Algemene inzichten in de geriatrische revalidatie: Les 1 – Gezond ouder worden en kwetsbaarheid
1. Ouderen zijn hot omdat er vaak veel onderzoek naar gebeurt
Gerontologie is de studie van het ouder worden.
Geriatrie is de medische behandeling van een ouder wordend persoon.
Ouderen zijn hot omdat er vaak veel onderzoek naar gebeurt. Men ziet dat in de PubMed database de
meshterm ‘aged’ werd ingevoerd en er werden ontzettend veel resultaten gevonden. De resultaten die
men vond bij het ingeven van de meshterm ‘aged’ waren met toenemende jaartallen een toenemend
aantal publicaties. In de laatste tien jaar zijn er dan ook evenveel publicaties verschenen als in alle jaren
voorheen.
2. Er is een nood om alle wetenschappelijke inzichten te vertalen naar de praktijk
Op dit vlak kan er nog veel progressie gemaakt worden. Doorheen deze lessen willen we leren om op
een juiste manier klinisch te redeneren en een goede beargumentatie te geven voor elke besluitvorming
die in het klinisch handelen gebeurt. Om dat te kunnen doen, is er training nodig
1
,3. Leeftijd alleen is niet een factor die je moet beschouwen en vermijd veralgemening
Aan de linkerzijde ziet men een 60-jarig persoon en rechts ziet men daarvan een 93-jarige man. Men
mag niet veralgemenen (en men moet naar ouderen kijken als een concept) omdat het leeftijdsverschil
tussen de linkerafbeeldingen even groot is as het leeftijdsverschil tussen de rechterafbeeldingen. Men
moet niet alleen een onderscheid maken in puur alleen de kalenderleeftijd, maar ook in de biologische
leeftijd (maw. de leeftijd van de weefsels van de lichaamssystemen).
Links ziet men een jong persoon met een jonge kalenderleeftijd en rechts ziet men een ouder persoon
met een oudere kalenderleeftijd. Dan is de vraag of die linker persoon ook een jonge biologische leeftijd
heeft in lijn met zijn kalenderleeftijd of niet. De rechter persoon heeft hoogstwaarschijnlijk een hogere
kalenderleeftijd, maar een lagere en dus jongere biologische leeftijd (qua systemen en gezondheid van
zijn lichaamssystemen).
4. Geriatrische kinesitherapie: nood aan een juiste perceptie over de inhoud van het beroep
Als men vraagt aan mensen wat ze denken dat geriatrische kinesitherapie omvat, krijgt men vaak als
antwoord: wandelen met mensen op de gang, bewegen met de benen, maar dat er weinig uitdaging
gepaard gaat met het beroep. Het tegendeel is waar. Men is die perceptie stilaan aan het veranderen
van een curatieve (zorg van de patiënt) naar een preventieve benadering (waarbij men beweging gaat
stimuleren).
2
,Onze rol als kinesitherapeut in de preventieve sector bij ouderen is heel belangrijk. Dat is al heel vroeg:
vanaf 50-55 jaar heeft men een heel belangrijke screeningsrol en signaalfunctie, maar ook een rol in de
preventie van gezondheidsproblemen in de toekomst. Deze les zal dan ook gaan over gezond ouder
worden of healthy ageing.
5. The WHO report aims to anticipate the consequences of the rapid ageing populations
Healthy aging wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gebaseerd op basis van een aantal
specifieke termen, die we nog verder gaan bespreken. Voor meer informatie kan men de World Report
on Ageing and Health bekijken (WHO, 2015). Ze hebben hierbij op basis van de laatste evidentie en
inzichten een aantal aanbevelingen gedaan naar de gemeenschap, landen en zorgsystemen, om de
toenemende vergrijzing in goede banen te kunnen leiden en de ouderen op een gezonde manier in
verschillende dimensies (niet enkel gezondheid, maar bv. ook sociaal) te voorzien.
3
, 6. Healthy ageing (gezond ouder worden)
Gezond ouder worden (healthy ageing) is het proces van het ontwikkelen en het in stand houden van
functionele mogelijkheden die het welzijn op oudere leeftijd mogelijk maken. De twee belangrijkste
concepten waarop men de definitie van gezond ouder worden heeft gebaseerd, is enerzijds intrinsieke
capaciteit en anderzijds functionele mogelijkheden.
Hierboven ziet men een figuur waarop dat op een schematische manier wordt weergegeven. Op de
verticale as ziet men het functioneren van de persoon in de maatschappij en op de horizontale as ziet
men de biologische leeftijd (leeftijd van de verschillende lichaamssystemen). Naarmate die systemen
ouder worden, ziet men dat de intrinsieke capaciteit van die verschillende weefsels gaat verminderen in
functie. Dat heeft te maken met bijvoorbeeld moleculaire schade en met het proces van ouder worden.
Dat wordt hier weegegeven in de rode lijn. Naarmate men ouder wordt, zal de intrinsieke capaciteit van
de verschillende systemen dus afnemen.
Daarboven ziet men ook een blauwe lijn, de functionele mogelijkheden, en die hangt nauw samen met
de intrinsieke capaciteit. Als de systemen in het lichaam goed functioneren en een heel goede intrinsieke
capaciteit hebben, dan zullen zij ervoor zorgen dat die persoon optimaal zal kunnen functioneren in de
maatschappij. Als één of meerdere van die lichaamssystemen geleidelijk aan gaan verminderen in
functie (en de intrinsieke capaciteit dus gaat dalen), dan zal men ook de weerslag zien in die functionele
mogelijkheden van die persoon. Naarmate de intrinsieke capaciteiten dalen, zal ook de functie in de
maatschappij van die persoon dalen.
