Organisatiepsychologie
1.1Wat is organisatiepsychologie?
Wetenschappelijke studie van gedrag in organisaties
• Hoe kunnen medewerkers optimaal presteren ?
• Welke aspecten van het werk zorgen ervoor dat medewerkers gemotiveerd zijn ?
• Welk type leiderschap levert de beste resultaten ?
Linken organisatiepsychologie klinische psychologie:
We zien een verschuiving in de redenen die mensen de stap naar therapie doen zetten.
Waar tot de jaren ’90 de oorzaken vaak in de familiale sfeer zaten, ligt de oorzaak van de
klachten nu steeds vaker in het werk’
De dingen die niet besproken worden in de les moeten we niet kennen.
Vaak gehoorde uitspraken… Wetenschappelijke fundering…?
• Gelukkige werknemers zijn productieve werknemers
• Werknemers zijn het meest productief wanneer hun baas vriendelijk, informeel,
en democratisch is
• Iedereen wil uitdagend werk
• …
Wat is organisatiepsychologie?
• Organisaties : 2 of meer mensen die op een bewuste manier samengebracht
worden om bepaalde doelstellingen te realiseren, en met het oog op deze
realisatie wordt een specifieke structuur ontwikkeld.
• Systematische studie vd impact van individuen, groepen, en structuren op gedrag
binnen organisaties
Organisatiepsychologie= de wetenschappelijke studie van gedrag in organisaties. De
bedoeling van deze studie is om het individuele gedrag en dat van groepen in
organisaties beter te begrijpen.
1
,1.1.1Wat is een organisatie?
“Een organisatie is een bewust gecoördineerde sociale eenheid van twee of meer
personen die op een betrekkelijk continue basis functioneert om een
gemeenschappelijk doel of serie van doelen te realiseren.
Zij wordt gekenmerkt door formele rollen die het gedrag van haar leden definiëren
en vormgeven.” (Robbins, 2005)
Vb. een Chiro is een organisatie
1. Hoeveel mensen vormen een organisatie? Twee of meer mensen werken
samen. Een organisatie bestaat uit minimaal twee mensen.
2. Welke doelstelling heeft de organisatie? Gericht op realiseren van
doelstellingen / nastreven van waarden (mission statement)= de doelstelling van
een organisatie wordt vaak vastgelegd in het mission statement. Hierin staan
welke zaken de organisatie nastreeft. Alle medewerkers dienen zich achter deze
doelstelling te scharen.
3. Hoe wordt het werk verdeeld? Specifieke taakverdeling & structuur
4. Wie zijn de stakeholders van de organisatie? coördinatie / gezagsrelaties zijn
nodig.
Stakeholder= groepen die belang hebben bij de activiteiten van de organisatie:
bv. Aandeelhouders, medewerkers, klanten, leveranciers
5. Hoe wordt de toekomst gezien? Gericht op continuïteit. Dat wil zeggen dat de
organisatie de bedoeling heeft om in de toekomst nog voort te bestaan (mission
statement, stakeholders, values)
Coporate values= de waarden die een organisatie nastreeft
Bv: cliëntgerichtheid, innovatie, groei, lokaal
1.1.2organisatiepsychologie als wetenschap
Het gaat over een systematisch studie van gedrag in organisaties, waarbij zowel
aandacht besteed wordt aan individueel gedrag als groepsgedrag.
• Multidisciplinaire wetenschap
- Sociale psychologie, algemene psychologie, antropologie, sociologie,
politicologie…
De doelstelling van de organisatiepsychologie is enerzijds:
1) een verklaring bieden voor het gedrag in organisaties zoals we dit vaststellen
2) anderzijds dit gedrag trachten te voorspellen.
2
,Doel :
• Verklaren : bv hoe komt het dat absenteïsme in ziekenhuis X zo hoog ligt ? Ligt dit
aan hoge werkdruk, conflicten, geen vertrouwen,…?
• Voorspellen : bv hoe zullen medewerkers reageren op reorganisatieplannen ?
Hoe kunnen we deze veranderingen zo goed mogelijk communiceren ?
