SOCIALE ONGELIJKHEID
INHOUDSOPGAVE
les 1 11/2: inleiding ....................................................................................................................... 9
Argumenten voor/ tegen ongelijkheid .................................................................................................9
De herontdekking van ongelijkheid .................................................................................................. 10
Ongelijkheid is gecontesteerd ......................................................................................................... 10
Marc Devos – boek ongelijk maar fair ........................................................................................... 11
Ongelijkheid is inherent normatief ................................................................................................... 11
Ongelijkheid zindert eeuwen na....................................................................................................... 15
Ongelijkheid is multi-dimensioneel ................................................................................................. 16
Kruispuntdenken ............................................................................................................................ 16
Ter afronding .................................................................................................................................. 16
teksten .......................................................................................................................................17
Mijs, J. J. (2021). The paradox of inequality: Income inequality and belief in meritocracy go hand in hand
..................................................................................................................................................... 17
Hoofdstelling ............................................................................................................................. 17
1. Inleiding ..................................................................................................................................... 17
Hoe kan dat? .............................................................................................................................. 17
2. Theoretisch kader ....................................................................................................................... 17
a. Cognitieve verklaring: onderschatting van ongelijkheid .............................................................. 17
b. Morele verklaring: geloof in een rechtvaardige wereld ............................................................... 17
c. Ervaringsverklaring: sociale afstand ......................................................................................... 17
3. Hypothesen................................................................................................................................ 18
4. Onderzoeksmethode .................................................................................................................. 18
5. Resultaten ................................................................................................................................. 18
a. Meer ongelijkheid = meer geloof in meritocratie ........................................................................ 18
b. Meer ongelijkheid = minder geloof in structurele oorzaken......................................................... 18
c. Geloof in meritocratie = minder bezorgdheid over ongelijkheid .................................................. 18
6. Uitleg van de paradox .................................................................................................................. 18
7. Conclusie en implicaties ............................................................................................................. 19
Slotgedachte ................................................................................................................................. 19
les 2, 18/2: wat is sociale ongelijkheid ..........................................................................................20
dahrendorf: ‘on the origin of inequality of men’ ................................................................................. 20
, Jean jacques rousseau ................................................................................................................... 22
sociale ongelijkheid ........................................................................................................................ 22
Hoe moet SL eruit zien? .............................................................................................................. 23
Mechanisme blootleggen buiten stratificatie & evaluatie? ................................................................. 25
Gelijkheid van kansen of uitkomsten ............................................................................................... 25
conclusie sociale ongelijkheid ........................................................................................................ 25
teksten .......................................................................................................................................26
Dahrendorf, R. (1968). On the origin of Inequality among Men ........................................................... 26
Algemene context en doel van het essay ...................................................................................... 26
Aristotelische visie ..................................................................................................................... 26
Jean Jacques Rousseau’s revolutie .............................................................................................. 26
18e en 19e eeuw: Eigendom en arbeidsdeling .............................................................................. 26
Belangrijke theoretische onderscheidingen .................................................................................. 26
Kritiek op bestaande theorieën .................................................................................................... 27
Dahrendorfs eigen visie op ongelijkheid ....................................................................................... 27
Implicaties van deze visie ............................................................................................................ 27
Slotbeschouwingen .................................................................................................................... 28
Atkinson, A.B. (2015). Inequality: What Can Be Done? ..................................................................... 28
Hoofdstuk 1: De situatie schetsen ............................................................................................... 28
Gelijkheid van kansen vs. gelijkheid van uitkomsten ..................................................................... 28
Instrumentele en intrinsieke redenen om ongelijkheid te verminderen ........................................... 29
Van primaire goederen naar capaciteiten ..................................................................................... 30
Conclusie van het hoofdstuk ....................................................................................................... 30
les 3, 25/2: klassieke benaderingen van het verdelingsvraagstuk ...................................................31
de pioniers ..................................................................................................................................... 31
Thomas Malthus - essay on the principle of population (1798) ....................................................... 31
David Ricardo (1772-1823): het schaarste principe ....................................................................... 31
Adam Smith – wealth of nations (1776) ........................................................................................ 33
karl marx (1818 -1883) -overvloed ................................................................................................ 34
functionele of personele inkomensverdeling .................................................................................... 39
teksten .......................................................................................................................................40
Marx, K. & Engels, F. (1848). Het Communistisch Manifest ................................................................ 40
Inleiding ..................................................................................................................................... 40
1. Bourgeois en proletariërs ........................................................................................................ 40
2. Proletariërs en communisten ................................................................................................... 41
3. Socialistische en communistische literatuur ............................................................................ 42
4. Verhouding van de communistentot andere partijen ................................................................. 42
Milanovic, B. (2023). Visions of inequality. From the French Revolution to the End of the Cold War.
