Personen- en familierecht
KLEURCODES
- Artikel
- Voorwaarde
- Belangrijk
AFKORTINGEN
- ABS= Ambtenaar van de burgerlijke stand.
- RPh= rechtspersoonlijkheidµ
- RH = Rechtshandeling
Hoofdstuk 2: Personen
De wet geeft geen definitie aan personen. Wel zegt ze dat personen bestaan en te
onderscheiden zijn van voorwerpen en dieren (art. 3.38 BW).
- Personen worden onderverdeeld in natuurlijke personen (mensen vanaf hun
geboorte, soms zelfs vroeger [ art. 3.35 BW) en rechtspersonen (verenigingen
van natuurlijke personen met rechtspersoonlijkheid.
Afdeling 2. De natuurlijke persoon
2.1. De mens
= elk wezen dat uit een mens geboren is op basis van menselijke gameten.
Dit mag natuurlijk of kunstmatig (medisch begeleide voortplanting)
2.2. Vanaf de geboorte
A. Levende of levensvatbare geboorte
- rechtspersoonlijkheid heeft aanvang vanaf de dag en het uur van de geboorte
- Vaststelling van geboorte de gebeurt door een arts/vroedvrouw (art 58, §3 Oud BW)
- Levend: een teken van leven op het moment van vaststelling van de geboorte, dus in-
en uitgeademd (anders geen rechtspersoonlijkheid, zelfde artikel).
- levensvatbaar: Bij de geboorte de noodzakelijke menselijke eigenschappen bezitten
om enige tijd zelfstandig te kunnen overleven.
Wat met premature kinderen? Wettelijke levensvatbaarheidsgrens van 180
dagen vanaf de conceptie als voorwaarde voor levensvatbaarheid. (art. 58, §1
Oud BW en art 326 Oud BW). Dit is een weerlegbaar vermoeden.
o Foetale leeftijd: Vanaf de verwekking
Samenvatting van Hendrik Jacobs
,- De vroedvrouw/arts moet de geboorte max op de eerste werkdag na de geboorte
melden bij de ABS, deze maakt de akte van geboorte op. (art. 42 Oud BW)
- Hierna moet een ouder de geboorte aangeven binnen de 15 dagen na de bevalling bij
dezelfde ambtenaar (art. 43 Oud BW).
- Sterft het kind na de geboorte maar voor de geboorteakte, wordt een akte van
geboorte en van overlijden opgesteld. Kind heeft dan RPh
B. doodgeboorte
- Levenloos geboren kinderen zijn gestorven voor de wettelijke
levensvatbaarheidsgrens (180d na verwekking). Bij hun is begraven/cremeren
optioneel in Vlaanderen. Voor kinderen na deze grens is dit verplicht.
- Akte van een levenloos kind (art. 59, 58 Oud BW)
> Onder de 140 zwangerschap vanaf de verwekking kan het kind niet erkend worden
> tussen 140 en 180 dagen kan deze akte op verzoek van een van de ouders. Hierin
kunnen de ouders ook kiezen of de akte een familienaam bevat.
> Vanaf 180d moet doodgeboorte altijd gemeld worden en moet er een akte worden
opgesteld. Ook kan deze akte enkel een voornaam bevatten na 180dag
-> De akte van een levenloos kind brengt geen rechtsgevolgen teweeg!
C. Nog geen geboorte
De infans conceptus-regel: Retroactieve toekenning van RPh aan het verwekte kind
als het in zijn voordeel speelt.
Onder opschortende voorwaarde van de levende en levensvatbare geboorte
(anders geen rechtsgevolgen).
Verwekking: embryonale bestaan, dus innesteling in de baarmoeder
Het verwekt kind is geen natuurlijke persoon, maar wordt zo beschouwd
Focus 3 p. 56
De infans conceptus-regel biedt reen bescherming voor ongeboren kinderen. De
bescherming werkt pas retroactief vanaf het kind levend of levensvatbaar geboren
wordt.
Daarom zijn er voorstellen om de rechtspersoonlijkheid al vanaf de verwekking, of
een latere datum, toe te kennen.
Zo kan het recht op leven van eenieder (art. 2 EVRM)ook gelden voor ongeboren
mensen als je hun bij eenieder beschouwt.
