DEEL 1: ALGEMEEN DEEL
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
1 Wat is recht?
1. Het recht omvat een geheel van gedragregels en normen
- Verbodsbepalingen: verboden handeling te stellen
× Verbod om diefstal te plegen
- Gebodsbepaling: verplichting handeling te stellen
× Verplichting van erfgenamen om nalatenschap fiscaal aan te geven
- Mogelijkheid tot beroep doen, zonder daartoe verplicht te zijn
× Garagist mag in afwachting van betalen, de auto bijhouden die hij herstelde
2. Deze gedragsregels en normen hebben een doel tot het maatschappelijke leven te ordenen
Bedoeling recht: maatschappij / gemeenschap ordenen
® Zonder rechtsregels zou er complete chaos zijn
3. De regels worden opgelegd door de overheid
- Overheid beslist welke rechtsregels uitgevaardigd worden
- Kan op verschillende nieveaus worden uitgevaardigd
× Niveau van gemeente, gewest, gemeenschap, federale staat, …
4. De regels zijn afdwingbaar (verplichten ze uit te voeren)
® door rechtbanken en hoven
2 Indelingen van het recht
2.1 Privaatrecht – publiekrecht
1. Privaatrecht : regelt de verhouding tussen burgers onderling
× Burgerlijk recht, ondernemingsrecht, arbeidsrecht, gerechtelijk privaatrecht, …
2. Publiekrecht: regelt verhouding tussen overheid en burgers
× Grondweelijk recht, administratief recht (bouwvergunning), strafrecht, fiscaal recht, …
Praktisch burgerlijk recht Pagina 1 van 28
,3 De bronnen van het recht
® waar je rechtregels terug kan vinden
3.1 Wetgeving in de ruime zin van het woord = wetgeving sensu strico
3.1.1 Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties
1. Beslissingen van supranationale organisaties
- Richtlijnen: moeten lidstaten opnemen in eigen nationale wetgeving
- Verordeningen: rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten (enkel vertalen)
- Besluiten: bv boetes aan lidstaten of ondernemingen
2. Internationale verdragen: tussen 2 of meerdere staten
- Bv: dubbelbeslastingsverdragen
3.1.2 Grondwet
Meest fundamentele (Belgische) wet + hoogste bron in de hiërarchie
3.1.3 Wet un de strikte zin van het woord
® wet die tot stand komt door Kamer van Volksvertegenworrdigers
3.1.4 Decreten
= ween die op niveau van gewesten en gemeenschappen worden gestemd
® op zelfde niveau als de federale wet
Bij Brussels Hoofdstedelijk gewest heet het ordonanties
3.1.5 Koninklijk Besluit (KB)
= besluiten gemaakt door de koning (in praktijk ministers)
® nodig voor uitvoering van bepaalde ween
moeten weelijke basis hebben, mogen geen wet schorsen/ vrijstellen
3.1.6 Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen
Decreten kunnen beschouws worden als ‘regionale koninklijke besluiten’
® zelfde niveau als KB
3.1.7 Andere
Ministeriële besluiten
! Figuur PG 26 !
Praktisch burgerlijk recht Pagina 2 van 28
, 3.2 Rechtspraak
= geheel van beslissingen ven hoven en rechtbanken
= toepassing van de wet door de rechter op concreten feiten
Uitspraak hof = arrest = raadsheer, uitspraak
Rechtbank = vonnis = rechter
Raadsvrouw = advocaat ≠ raadsheer
3.3 Rechtsleer
Wetenschappelijke publicaties door proesoren en rechtsgeleerden
3.4 Gewoonte – bilijkheid
Weinig belangrijk
Hoofdstuk 2: Structuren en instellingen
1 Hoven en rechtbanken van België
Praktisch burgerlijk recht Pagina 3 van 28
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
1 Wat is recht?
1. Het recht omvat een geheel van gedragregels en normen
- Verbodsbepalingen: verboden handeling te stellen
× Verbod om diefstal te plegen
- Gebodsbepaling: verplichting handeling te stellen
× Verplichting van erfgenamen om nalatenschap fiscaal aan te geven
- Mogelijkheid tot beroep doen, zonder daartoe verplicht te zijn
× Garagist mag in afwachting van betalen, de auto bijhouden die hij herstelde
2. Deze gedragsregels en normen hebben een doel tot het maatschappelijke leven te ordenen
Bedoeling recht: maatschappij / gemeenschap ordenen
® Zonder rechtsregels zou er complete chaos zijn
3. De regels worden opgelegd door de overheid
- Overheid beslist welke rechtsregels uitgevaardigd worden
- Kan op verschillende nieveaus worden uitgevaardigd
× Niveau van gemeente, gewest, gemeenschap, federale staat, …
4. De regels zijn afdwingbaar (verplichten ze uit te voeren)
® door rechtbanken en hoven
2 Indelingen van het recht
2.1 Privaatrecht – publiekrecht
1. Privaatrecht : regelt de verhouding tussen burgers onderling
× Burgerlijk recht, ondernemingsrecht, arbeidsrecht, gerechtelijk privaatrecht, …
2. Publiekrecht: regelt verhouding tussen overheid en burgers
× Grondweelijk recht, administratief recht (bouwvergunning), strafrecht, fiscaal recht, …
Praktisch burgerlijk recht Pagina 1 van 28
,3 De bronnen van het recht
® waar je rechtregels terug kan vinden
3.1 Wetgeving in de ruime zin van het woord = wetgeving sensu strico
3.1.1 Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties
1. Beslissingen van supranationale organisaties
- Richtlijnen: moeten lidstaten opnemen in eigen nationale wetgeving
- Verordeningen: rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten (enkel vertalen)
- Besluiten: bv boetes aan lidstaten of ondernemingen
2. Internationale verdragen: tussen 2 of meerdere staten
- Bv: dubbelbeslastingsverdragen
3.1.2 Grondwet
Meest fundamentele (Belgische) wet + hoogste bron in de hiërarchie
3.1.3 Wet un de strikte zin van het woord
® wet die tot stand komt door Kamer van Volksvertegenworrdigers
3.1.4 Decreten
= ween die op niveau van gewesten en gemeenschappen worden gestemd
® op zelfde niveau als de federale wet
Bij Brussels Hoofdstedelijk gewest heet het ordonanties
3.1.5 Koninklijk Besluit (KB)
= besluiten gemaakt door de koning (in praktijk ministers)
® nodig voor uitvoering van bepaalde ween
moeten weelijke basis hebben, mogen geen wet schorsen/ vrijstellen
3.1.6 Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen
Decreten kunnen beschouws worden als ‘regionale koninklijke besluiten’
® zelfde niveau als KB
3.1.7 Andere
Ministeriële besluiten
! Figuur PG 26 !
Praktisch burgerlijk recht Pagina 2 van 28
, 3.2 Rechtspraak
= geheel van beslissingen ven hoven en rechtbanken
= toepassing van de wet door de rechter op concreten feiten
Uitspraak hof = arrest = raadsheer, uitspraak
Rechtbank = vonnis = rechter
Raadsvrouw = advocaat ≠ raadsheer
3.3 Rechtsleer
Wetenschappelijke publicaties door proesoren en rechtsgeleerden
3.4 Gewoonte – bilijkheid
Weinig belangrijk
Hoofdstuk 2: Structuren en instellingen
1 Hoven en rechtbanken van België
Praktisch burgerlijk recht Pagina 3 van 28