David Ricardo and the Absence of the Equity-Efficiency Trade 82-105. .............................................. 43
Algemene achtergrond ................................................................................................................ 43
Ricardo's model en stijl ............................................................................................................... 43
Drie sociale klassen in Ricardo’s model ....................................................................................... 43
Inkomensongelijkheid en economische context ........................................................................... 43
, Centrale probleem: Corn Laws en het gevaar voor groei ................................................................ 44
Verdeelsleutel: rente, winst, loon ................................................................................................ 44
Handel, technologie en Ricardo’s oplossingen ............................................................................. 44
Klassenstrijd: kapitalisten vs. grootgrondbezitters ........................................................................ 44
Ongelijkheid en groei: de “Ricardian Windfall”.............................................................................. 44
Vergelijking: Smith vs. Ricardo ..................................................................................................... 45
Grafische modellen (vereenvoudigd) ........................................................................................... 45
Historische impact ..................................................................................................................... 45
Belangrijkste inzichten ................................................................................................................ 45
Weyns, W. (2014). Kennis als strijd, strijd als kennis - De wereld volgens Karl Marx ............................. 45
Marx als wereldhistorische figuur ................................................................................................ 45
De interpretatieproblematiek van Marx ........................................................................................ 45
Biografische schets en invloeden ................................................................................................ 46
Joodse invloeden en het messianisme ......................................................................................... 46
Vorming en intellectuele ontwikkeling .......................................................................................... 46
Engels en de economische scholing ............................................................................................ 46
Politieke engagement en ballingschap ......................................................................................... 46
Inhoudelijke kern: dialectiek en materialisme ............................................................................... 46
Wetenschappelijk socialisme ...................................................................................................... 47
les 4: 4/3 sociologische perspectieven .........................................................................................48
max weber (1864-1920) .................................................................................................................. 48
het streven naar macht ............................................................................................................... 49
drie dimensies van sociale stratificatie ........................................................................................ 50
de ‘late’ weber ............................................................................................................................ 53
neo-weberianen ......................................................................................................................... 54
functionalisten ............................................................................................................................... 55
emile durkheim (1858-1917)........................................................................................................ 55
davis-moore hypothese .............................................................................................................. 55
pierre bourdieu (1930-2002) ............................................................................................................ 57
klassenstructuur van bourdieu .................................................................................................... 58
sociale mobiliteit ........................................................................................................................ 58
teksten .......................................................................................................................................59
Weber, M. From Max Weber: Essays in Sociology, edited by H. H. Gerth & C. Wright Mills ................... 59
Algemeen overzicht .................................................................................................................... 59
Weber vs. Marx: Sleuteldifferentiaties .......................................................................................... 59
Belang van Weber’s benadering................................................................................................... 59
Davis, K. & Moore, W.E. (1945). "Some Principles of Stratification " .................................................... 59
Algemene uitgangspunten ........................................................................................................... 59
Functionele noodzaak van stratificatie ......................................................................................... 60
Beloningen als motivatie ............................................................................................................. 60
Twee bepalende factoren voor de rang van posities ...................................................................... 60
Belangrijke maatschappelijke functies en stratificatie .................................................................. 60
Variaties tussen stratificatiesystemen ......................................................................................... 61
Externe invloeden op stratificatie ................................................................................................. 61
Conclusie .................................................................................................................................. 61
, Laermans, R. de sociologie ............................................................................................................ 62
Bourdieus Klassenmodel - Algemene Inleiding ............................................................................. 62
Kapitaalvolume & Kapitaalstructuur ............................................................................................ 62
Habitus ...................................................................................................................................... 62
Levensstijl en Smaak .................................................................................................................. 62
Fracties Binnen Klassen .............................................................................................................. 63
Strijd om Legitieme Cultuur ......................................................................................................... 63
Kritiek op Bourdieus Model .......................................................................................................... 63
les 5: economische benaderingen van het verdelingsvraagstuk .....................................................64
simon kuznets (1901-1985) ............................................................................................................. 64
de evolutie van inkomensingelijkheid ........................................................................................... 65
kuznets curve ............................................................................................................................. 66
Thomas pikkety .............................................................................................................................. 66
de bouwstenen van inkomensongelijkheid ................................................................................... 67