• Bijsturen : bv cultuur van innovatie en creativiteit installeren
Deterministische uitspraken: Vb zwaartekracht (typisch voor natuurwetenschappen)
Probabilistische uitspraken (typisch voor menswetenschappen)
- Frustratie leidt tot agressie in geval van…
- Meest efficiënte type leider is afhankelijk van de omstandigheden
• Belang van contingentievariabelen
- Latijn contingentia ; mogelijkheid, toeval
- Tegengestelde van noodzakelijkheid, causaal verband
• “God gave all the easy problems to the physicists but social scientists have
all the fun”
Wat is een organisatie?
• Een organisatie is niet noodzakelijk een bedrijf
• Groeiend belang en populariteit van OG in ziekenhuizen, scholen, sociale sector,
stedelijke overheden, hulpverlening, politie, psychiatrische instellingen,…
• Inhaalbeweging t.o.v. bedrijfsleven door groeiende nood aan een ‘zich
organiserende samenleving’
• Voorbeeld : Groep Ubuntu
3
, Modern managementdenken in de sociale sector
1.2 De economische omgeving van organisatie ( niet kennen!)
1.3 Historiek van OG: voorgeschiedenis
De allereerste publicatie over organisatiepsychologie door Adam
Smith: filosoof(1776)
The Wealth of Nations
• 1ste industriële revolutie
• Grondlegger vrije markt denken (‘de onzichtbare hand’)
• Comparatieve voordelen en efficiëntiewinst door
samenwerking en arbeidsverdeling
• Taken toegewezen in de richting van de laagste kost
Hieruit is het principe van de taakverdeling ontstaan
Zei dat de productie verbeterd kon worden indien de medewerkers een beperkte taak
moesten uitvoeren
Productie steeg enorm
Legde dit principe uit adhv comparatieve voordelen
Comparatieve voordelen
= Wnr je taken toewijst aan iem met beste vaardigheid hiervoor wordt de productie
geoptimaliseerd! Taken werden verdeeld.
4
1.1Wat is organisatiepsychologie?
Wetenschappelijke studie van gedrag in organisaties
• Hoe kunnen medewerkers optimaal presteren ?
• Welke aspecten van het werk zorgen ervoor dat medewerkers gemotiveerd zijn ?
• Welk type leiderschap levert de beste resultaten ?
Linken organisatiepsychologie klinische psychologie:
We zien een verschuiving in de redenen die mensen de stap naar therapie doen zetten.
Waar tot de jaren ’90 de oorzaken vaak in de familiale sfeer zaten, ligt de oorzaak van de
klachten nu steeds vaker in het werk’
De dingen die niet besproken worden in de les moeten we niet kennen.
Vaak gehoorde uitspraken… Wetenschappelijke fundering…?
• Gelukkige werknemers zijn productieve werknemers
• Werknemers zijn het meest productief wanneer hun baas vriendelijk, informeel,
en democratisch is
• Iedereen wil uitdagend werk
• …
Wat is organisatiepsychologie?
• Organisaties : 2 of meer mensen die op een bewuste manier samengebracht
worden om bepaalde doelstellingen te realiseren, en met het oog op deze
realisatie wordt een specifieke structuur ontwikkeld.
• Systematische studie vd impact van individuen, groepen, en structuren op gedrag
binnen organisaties
Organisatiepsychologie= de wetenschappelijke studie van gedrag in organisaties. De
bedoeling van deze studie is om het individuele gedrag en dat van groepen in
organisaties beter te begrijpen.
1
,1.1.1Wat is een organisatie?
“Een organisatie is een bewust gecoördineerde sociale eenheid van twee of meer
personen die op een betrekkelijk continue basis functioneert om een
gemeenschappelijk doel of serie van doelen te realiseren.
Zij wordt gekenmerkt door formele rollen die het gedrag van haar leden definiëren
en vormgeven.” (Robbins, 2005)
Vb. een Chiro is een organisatie
1. Hoeveel mensen vormen een organisatie? Twee of meer mensen werken
samen. Een organisatie bestaat uit minimaal twee mensen.