Bij gebrek aan consensus tussen de lidstaten laat het EHRM deze materie voor de
lidstaten.
Samenvatting van Hendrik Jacobs
, Het GWH heeft geoordeeld dat een foetus niet valt onder het begrip ‘kind’ van art.
22bis GW. Ook de RvS heeft zo geoordeeld.
Het is niet zo omdat het bescherming rond een rechtspersoon niet aan een
ongeboren kind kan worden toegekend, dat hij helemaal geen bescherming heeft. Zo
kan bv. Een ongeboren kind genieten van de bescherming die zijn zwangere moeder
geniet.
De rechtsbescherming wordt niet toegekend op het grond van het begrip mens, maar
wel op grond van de menselijke waardigheid.
2.3. Tot aan het overlijden
A. Overlijden
De rechtspersoonlijkheid van een natuurlijke persoon eindigt op de dag en het uur
van het overlijden. Het overlijden doet de nalatenschap openvallen, en een overledene
kan geen titularis meer zijn van zakelijke rechten.
Overlijden is geen rechtsbegrip. Daarom wordt het vaststellen ervan ook gedaan door
een arts (art. 55 §1 Oud BW). Deze arts zal een overlijdensattest opstellen.
Bij klinische dood (laatste adem, hartslag stopt) of hersendood (hart en
beademing ondersteund, maar geen hersenactiviteit meer).
Een overleden natuurlijke persoon noemen we een lijk of stoffelijk overschot
De ABS maakt een akte van overlijden op wanneer hij het overlijdensattest krijgt van
de arts.
Aan boord of op een vliegtuig maakt de gezagvoerder een PV, en overhandigt
deze aan een ABS zodra hij Belgische grond betreed
B. Afwezigheid
= art. 112-115 oud BW
De persoon is verdwenen, waardoor er onzekerheid bestaat over zijn overlijden. Men
moet dus onzeker zijn over of de persoon nog in leven is
Is hij zeker overleden, maar vinden we geen lijk dan kan een gerechtelijke
verklaring van overlijden worden gevorderd
Is hij zeker in leven maar verdwenen, moet de overheid niet tussenkomen
Het vermoeden van afwezigheid
A. Algemeen
Het vermoeden van afwezigheid kan pas worden uitgesproken mits voldaan
is aan de volgende voorwaarden:
o Voor meer dan 3 maanden niet in zijn woon- of verblijfplaats gebleven
Samenvatting van Hendrik Jacobs
, o Meer dan 3 maanden geen nieuws over de persoon
o Hierdoor is er onzekerheid of hij nog leeft (art. 112, §1 Oud BW)
Gevolgen
o Vermoeden v afwezigheid vastgesteld
o Behartiging van de belangen vd vermoedelijke afwezige
o Goederen beheert door algemeen gevolmachtigde ( bij gebrek een
gerechtelijke bewindvoerder
o Voor kinderen wordt het voogdijrecht toegepast (art. 125)
Enige beschikbare ouder -> voogdij wordt georganiseerd
Andere ouder over: hij oefent alleen gezag uit
Wordt niet meer automatisch de vader van kinderen vrouw bij
>300 dagen afwezig (art. 316 oud BW)
o Het OM is belast te waken over de belangen van de vermoedelijke
afwezige
Het vermoeden van afwezigheid beëindigt in de volgende gevallen (art. 117
Oud BW):
o De afwezige keert terug of er is nieuws waardoor de onzekerheid over
leven wegvalt.
Nu kan hij derdenverzet instellen tegen het vonnis dat het
vermoeden heeft vastgesteld
De maatregelen ivm het kind zullen vervallen
Wel geen vaderschap over kinderen geboren tijdens het
vermoeden
o De vermoedelijke afwezige is komen te overlijden
Het gerechtelijk bewind eindigt
o Door verklaring van afwezigheid
Verklaring van afwezigheid
Voorwaarden (art. 118, §1 oud BW)
o 5 jaar sinds vaststelling vermoeden van afwezigheid
Of
o 7 jaar sinds nieuws afwezige. Dit staat los van de eventuele verklaring van
vermoeden van afwezigheid
Het verzoek tot verklaring moeten worden bekendgemaakt in het BS, omdat de
verklaring van afwezigheid dezelfde gevolgen heeft als het overlijden. De
betrokkene moet dit dus kunnen voorkomen
Bij terugkeer kan de akte worden verbeterd via een vordering tot verbetering
van een akte van de burgerlijke stand (art. 35)
A. Gerechtelijke verklaring van overlijden (art. 126-135 oud BW)
Samenvatting van Hendrik Jacobs
KLEURCODES
- Artikel
- Voorwaarde
- Belangrijk
AFKORTINGEN
- ABS= Ambtenaar van de burgerlijke stand.