het nationaal inkomen ................................................................................................................ 67
het nationaal vermogen .............................................................................................................. 68
capital is back ............................................................................................................................ 70
r> g ............................................................................................................................................ 71
en dus ........................................................................................................................................... 72
Teksten .......................................................................................................................................72
Atkinson, A. (2015). Inequality: what can be done? pp. 14-16. .......................................................... 72
De marginalisatie van inkomensongelijkheid in de economie ........................................................ 72
Opvattingen van economen over ongelijkheid .............................................................................. 73
De centrale rol van inkomensverdeling ........................................................................................ 73
Kernboodschap .......................................................................................................................... 73
introduction – capital in the twenty first century pikkety .................................................................... 74
Inleiding ..................................................................................................................................... 74
Historische ontwikkeling van kapitaal en ongelijkheid ................................................................... 74
Het r > g mechanisme: waarom ongelijkheid toeneemt ................................................................. 75
Hoe ongelijkheid werkt in verschillende samenlevingen ................................................................ 75
Oplossingen: Hoe ongelijkheid bestrijden?................................................................................... 76
Kritiek en discussiepunten .......................................................................................................... 76
Conclusie .................................................................................................................................. 76
les 6: actuele evoluties en historische wortels ..............................................................................78
neemt de ongelijkheid toe of af? ...................................................................................................... 78
inkomensaandelen ..................................................................................................................... 78
gini-coëfficiënt ............................................................................................................................... 79
inequality possibility frontier ........................................................................................................... 80
gelijkheid van wat? ......................................................................................................................... 82
inkomensongelijkheid: perspectieven ............................................................................................. 83
de industriële revolutie als breekpunt? ............................................................................................ 84
een geschiedenis van kolonisatie en uitbuiting ................................................................................. 85
INHOUDSOPGAVE
les 1 11/2: inleiding ....................................................................................................................... 9
Argumenten voor/ tegen ongelijkheid .................................................................................................9
De herontdekking van ongelijkheid .................................................................................................. 10
Ongelijkheid is gecontesteerd ......................................................................................................... 10
Marc Devos – boek ongelijk maar fair ........................................................................................... 11
Ongelijkheid is inherent normatief ................................................................................................... 11
Ongelijkheid zindert eeuwen na....................................................................................................... 15
Ongelijkheid is multi-dimensioneel ................................................................................................. 16
Kruispuntdenken ............................................................................................................................ 16
Ter afronding .................................................................................................................................. 16
teksten .......................................................................................................................................17
Mijs, J. J. (2021). The paradox of inequality: Income inequality and belief in meritocracy go hand in hand
..................................................................................................................................................... 17
Hoofdstelling ............................................................................................................................. 17
1. Inleiding ..................................................................................................................................... 17
Hoe kan dat? .............................................................................................................................. 17
2. Theoretisch kader ....................................................................................................................... 17
a. Cognitieve verklaring: onderschatting van ongelijkheid .............................................................. 17
b. Morele verklaring: geloof in een rechtvaardige wereld ............................................................... 17
c. Ervaringsverklaring: sociale afstand ......................................................................................... 17
3. Hypothesen................................................................................................................................ 18
4. Onderzoeksmethode .................................................................................................................. 18
5. Resultaten ................................................................................................................................. 18
a. Meer ongelijkheid = meer geloof in meritocratie ........................................................................ 18
b. Meer ongelijkheid = minder geloof in structurele oorzaken......................................................... 18
c. Geloof in meritocratie = minder bezorgdheid over ongelijkheid .................................................. 18
6. Uitleg van de paradox .................................................................................................................. 18
7. Conclusie en implicaties ............................................................................................................. 19
Slotgedachte ................................................................................................................................. 19
les 2, 18/2: wat is sociale ongelijkheid ..........................................................................................20
dahrendorf: ‘on the origin of inequality of men’ ................................................................................. 20
, Jean jacques rousseau ................................................................................................................... 22
sociale ongelijkheid ........................................................................................................................ 22
Hoe moet SL eruit zien? .............................................................................................................. 23