4
1. Ouderen zijn hot omdat er vaak veel onderzoek naar gebeurt
Gerontologie is de studie van het ouder worden.
Geriatrie is de medische behandeling van een ouder wordend persoon.
Ouderen zijn hot omdat er vaak veel onderzoek naar gebeurt. Men ziet dat in de PubMed database de
meshterm ‘aged’ werd ingevoerd en er werden ontzettend veel resultaten gevonden. De resultaten die
men vond bij het ingeven van de meshterm ‘aged’ waren met toenemende jaartallen een toenemend
aantal publicaties. In de laatste tien jaar zijn er dan ook evenveel publicaties verschenen als in alle jaren
voorheen.
2. Er is een nood om alle wetenschappelijke inzichten te vertalen naar de praktijk
Op dit vlak kan er nog veel progressie gemaakt worden. Doorheen deze lessen willen we leren om op
een juiste manier klinisch te redeneren en een goede beargumentatie te geven voor elke besluitvorming
die in het klinisch handelen gebeurt. Om dat te kunnen doen, is er training nodig
1
,3. Leeftijd alleen is niet een factor die je moet beschouwen en vermijd veralgemening
Aan de linkerzijde ziet men een 60-jarig persoon en rechts ziet men daarvan een 93-jarige man. Men
mag niet veralgemenen (en men moet naar ouderen kijken als een concept) omdat het leeftijdsverschil
tussen de linkerafbeeldingen even groot is as het leeftijdsverschil tussen de rechterafbeeldingen. Men
moet niet alleen een onderscheid maken in puur alleen de kalenderleeftijd, maar ook in de biologische
leeftijd (maw. de leeftijd van de weefsels van de lichaamssystemen).
Links ziet men een jong persoon met een jonge kalenderleeftijd en rechts ziet men een ouder persoon
met een oudere kalenderleeftijd. Dan is de vraag of die linker persoon ook een jonge biologische leeftijd
heeft in lijn met zijn kalenderleeftijd of niet. De rechter persoon heeft hoogstwaarschijnlijk een hogere
kalenderleeftijd, maar een lagere en dus jongere biologische leeftijd (qua systemen en gezondheid van
zijn lichaamssystemen).
4. Geriatrische kinesitherapie: nood aan een juiste perceptie over de inhoud van het beroep
Als men vraagt aan mensen wat ze denken dat geriatrische kinesitherapie omvat, krijgt men vaak als
antwoord: wandelen met mensen op de gang, bewegen met de benen, maar dat er weinig uitdaging
gepaard gaat met het beroep. Het tegendeel is waar. Men is die perceptie stilaan aan het veranderen
van een curatieve (zorg van de patiënt) naar een preventieve benadering (waarbij men beweging gaat
stimuleren).
2
,Onze rol als kinesitherapeut in de preventieve sector bij ouderen is heel belangrijk. Dat is al heel vroeg:
vanaf 50-55 jaar heeft men een heel belangrijke screeningsrol en signaalfunctie, maar ook een rol in de
preventie van gezondheidsproblemen in de toekomst. Deze les zal dan ook gaan over gezond ouder
worden of healthy ageing.
5. The WHO report aims to anticipate the consequences of the rapid ageing populations
Healthy aging wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gebaseerd op basis van een aantal
specifieke termen, die we nog verder gaan bespreken. Voor meer informatie kan men de World Report
on Ageing and Health bekijken (WHO, 2015). Ze hebben hierbij op basis van de laatste evidentie en
inzichten een aantal aanbevelingen gedaan naar de gemeenschap, landen en zorgsystemen, om de
toenemende vergrijzing in goede banen te kunnen leiden en de ouderen op een gezonde manier in
verschillende dimensies (niet enkel gezondheid, maar bv. ook sociaal) te voorzien.
3
, 6. Healthy ageing (gezond ouder worden)
Gezond ouder worden (healthy ageing) is het proces van het ontwikkelen en het in stand houden van
functionele mogelijkheden die het welzijn op oudere leeftijd mogelijk maken. De twee belangrijkste
concepten waarop men de definitie van gezond ouder worden heeft gebaseerd, is enerzijds intrinsieke
capaciteit en anderzijds functionele mogelijkheden.
Hierboven ziet men een figuur waarop dat op een schematische manier wordt weergegeven. Op de
verticale as ziet men het functioneren van de persoon in de maatschappij en op de horizontale as ziet
men de biologische leeftijd (leeftijd van de verschillende lichaamssystemen). Naarmate die systemen
ouder worden, ziet men dat de intrinsieke capaciteit van die verschillende weefsels gaat verminderen in
functie. Dat heeft te maken met bijvoorbeeld moleculaire schade en met het proces van ouder worden.
Dat wordt hier weegegeven in de rode lijn. Naarmate men ouder wordt, zal de intrinsieke capaciteit van
de verschillende systemen dus afnemen.
Daarboven ziet men ook een blauwe lijn, de functionele mogelijkheden, en die hangt nauw samen met
de intrinsieke capaciteit. Als de systemen in het lichaam goed functioneren en een heel goede intrinsieke
capaciteit hebben, dan zullen zij ervoor zorgen dat die persoon optimaal zal kunnen functioneren in de
maatschappij. Als één of meerdere van die lichaamssystemen geleidelijk aan gaan verminderen in
functie (en de intrinsieke capaciteit dus gaat dalen), dan zal men ook de weerslag zien in die functionele
mogelijkheden van die persoon. Naarmate de intrinsieke capaciteiten dalen, zal ook de functie in de
maatschappij van die persoon dalen.
4
