2. De verdere motorische ontwikkeling.........................................24
3.2. Ontwikkelingen in waarneming en cognitie.....................................26
3.2.1. Evolutie binnen het sensomotorisch stadium (Piaget)...............26
3.2.2. Specifieke ontwikkelingen binnen de cognitie – waarneming....27
3.2.3. Specifieke ontwikkelingen binnen de cognitie – taalontwikkeling
.............................................................................................................29
3.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................30
3.3.1. Evolutie van de sociale gerichtheid...........................................30
3.3.2. Verschillende hechtingsstijlen....................................................32
3.3.3. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................34
4. De peutertijd.................................................................................................................34
4.1. Lichamelijke en motorische ontwikkeling.........................................34
1
, 4.1.1. Gebruik van skeletspieren.........................................................34
4.1.2. De zindelijkheidstraining...........................................................35
4.2. Ontwikkelingen in de waarneming en het mentaal functioneren.....36
4.2.1. Ontwikkelingen in de waarneming en het mentaal functioneren
.............................................................................................................36
4.2.2. Specifieke ontwikkelingen binnen de cognitie...........................38
4.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................44
4.3.1. Sociale gerichtheid....................................................................44
4.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................46
5. De kleuterjaren..............................................................................................................47
5.1. Lichamelijke en motorische ontwikkeling.........................................47
5.1.1. Lichamelijke veranderingen.......................................................47
5.1.2. Motorische veranderingen.........................................................47
5.2. Ontwikkelingen in de waarneming en cognitie................................49
5.2.1. Van het preconceptuele naar het intuïtieve denken..................49
5.2.2. Specifieke ontwikkelingen binnen de cognitie...........................51
5.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................53
5.3.1. Sociale gerichtheid....................................................................53
5.3.2. Dynamische-affectieve ontwikkeling.........................................55
6. De schoolperiode...........................................................................................................56
6.1. Lichamelijke en motorische ontwikkeling.........................................56
6.2. Ontwikkelingen in de waarneming en cognitie................................59
6.2.1. Het concreet-operationele denken............................................59
6.2.2. Enkele afzonderlijke processen: sociale denken, fantasie en taal
.............................................................................................................63
6.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................63
6.3.1. Sociale gerichtheid....................................................................63
6.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................64
7. De adolescentie.............................................................................................................66
7.1. Lichamelijke ontwikkeling................................................................67
7.1.1. Lichamelijke veranderingen.......................................................67
7.1.2. Psychologische gevolgen...........................................................71
7.2. Cognitieve ontwikkeling...................................................................72
2
, 7.2.1. Het formeel-operationele denken..............................................72
7.2.2. Enkele gevolgen........................................................................74
7.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................77
7.3.1. Sociale ontwikkeling..................................................................77
7.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................79
8. De volwassenheid..........................................................................................................81
8.1. Lichamelijke ontwikkeling en psychisch welbevinden......................82
8.1.1. Lichamelijke veranderingen.......................................................82
8.1.2. Het climacterium of de overgangsjaren.....................................83
8.1.3. Psychologische gevolgen...........................................................85
8.2. Cognitieve ontwikkeling...................................................................86
8.2.1. Het postformele denken............................................................86
8.2.2. Evolutie van de intellectuele vermogens...................................87
8.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................87
8.3.1. Sociale ontwikkeling..................................................................87
8.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................91
9. De ouderdom................................................................................................................92
9.1. Lichamelijke ontwikkeling en psychisch welbevinden......................92
9.1.1. Verlenging van de levensduur...................................................92
9.1.2. Lichamelijke veranderingen.......................................................92
9.1.3. Psychologische gevolgen...........................................................93
9.2. Cognitieve ontwikkeling...................................................................94
9.2.1. Het klassieke intelligentieonderzoek.........................................94
9.2.2. Competent ouder worden..........................................................95
9.3. Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..........................................96
9.3.1. Sociale ontwikkeling..................................................................96
9.3.2. Dynamisch-affectieve ontwikkeling...........................................96
3
, 4
