Escrito por estudiantes que aprobaron Inmediatamente disponible después del pago Leer en línea o como PDF ¿Documento equivocado? Cámbialo gratis 4,6 TrustPilot
logo-home
Resumen

Samenvatting Ontmoetingen met je brein

Puntuación
-
Vendido
-
Páginas
67
Subido en
30-05-2026
Escrito en
2025/2026

De samenvatting is opgebouwd vanuit lesnotities en PowerPoints van het opleidingsonderdeel. Deze samenvatting is erg volledig, volgt de lessen chronologisch en bevat veel informatie die kan helpen om het studiemateriaal te begrijpen.

Mostrar más Leer menos
Institución
Grado

Vista previa del contenido

S2




Ontmoetingen met je brein
ACADEMIEJAAR 2025-2026 AP HOGE SCHOOOL

,Inhoud
1) Evolutie .................................................................................................................................................................................................................... 4
1.1 Evolutionaire biologie ..............................................................................................................................................................................................................4
1.2 Evolutionaire psychologie ........................................................................................................................................................................................................5
1.3 Een blik op de geschiedenis van de mens .................................................................................................................................................................................5
1.3.1 Primaten.........................................................................................................................................................................................................................5
1.3.2 Homininen ......................................................................................................................................................................................................................6
a. Australopithecus afarensis .....................................................................................................................................................................................6
b. Homo habilis ..........................................................................................................................................................................................................7
c. Homo Erectus .........................................................................................................................................................................................................8
d. Homo Neanderthalensis .........................................................................................................................................................................................8
e. Homo Sapiens ........................................................................................................................................................................................................9
1.3.3 Encephalisatie – quotiënt ...............................................................................................................................................................................................9
1.4 Ontwikkelingen van het brein ................................................................................................................................................................................................10
1.4.1 Neurofylogenese .......................................................................................................................................................................................................... 10
a. Belangrijke factoren in breinontwikkeling ............................................................................................................................................................ 10
I. Bipedalisme ..........................................................................................................................................................................................................10
II. Uitvinding van werktuigen .........................................................................................................................................................................11
III. Gezamenlijke jacht ..............................................................................................................................................................................................11
b. Het ontstaan van cultuur...................................................................................................................................................................................... 11
c. Kenmerken breinevolutie ...................................................................................................................................................................................... 12
d. Het drievoudig brein............................................................................................................................................................................................. 12
I. Reptielenbrein ............................................................................................................................................................................................12
II. Zoogdierenbrein ...................................................................................................................................................................................................12
III. Mensenbrein .......................................................................................................................................................................................................13
1.4.2 Neuro-ontogenese ....................................................................................................................................................................................................... 13
1.5 Psychologische aanpassingen .................................................................................................................................................................................................14
2) Concepten en categorieën ....................................................................................................................................................................................... 14
2.1 Wat concepten en categorieën zijn ........................................................................................................................................................................................14
2.1.1 Verwerking van representatie van kennis van de wereld in het menselijk brein ........................................................................................................... 15
2.1.2 Abstract en concrete concepten ................................................................................................................................................................................... 15
2.1.3 Concepten en categorieën in het geheugen ................................................................................................................................................................. 15
2.2 Redenen waarom er nood is aan categorieën ........................................................................................................................................................................16
2.3 Theorieën over organisatie categorieën .................................................................................................................................................................................16
2.3.1 Zin-verificatietaak ......................................................................................................................................................................................................... 16
2.3.2 Verschillende theorieën ................................................................................................................................................................................................ 17
a. Prototype theorie ................................................................................................................................................................................................. 17
b. Exemplaartheorie ................................................................................................................................................................................................. 18
c. Netwerktheorie .................................................................................................................................................................................................... 19
d. Spreidende activatiemodel ................................................................................................................................................................................... 20
I. Lokaal  gedistribueerd ...............................................................................................................................................................................20
II. Amodaal  modaliteitspecifiek ..............................................................................................................................................................20
III. Aangeboren  ervaringsafhankelijk ........................................................................................................................................................21
IV. Stabiel  flexibel ....................................................................................................................................................................................21
2.4 Gevolgen van concepten en categorieën................................................................................................................................................................................21
2.4.1 Stereotypering .............................................................................................................................................................................................................. 21
2.4.2 Sociale categorisatie ≈ wij – zij categorisatie................................................................................................................................................................. 21
2.5 Ziektebeelden die te maken hebben met concepten en categorieën .....................................................................................................................................22
2.5.1 Agnosie......................................................................................................................................................................................................................... 22
a. Apperceptieve agnosie ......................................................................................................................................................................................... 23
b. Associatieve agnosie ............................................................................................................................................................................................ 23
c. Categorie specifieke agnosie ................................................................................................................................................................................ 23
d. Posopagnosie ....................................................................................................................................................................................................... 24


