Module gynaecologie en urologie – 1: Anatomie van het kleine bekken en van de bekkenbodem
1. Kleine bekken – beenderige structuur
Qua beenderige structuren hebben we vooral het sacrum en het os coccygis dat een belangrijke rol zal
spelen bij die bekkenbodem. Verder hebben we ook de twee heiligbenen, samengesteld uit de pubis en
het ilium en vooraan gesloten door de symphysis pubis. Organen van het kleine bekken gaan zich hier
in die structuur gaan bevinden en het kleine bekken zal afgesloten worden door bekkenbodemspieren.
2. Kleine bekken – organen
Men ziet links de darm die uitmondt in het rectum en ook de eierstokken, de baarmoeder en de vagina
zijn zichtbaar. Vooraan ligt de blaas met de urethra. Een blaas die leeg is zullen we niet voelen maar
een blaas die gevuld is, zal opstijgen boven de symphysis pubis en kan men palperen door diep in de
buikholte te duwen. Dan voelt men als het ware een bal zitten van de gevulde blaas. De rechter foto is
meer schematisch met het rectum, de baarmoeder, de vagina, de blaas en de urethra.
1
,Voor de mannen is dit deels hetzelfde. We hebben hier ook weer de darm die uitmondt in het rectum en
ook de blaas en de urethra zijn weergegeven op de afbeelding. Wat hier extra is, is de prostaat die zich
als een klier onder de blaas en rond de urethra gaat bevinden. Als die vergroot is, kan die de afvoer van
urine via de urethra belemmeren.
3. Bekkenbodem: pelvic floor support
De bekkenbodem is samengesteld uit zowel spierweefsel als bindweefsel. De factor bindweefsel wordt
vaak vergeten en over het hoofd gezien, maar die speelt toch ook een belangrijke rol in het slagen van
de bekkenbodemreëducatie.
2
,4. Bekkenbodem – spieren
Op de afbeelding zien we de blaas met de urethra die zich in het kleine bekken bevindt en dan hebben
we de bekkenbodemspieren die eigenlijk uit twee lagen bestaan. Enerzijds hebben we de diepe laag en
dat is het diafragma pelvis en anderzijds hebben we de oppervlakkige laag, het diafragma urogenitale.
5. Diafragma pelvis
Het diafragma pelvis is samengesteld uit twee grote spieren. Enerzijds hebben we de levator ani en
anderzijds hebben we de musculus coccygeus. De levator ani wordt onderverdeeld in de musculus
pubococcygeus die specifiek nog samengesteld is uit de pubovaginalis en de puborectalis, en daarnaast
is er ook nog de musculus iliococcygeus. Die musculus pubococcygeus vertrekt vanaf het os pubis en
zo gaat die richting het os coccygis, het staartbeentje. Verder wordt die nog onderverdeeld in de pubo-
vaginalis, de spierboog die als het ware rond de vagina ligt, en de puborectalis, die als spierboog rond
het rectum gaat. Die spieren gaan dan uiteindelijk aanhechten aan de onderzijde van het os coccygis.
Het tweede deel van de levator ani, de musculus iliococcygeus, die vertrekt vanaf de peesboog van de
M. Obturatorius internus en zo gaat die naar posterieur en mediaal waar het zich zal vasthechten op het
ligamentum anococcygeum en ook een deel op het os coccygeus. Het ligamentum anococcygeum is
een peesboog, bindweefselstructuur, die vanaf het os coccygeus ook naar de anus gaat. Dan hebben
we nog de M. Coccygeus die van de spina ischiadica lateraal gaat richting mediaal en die gaat aan het
onderste deel van het os sacrum aanhechten en ook aan het bovenste deel van het os coccygis.
3
, 6. M. Levator ani
Hierboven ziet men een overlangse doorsnede van de levator ani. Men ziet het os pubis en het sacrum
met het os coccygis, waar de levator vooral aan die peesboog en aan het ligamentum anococcygeum
zal aanhechten. Het onderste deeltje van het os coccygis en het os coccygis zal meer aanhechten aan
de onderrand van het sacrum en de bovenste zijde van het os coccygis. Dit vormt langs beide zijden
een soort van hangmat, waar de organen op rusten.
Hierboven ziet men in het blauw nog eens de verschillende soorten spieren en hoe dat die vezels lopen.