2. Welke doelstelling heeft de organisatie? Gericht op realiseren van
doelstellingen / nastreven van waarden (mission statement)= de doelstelling van
een organisatie wordt vaak vastgelegd in het mission statement. Hierin staan
welke zaken de organisatie nastreeft. Alle medewerkers dienen zich achter deze
doelstelling te scharen.
3. Hoe wordt het werk verdeeld? Specifieke taakverdeling & structuur
4. Wie zijn de stakeholders van de organisatie? coördinatie / gezagsrelaties zijn
nodig.
Stakeholder= groepen die belang hebben bij de activiteiten van de organisatie:
bv. Aandeelhouders, medewerkers, klanten, leveranciers
5. Hoe wordt de toekomst gezien? Gericht op continuïteit. Dat wil zeggen dat de
organisatie de bedoeling heeft om in de toekomst nog voort te bestaan (mission
statement, stakeholders, values)
Coporate values= de waarden die een organisatie nastreeft
Bv: cliëntgerichtheid, innovatie, groei, lokaal
1.1.2organisatiepsychologie als wetenschap
Het gaat over een systematisch studie van gedrag in organisaties, waarbij zowel
aandacht besteed wordt aan individueel gedrag als groepsgedrag.
• Multidisciplinaire wetenschap
- Sociale psychologie, algemene psychologie, antropologie, sociologie,
politicologie…
De doelstelling van de organisatiepsychologie is enerzijds:
1) een verklaring bieden voor het gedrag in organisaties zoals we dit vaststellen
2) anderzijds dit gedrag trachten te voorspellen.
2
,Doel :
• Verklaren : bv hoe komt het dat absenteïsme in ziekenhuis X zo hoog ligt ? Ligt dit
aan hoge werkdruk, conflicten, geen vertrouwen,…?
• Voorspellen : bv hoe zullen medewerkers reageren op reorganisatieplannen ?
Hoe kunnen we deze veranderingen zo goed mogelijk communiceren ?
• Bijsturen : bv cultuur van innovatie en creativiteit installeren
Deterministische uitspraken: Vb zwaartekracht (typisch voor natuurwetenschappen)
Probabilistische uitspraken (typisch voor menswetenschappen)
- Frustratie leidt tot agressie in geval van…
- Meest efficiënte type leider is afhankelijk van de omstandigheden
• Belang van contingentievariabelen
- Latijn contingentia ; mogelijkheid, toeval
- Tegengestelde van noodzakelijkheid, causaal verband
• “God gave all the easy problems to the physicists but social scientists have
all the fun”
Wat is een organisatie?
• Een organisatie is niet noodzakelijk een bedrijf
• Groeiend belang en populariteit van OG in ziekenhuizen, scholen, sociale sector,
stedelijke overheden, hulpverlening, politie, psychiatrische instellingen,…
• Inhaalbeweging t.o.v. bedrijfsleven door groeiende nood aan een ‘zich
organiserende samenleving’
• Voorbeeld : Groep Ubuntu
3
, Modern managementdenken in de sociale sector
1.2 De economische omgeving van organisatie ( niet kennen!)
1.3 Historiek van OG: voorgeschiedenis
De allereerste publicatie over organisatiepsychologie door Adam
Smith: filosoof(1776)
The Wealth of Nations
• 1ste industriële revolutie
• Grondlegger vrije markt denken (‘de onzichtbare hand’)
• Comparatieve voordelen en efficiëntiewinst door
samenwerking en arbeidsverdeling
• Taken toegewezen in de richting van de laagste kost
Hieruit is het principe van de taakverdeling ontstaan
Zei dat de productie verbeterd kon worden indien de medewerkers een beperkte taak
moesten uitvoeren
Productie steeg enorm
Legde dit principe uit adhv comparatieve voordelen
Comparatieve voordelen
= Wnr je taken toewijst aan iem met beste vaardigheid hiervoor wordt de productie
geoptimaliseerd! Taken werden verdeeld.
4