1

, 2.5.2 Ziekte van Alzheimer .................................................................................................................................................................................................... 24
2.5.3 Generalisatie bij angststoornissen ................................................................................................................................................................................ 25
3) Neurobiologie bij depressie ..................................................................................................................................................................................... 25
3.1 Neurobiologie ........................................................................................................................................................................................................................25
3.1.1 Van klacht naar mechanismen ...................................................................................................................................................................................... 25
3.1.2 Belang van neurobiologie ............................................................................................................................................................................................. 26
3.2 Neurobiologie van depressie ..................................................................................................................................................................................................26
3.2.1 Hypothese 1: verstoorde neurotransmissie .................................................................................................................................................................. 26
3.2.2 Hypothese 2: Abnormaliteiten HPA-as .......................................................................................................................................................................... 28
3.2.3 Hypothese 3: Inflammatie ............................................................................................................................................................................................ 30
3.2.4 Hypothese 4: Verminderde neuroplasticiteit ................................................................................................................................................................ 31
3.2.5 Hypothese 5: Netwerk disfunctioneren ........................................................................................................................................................................ 32
3.2.6 Conclusie ...................................................................................................................................................................................................................... 33
4) Behandelingen van het brein ................................................................................................................................................................................... 34
4.1 Een reis doorheen de tijd .......................................................................................................................................................................................................34
4.1.1 Prehistorie en Oude Nabije Oosten .............................................................................................................................................................................. 34
a. Trepanatie ............................................................................................................................................................................................................ 34
4.1.2 Klassieke oudheid ......................................................................................................................................................................................................... 36
4.1.3 Middeleeuwen (+/- 13De eeuw) .................................................................................................................................................................................... 36
4.1.4 Nieuwe en nieuwste tijd ............................................................................................................................................................................................... 37
a. Lobotomie ............................................................................................................................................................................................................ 37
b. Elektroconvulsietherapie (ECT) ............................................................................................................................................................................. 38
4.1.5 Eigen tijd ...................................................................................................................................................................................................................... 39
a. Elektroconvulsietherapie (ECT) ............................................................................................................................................................................. 39
b. Trepanatie ............................................................................................................................................................................................................ 42
I. Wakker craniotomie .......................................................................................................................................................................................43
c. Diepe hersenstimulatie (DBS) ............................................................................................................................................................................... 43
I. Adaptieve DBS (aDBS) ....................................................................................................................................................................................45
d. Repetitieve transcraniale magnetische hersenstimulatie (rTMS) .......................................................................................................................... 45
e. Medicatie ............................................................................................................................................................................................................. 47
I. Antipsychotica ...............................................................................................................................................................................................47
II. Antidepressiva .........................................................................................................................................................................................48
III. Slaap- en kalmeringsmiddelen .................................................................................................................................................................49
4.2 Anti-psychiatriebeweging .......................................................................................................................................................................................................50
4.3 De toekomst – psychedelica therapie .....................................................................................................................................................................................50
4.3.1 Effecten en gebruik van psychedelica ........................................................................................................................................................................... 50
4.3.2 Werking van psychedelica ............................................................................................................................................................................................ 52
a. Werkingsmechanismen ........................................................................................................................................................................................ 52
b. Drug-set-setting ................................................................................................................................................................................................... 54
4.3.3 Contra-indicaties voor gebruik van psychedelica .......................................................................................................................................................... 55
5) Ons brein doorheen het digitale tijdperk ................................................................................................................................................................. 55
5.1 Sociale media .........................................................................................................................................................................................................................55
5.1.1 Werkingsmechanismen ................................................................................................................................................................................................ 55
5.1.2 Potentiële problemen ................................................................................................................................................................................................... 56
5.1.3 Gebruik......................................................................................................................................................................................................................... 56
5.1.4 Neurobiologie ............................................................................................................................................................................................................... 56
a. Normale werking van dopamine .......................................................................................................................................................................... 57
b. Werking bij langdurig gebruik .............................................................................................................................................................................. 57
I. Verstoring van het beloningssysteem .............................................................................................................................................................58
II. Ontstaan van automatismen en gewoontevorming .................................................................................................................................58
III. Afname van het controlerend systeem ....................................................................................................................................................58
IV. Verminderde aandachtscapaciteit ...........................................................................................................................................................59
5.1.5 Omgaan met sociale media .......................................................................................................................................................................................... 59
5.2 Complotdenken......................................................................................................................................................................................................................60