- RPh= rechtspersoonlijkheidµ
- RH = Rechtshandeling
Hoofdstuk 2: Personen
De wet geeft geen definitie aan personen. Wel zegt ze dat personen bestaan en te
onderscheiden zijn van voorwerpen en dieren (art. 3.38 BW).
- Personen worden onderverdeeld in natuurlijke personen (mensen vanaf hun
geboorte, soms zelfs vroeger [ art. 3.35 BW) en rechtspersonen (verenigingen
van natuurlijke personen met rechtspersoonlijkheid.
Afdeling 2. De natuurlijke persoon
2.1. De mens
= elk wezen dat uit een mens geboren is op basis van menselijke gameten.
Dit mag natuurlijk of kunstmatig (medisch begeleide voortplanting)
2.2. Vanaf de geboorte
A. Levende of levensvatbare geboorte
- rechtspersoonlijkheid heeft aanvang vanaf de dag en het uur van de geboorte
- Vaststelling van geboorte de gebeurt door een arts/vroedvrouw (art 58, §3 Oud BW)
- Levend: een teken van leven op het moment van vaststelling van de geboorte, dus in-
en uitgeademd (anders geen rechtspersoonlijkheid, zelfde artikel).
- levensvatbaar: Bij de geboorte de noodzakelijke menselijke eigenschappen bezitten
om enige tijd zelfstandig te kunnen overleven.
Wat met premature kinderen? Wettelijke levensvatbaarheidsgrens van 180
dagen vanaf de conceptie als voorwaarde voor levensvatbaarheid. (art. 58, §1
Oud BW en art 326 Oud BW). Dit is een weerlegbaar vermoeden.
o Foetale leeftijd: Vanaf de verwekking
Samenvatting van Hendrik Jacobs
,- De vroedvrouw/arts moet de geboorte max op de eerste werkdag na de geboorte
melden bij de ABS, deze maakt de akte van geboorte op. (art. 42 Oud BW)
- Hierna moet een ouder de geboorte aangeven binnen de 15 dagen na de bevalling bij
dezelfde ambtenaar (art. 43 Oud BW).
- Sterft het kind na de geboorte maar voor de geboorteakte, wordt een akte van
geboorte en van overlijden opgesteld. Kind heeft dan RPh
B. doodgeboorte
- Levenloos geboren kinderen zijn gestorven voor de wettelijke
levensvatbaarheidsgrens (180d na verwekking). Bij hun is begraven/cremeren
optioneel in Vlaanderen. Voor kinderen na deze grens is dit verplicht.
- Akte van een levenloos kind (art. 59, 58 Oud BW)
> Onder de 140 zwangerschap vanaf de verwekking kan het kind niet erkend worden
> tussen 140 en 180 dagen kan deze akte op verzoek van een van de ouders. Hierin
kunnen de ouders ook kiezen of de akte een familienaam bevat.
> Vanaf 180d moet doodgeboorte altijd gemeld worden en moet er een akte worden
opgesteld. Ook kan deze akte enkel een voornaam bevatten na 180dag
-> De akte van een levenloos kind brengt geen rechtsgevolgen teweeg!
C. Nog geen geboorte
De infans conceptus-regel: Retroactieve toekenning van RPh aan het verwekte kind
als het in zijn voordeel speelt.
Onder opschortende voorwaarde van de levende en levensvatbare geboorte
(anders geen rechtsgevolgen).
Verwekking: embryonale bestaan, dus innesteling in de baarmoeder
Het verwekt kind is geen natuurlijke persoon, maar wordt zo beschouwd
Focus 3 p. 56
De infans conceptus-regel biedt reen bescherming voor ongeboren kinderen. De
bescherming werkt pas retroactief vanaf het kind levend of levensvatbaar geboren
wordt.