4
1. Kleine bekken – beenderige structuur
Qua beenderige structuren hebben we vooral het sacrum en het os coccygis dat een belangrijke rol zal
spelen bij die bekkenbodem. Verder hebben we ook de twee heiligbenen, samengesteld uit de pubis en
het ilium en vooraan gesloten door de symphysis pubis. Organen van het kleine bekken gaan zich hier
in die structuur gaan bevinden en het kleine bekken zal afgesloten worden door bekkenbodemspieren.
2. Kleine bekken – organen
Men ziet links de darm die uitmondt in het rectum en ook de eierstokken, de baarmoeder en de vagina
zijn zichtbaar. Vooraan ligt de blaas met de urethra. Een blaas die leeg is zullen we niet voelen maar
een blaas die gevuld is, zal opstijgen boven de symphysis pubis en kan men palperen door diep in de
buikholte te duwen. Dan voelt men als het ware een bal zitten van de gevulde blaas. De rechter foto is
meer schematisch met het rectum, de baarmoeder, de vagina, de blaas en de urethra.
1
,Voor de mannen is dit deels hetzelfde. We hebben hier ook weer de darm die uitmondt in het rectum en
ook de blaas en de urethra zijn weergegeven op de afbeelding. Wat hier extra is, is de prostaat die zich
als een klier onder de blaas en rond de urethra gaat bevinden. Als die vergroot is, kan die de afvoer van
urine via de urethra belemmeren.
3. Bekkenbodem: pelvic floor support
De bekkenbodem is samengesteld uit zowel spierweefsel als bindweefsel. De factor bindweefsel wordt
vaak vergeten en over het hoofd gezien, maar die speelt toch ook een belangrijke rol in het slagen van
de bekkenbodemreëducatie.
2
,4. Bekkenbodem – spieren
Op de afbeelding zien we de blaas met de urethra die zich in het kleine bekken bevindt en dan hebben
we de bekkenbodemspieren die eigenlijk uit twee lagen bestaan. Enerzijds hebben we de diepe laag en
dat is het diafragma pelvis en anderzijds hebben we de oppervlakkige laag, het diafragma urogenitale.
5. Diafragma pelvis
Het diafragma pelvis is samengesteld uit twee grote spieren. Enerzijds hebben we de levator ani en
anderzijds hebben we de musculus coccygeus. De levator ani wordt onderverdeeld in de musculus
pubococcygeus die specifiek nog samengesteld is uit de pubovaginalis en de puborectalis, en daarnaast
is er ook nog de musculus iliococcygeus. Die musculus pubococcygeus vertrekt vanaf het os pubis en
zo gaat die richting het os coccygis, het staartbeentje. Verder wordt die nog onderverdeeld in de pubo-
vaginalis, de spierboog die als het ware rond de vagina ligt, en de puborectalis, die als spierboog rond
het rectum gaat. Die spieren gaan dan uiteindelijk aanhechten aan de onderzijde van het os coccygis.
Het tweede deel van de levator ani, de musculus iliococcygeus, die vertrekt vanaf de peesboog van de
M. Obturatorius internus en zo gaat die naar posterieur en mediaal waar het zich zal vasthechten op het
ligamentum anococcygeum en ook een deel op het os coccygeus. Het ligamentum anococcygeum is
een peesboog, bindweefselstructuur, die vanaf het os coccygeus ook naar de anus gaat. Dan hebben
we nog de M. Coccygeus die van de spina ischiadica lateraal gaat richting mediaal en die gaat aan het
onderste deel van het os sacrum aanhechten en ook aan het bovenste deel van het os coccygis.
3
, 6. M. Levator ani
Hierboven ziet men een overlangse doorsnede van de levator ani. Men ziet het os pubis en het sacrum
met het os coccygis, waar de levator vooral aan die peesboog en aan het ligamentum anococcygeum
zal aanhechten. Het onderste deeltje van het os coccygis en het os coccygis zal meer aanhechten aan
de onderrand van het sacrum en de bovenste zijde van het os coccygis. Dit vormt langs beide zijden
een soort van hangmat, waar de organen op rusten.
Hierboven ziet men in het blauw nog eens de verschillende soorten spieren en hoe dat die vezels lopen.
4