2

, 5.2.1 Eigenschappen van complottheorieën.......................................................................................................................................................................... 60
5.2.2 Complotdenken een psychopathologie? ....................................................................................................................................................................... 61
5.2.3 Complotdenken begrijpen ............................................................................................................................................................................................ 61
a. Adaptieve complothypothese ............................................................................................................................................................................... 61
b. Fout management theorie ................................................................................................................................................................................... 62
5.2.4 Ontstaan van complotdenken ....................................................................................................................................................................................... 62
a. Triggers ................................................................................................................................................................................................................ 62
b. Detectie van complot, activatie van psychologische mechanismen ...................................................................................................................... 63
I. Waarnemen van verbanden en patronen ............................................................................................................................ 63

II. Detecteren van gedragsmotieven....................................................................................................................................... 63

III. Detecteren van samenwerkingsverbanden .................................................................................................................... 64

IV. Functioneel reageren op dreiging ....................................................................................................................................... 64

c. Output – responsen van de persoon ..................................................................................................................................................................... 64
5.2.5 Gevolgen van complotdenken ...................................................................................................................................................................................... 65
5.2.6 Prevalentie/voorkomen van complottheorieën ............................................................................................................................................................ 65
5.2.7 Omgaan met complotdenken ....................................................................................................................................................................................... 65
5.3 De toekomst, gengeneraliseerde AI ........................................................................................................................................................................................66




3

,1) Evolutie
1.1 Evolutionaire biologie
Evolutionaire biologie: bestudeert hoe soorten ontstaan, veranderen en uitsterven doorheen de tijd.

Kernbegrippen v/d evolutionaire biologie  redenen wrm bep. soorten evolueren & anderen uitsterven:

➢ Natuurlijke selectie: individuen met voordelige kenmerken hebben e. grote  kans om te overleven &
zich voort te planten. => erfelijke kenmerken doorgegeven aan volgende generaties.
Kenmerken = voordelig  organisme overleeft =  kans op voortplanting en dat dezelfde soort
zullen overleven.




➢ Adaptatie: h. proces wb organismen eig. ontwikkelen die hen helpen beter te overleven en voort te
planten i/hun omgeving. => gevolg v. natuurlijke selectie  gunstige eig. verspreiden over generaties.
Kan door toeval maar ook bewust door bep. kruisingen

 = kenmerken die ontstaan door voordeel dat h. heeft i/e bep. omgeving




➢ Genetische variatie: verwijst  verschillen in genetische samenstelling (DNA) tss individuen binnen e.
populatie.

Mogelijke oorzaken voor genetische variatie:
 Mutaties
 Seksuele voortplanting => genen v. beide ouders
 Vervuiling, bep. ziektes
 …




Evolutie = door omgeving die steeds in verandering is  organismen = beter overleven o/die plek door
veranderingen die ze meemaken doorheen evolutie
Mutaties hierdoor kunnen e. overlevingsvoordeel bieden

4

, Vb.: opwarming v/d aarde en de dikte v/d vacht v. poolvossen verandert




1.2 Evolutionaire psychologie
Evolutionaire psychologie: e. vakgebied binnen de psychologie dat zich richt o/h begrijpen v. menselijk gedrag en
mentale processen dmv/d lens v. evolutionaire biologie.
Maakt gebruik v. gedragsbenadering
 Kijkt is gedrag evolutionair verandert i/d loop v/d mensheid

= vrij recent wetenschappelijk manier om naar dingen te kijken

Gaan uit v/d aanname => alle kenmerken die we bezitten hebben e. functie  moet ≠ perse nu nog zijn maar toch
zeker vroeger!!