Mechanisme blootleggen buiten stratificatie & evaluatie? ................................................................. 25
Gelijkheid van kansen of uitkomsten ............................................................................................... 25
conclusie sociale ongelijkheid ........................................................................................................ 25
teksten .......................................................................................................................................26
Dahrendorf, R. (1968). On the origin of Inequality among Men ........................................................... 26
Algemene context en doel van het essay ...................................................................................... 26
Aristotelische visie ..................................................................................................................... 26
Jean Jacques Rousseau’s revolutie .............................................................................................. 26
18e en 19e eeuw: Eigendom en arbeidsdeling .............................................................................. 26
Belangrijke theoretische onderscheidingen .................................................................................. 26
Kritiek op bestaande theorieën .................................................................................................... 27
Dahrendorfs eigen visie op ongelijkheid ....................................................................................... 27
Implicaties van deze visie ............................................................................................................ 27
Slotbeschouwingen .................................................................................................................... 28
Atkinson, A.B. (2015). Inequality: What Can Be Done? ..................................................................... 28
Hoofdstuk 1: De situatie schetsen ............................................................................................... 28
Gelijkheid van kansen vs. gelijkheid van uitkomsten ..................................................................... 28
Instrumentele en intrinsieke redenen om ongelijkheid te verminderen ........................................... 29
Van primaire goederen naar capaciteiten ..................................................................................... 30
Conclusie van het hoofdstuk ....................................................................................................... 30
les 3, 25/2: klassieke benaderingen van het verdelingsvraagstuk ...................................................31
de pioniers ..................................................................................................................................... 31
Thomas Malthus - essay on the principle of population (1798) ....................................................... 31
David Ricardo (1772-1823): het schaarste principe ....................................................................... 31
Adam Smith – wealth of nations (1776) ........................................................................................ 33
karl marx (1818 -1883) -overvloed ................................................................................................ 34
functionele of personele inkomensverdeling .................................................................................... 39
teksten .......................................................................................................................................40
Marx, K. & Engels, F. (1848). Het Communistisch Manifest ................................................................ 40
Inleiding ..................................................................................................................................... 40
1. Bourgeois en proletariërs ........................................................................................................ 40
2. Proletariërs en communisten ................................................................................................... 41
3. Socialistische en communistische literatuur ............................................................................ 42
4. Verhouding van de communistentot andere partijen ................................................................. 42
Milanovic, B. (2023). Visions of inequality. From the French Revolution to the End of the Cold War.
David Ricardo and the Absence of the Equity-Efficiency Trade 82-105. .............................................. 43
Algemene achtergrond ................................................................................................................ 43
Ricardo's model en stijl ............................................................................................................... 43
Drie sociale klassen in Ricardo’s model ....................................................................................... 43
Inkomensongelijkheid en economische context ........................................................................... 43
, Centrale probleem: Corn Laws en het gevaar voor groei ................................................................ 44
Verdeelsleutel: rente, winst, loon ................................................................................................ 44
Handel, technologie en Ricardo’s oplossingen ............................................................................. 44
Klassenstrijd: kapitalisten vs. grootgrondbezitters ........................................................................ 44
Ongelijkheid en groei: de “Ricardian Windfall”.............................................................................. 44
Vergelijking: Smith vs. Ricardo ..................................................................................................... 45
Grafische modellen (vereenvoudigd) ........................................................................................... 45
Historische impact ..................................................................................................................... 45
Belangrijkste inzichten ................................................................................................................ 45
Weyns, W. (2014). Kennis als strijd, strijd als kennis - De wereld volgens Karl Marx ............................. 45
Marx als wereldhistorische figuur ................................................................................................ 45
De interpretatieproblematiek van Marx ........................................................................................ 45
Biografische schets en invloeden ................................................................................................ 46
Joodse invloeden en het messianisme ......................................................................................... 46
Vorming en intellectuele ontwikkeling .......................................................................................... 46
Engels en de economische scholing ............................................................................................ 46
Politieke engagement en ballingschap ......................................................................................... 46
Inhoudelijke kern: dialectiek en materialisme ............................................................................... 46
Wetenschappelijk socialisme ...................................................................................................... 47
les 4: 4/3 sociologische perspectieven .........................................................................................48
max weber (1864-1920) .................................................................................................................. 48
het streven naar macht ............................................................................................................... 49
drie dimensies van sociale stratificatie ........................................................................................ 50
de ‘late’ weber ............................................................................................................................ 53