1.3 Een blik op de geschiedenis van de mens

1.3.1 Primaten
Oorsprong v/d mens = te vinden bij apen, mensapen
Gemeenschappelijk = afstemmen v. primaten

Gemeenschappelijke kenmerken met primaten, apen, mensapen &mensen:
• Relatief grote hersenen
• 5-vingerige handen met opponeerbare duimen
• Platte nagels, ≠ klauwen
• Recht vooruitkijkende ogen
• Nrm 1 jong tegelijk




5

,Lucy = laatste gem. voorouder die we hebben met de apen




Verschillen tussen mensen en apen:
 Hersengrootte
 Taalgebruik
 Abstract denken
 Lichaamshouding
 …



1.3.2 Homininen
Homininen: = de evolutionaire lijn naar de moderne mens vanaf de afsplitsing v/d gem. voorouder v. mensen,
chimpansees en bonobo’s.

Belangrijke figuren doorheen de geschiedenis:
➢ Australopithecus Afarensis
➢ Homo Habilis
➢ Homo Erectus
➢ Homo Neanderthalensis
➢ Homo Sapiens




a. Australopithecus afarensis




6

,Bipedaliteit: Op 2 voeten lopen.


b. Homo habilis




7

,c. Homo Erectus




Zijn in  mate in staat o/d omgeving te controleren
Evolutionair voordeel  kan zich v/d druk v/d omgeving onttrekken & lichamelijke beperkingen
overwinnen


d. Homo Neanderthalensis




Verfijning werktuigen = snijwerktuigen, zaag, mes,..

Variaties in soort = versch. culturele etniciteiten

8

, Rituelen:
• Lichaam beschilderen
• Gaten in tanden maken
• Begrafenis


e. Homo Sapiens




Fijne oorstructuur  gebouwd voor waarnemen v. klanken & gesproken taal

= de moderne mens



1.3.3 Encephalisatie – quotiënt
Encephalisatie – quotiënt: e. maat voor hersengrootte afgeleid v/d verhouding v/h werkelijke hersenV t.o.v. h.
verwachte hersenV voor e. dier met die spec. lichaamsgrootte.
Zorgt ervoor dat de lichaamsgrootte/-m in rekening wordt gebracht bij zoogdieren bij studie v/h hersenV

 Grootte hersenen zegt ≠ over complexiteit v/d hersenen
Organisme groter is en sterker hebben ++ F nodig v/d hersenen om onderdelen te kunnen aansturen
 Nood aan ++ neuronen => hersenV 




9

Escuela, estudio y materia

Institución
Estudio
Grado

Información del documento

Subido en
30 de mayo de 2026
Número de páginas
67
Escrito en
2025/2026
Tipo
RESUMEN

Temas

$15.25
Accede al documento completo:

¿Documento equivocado? Cámbialo gratis Dentro de los 14 días posteriores a la compra y antes de descargarlo, puedes elegir otro documento. Puedes gastar el importe de nuevo.
Escrito por estudiantes que aprobaron
Inmediatamente disponible después del pago
Leer en línea o como PDF

Conoce al vendedor

Seller avatar
Los indicadores de reputación están sujetos a la cantidad de artículos vendidos por una tarifa y las reseñas que ha recibido por esos documentos. Hay tres niveles: Bronce, Plata y Oro. Cuanto mayor reputación, más podrás confiar en la calidad del trabajo del vendedor.
mayravermeulen Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Seguir Necesitas iniciar sesión para seguir a otros usuarios o asignaturas
Vendido
24
Miembro desde
1 año
Número de seguidores
0
Documentos
20
Última venta
1 mes hace

3.8

6 reseñas

5
3
4
1
3
1
2
0
1
1

Por qué los estudiantes eligen Stuvia

Creado por compañeros estudiantes, verificado por reseñas

Calidad en la que puedes confiar: escrito por estudiantes que aprobaron y evaluado por otros que han usado estos resúmenes.

¿No estás satisfecho? Elige otro documento

¡No te preocupes! Puedes elegir directamente otro documento que se ajuste mejor a lo que buscas.

Paga como quieras, empieza a estudiar al instante

Sin suscripción, sin compromisos. Paga como estés acostumbrado con tarjeta de crédito y descarga tu documento PDF inmediatamente.

Student with book image

“Comprado, descargado y aprobado. Así de fácil puede ser.”

Alisha Student

Preguntas frecuentes