neo-weberianen ......................................................................................................................... 54
functionalisten ............................................................................................................................... 55
emile durkheim (1858-1917)........................................................................................................ 55
davis-moore hypothese .............................................................................................................. 55
pierre bourdieu (1930-2002) ............................................................................................................ 57
klassenstructuur van bourdieu .................................................................................................... 58
sociale mobiliteit ........................................................................................................................ 58
teksten .......................................................................................................................................59
Weber, M. From Max Weber: Essays in Sociology, edited by H. H. Gerth & C. Wright Mills ................... 59
Algemeen overzicht .................................................................................................................... 59
Weber vs. Marx: Sleuteldifferentiaties .......................................................................................... 59
Belang van Weber’s benadering................................................................................................... 59
Davis, K. & Moore, W.E. (1945). "Some Principles of Stratification " .................................................... 59
Algemene uitgangspunten ........................................................................................................... 59
Functionele noodzaak van stratificatie ......................................................................................... 60
Beloningen als motivatie ............................................................................................................. 60
Twee bepalende factoren voor de rang van posities ...................................................................... 60
Belangrijke maatschappelijke functies en stratificatie .................................................................. 60
Variaties tussen stratificatiesystemen ......................................................................................... 61
Externe invloeden op stratificatie ................................................................................................. 61
Conclusie .................................................................................................................................. 61
, Laermans, R. de sociologie ............................................................................................................ 62
Bourdieus Klassenmodel - Algemene Inleiding ............................................................................. 62
Kapitaalvolume & Kapitaalstructuur ............................................................................................ 62
Habitus ...................................................................................................................................... 62
Levensstijl en Smaak .................................................................................................................. 62
Fracties Binnen Klassen .............................................................................................................. 63
Strijd om Legitieme Cultuur ......................................................................................................... 63
Kritiek op Bourdieus Model .......................................................................................................... 63
les 5: economische benaderingen van het verdelingsvraagstuk .....................................................64
simon kuznets (1901-1985) ............................................................................................................. 64
de evolutie van inkomensingelijkheid ........................................................................................... 65
kuznets curve ............................................................................................................................. 66
Thomas pikkety .............................................................................................................................. 66
de bouwstenen van inkomensongelijkheid ................................................................................... 67
het nationaal inkomen ................................................................................................................ 67
het nationaal vermogen .............................................................................................................. 68
capital is back ............................................................................................................................ 70
r> g ............................................................................................................................................ 71
en dus ........................................................................................................................................... 72
Teksten .......................................................................................................................................72
Atkinson, A. (2015). Inequality: what can be done? pp. 14-16. .......................................................... 72
De marginalisatie van inkomensongelijkheid in de economie ........................................................ 72
Opvattingen van economen over ongelijkheid .............................................................................. 73
De centrale rol van inkomensverdeling ........................................................................................ 73
Kernboodschap .......................................................................................................................... 73
introduction – capital in the twenty first century pikkety .................................................................... 74
Inleiding ..................................................................................................................................... 74
Historische ontwikkeling van kapitaal en ongelijkheid ................................................................... 74
Het r > g mechanisme: waarom ongelijkheid toeneemt ................................................................. 75
Hoe ongelijkheid werkt in verschillende samenlevingen ................................................................ 75
Oplossingen: Hoe ongelijkheid bestrijden?................................................................................... 76
Kritiek en discussiepunten .......................................................................................................... 76
Conclusie .................................................................................................................................. 76
les 6: actuele evoluties en historische wortels ..............................................................................78
neemt de ongelijkheid toe of af? ...................................................................................................... 78
inkomensaandelen ..................................................................................................................... 78
gini-coëfficiënt ............................................................................................................................... 79
inequality possibility frontier ........................................................................................................... 80
gelijkheid van wat? ......................................................................................................................... 82
inkomensongelijkheid: perspectieven ............................................................................................. 83
de industriële revolutie als breekpunt? ............................................................................................ 84
een geschiedenis van kolonisatie en uitbuiting ................................................................................. 85