Daarom zijn er voorstellen om de rechtspersoonlijkheid al vanaf de verwekking, of
een latere datum, toe te kennen.
Zo kan het recht op leven van eenieder (art. 2 EVRM)ook gelden voor ongeboren
mensen als je hun bij eenieder beschouwt.
Bij gebrek aan consensus tussen de lidstaten laat het EHRM deze materie voor de
lidstaten.
Samenvatting van Hendrik Jacobs
, Het GWH heeft geoordeeld dat een foetus niet valt onder het begrip ‘kind’ van art.
22bis GW. Ook de RvS heeft zo geoordeeld.
Het is niet zo omdat het bescherming rond een rechtspersoon niet aan een
ongeboren kind kan worden toegekend, dat hij helemaal geen bescherming heeft. Zo
kan bv. Een ongeboren kind genieten van de bescherming die zijn zwangere moeder
geniet.
De rechtsbescherming wordt niet toegekend op het grond van het begrip mens, maar
wel op grond van de menselijke waardigheid.
2.3. Tot aan het overlijden
A. Overlijden
De rechtspersoonlijkheid van een natuurlijke persoon eindigt op de dag en het uur
van het overlijden. Het overlijden doet de nalatenschap openvallen, en een overledene
kan geen titularis meer zijn van zakelijke rechten.
Overlijden is geen rechtsbegrip. Daarom wordt het vaststellen ervan ook gedaan door
een arts (art. 55 §1 Oud BW). Deze arts zal een overlijdensattest opstellen.
Bij klinische dood (laatste adem, hartslag stopt) of hersendood (hart en
beademing ondersteund, maar geen hersenactiviteit meer).
Een overleden natuurlijke persoon noemen we een lijk of stoffelijk overschot
De ABS maakt een akte van overlijden op wanneer hij het overlijdensattest krijgt van
de arts.
Aan boord of op een vliegtuig maakt de gezagvoerder een PV, en overhandigt
deze aan een ABS zodra hij Belgische grond betreed
B. Afwezigheid
= art. 112-115 oud BW
De persoon is verdwenen, waardoor er onzekerheid bestaat over zijn overlijden. Men
moet dus onzeker zijn over of de persoon nog in leven is
Is hij zeker overleden, maar vinden we geen lijk dan kan een gerechtelijke
verklaring van overlijden worden gevorderd
Is hij zeker in leven maar verdwenen, moet de overheid niet tussenkomen
Het vermoeden van afwezigheid
A. Algemeen
Het vermoeden van afwezigheid kan pas worden uitgesproken mits voldaan
is aan de volgende voorwaarden:
o Voor meer dan 3 maanden niet in zijn woon- of verblijfplaats gebleven
Samenvatting van Hendrik Jacobs
, o Meer dan 3 maanden geen nieuws over de persoon
o Hierdoor is er onzekerheid of hij nog leeft (art. 112, §1 Oud BW)
Gevolgen
o Vermoeden v afwezigheid vastgesteld
o Behartiging van de belangen vd vermoedelijke afwezige
o Goederen beheert door algemeen gevolmachtigde ( bij gebrek een
gerechtelijke bewindvoerder
o Voor kinderen wordt het voogdijrecht toegepast (art. 125)
Enige beschikbare ouder -> voogdij wordt georganiseerd
Andere ouder over: hij oefent alleen gezag uit
Wordt niet meer automatisch de vader van kinderen vrouw bij
>300 dagen afwezig (art. 316 oud BW)
o Het OM is belast te waken over de belangen van de vermoedelijke
afwezige
Het vermoeden van afwezigheid beëindigt in de volgende gevallen (art. 117
Oud BW):
o De afwezige keert terug of er is nieuws waardoor de onzekerheid over
leven wegvalt.
Nu kan hij derdenverzet instellen tegen het vonnis dat het
vermoeden heeft vastgesteld
De maatregelen ivm het kind zullen vervallen
Wel geen vaderschap over kinderen geboren tijdens het
vermoeden
o De vermoedelijke afwezige is komen te overlijden
Het gerechtelijk bewind eindigt
o Door verklaring van afwezigheid
Verklaring van afwezigheid
Voorwaarden (art. 118, §1 oud BW)
o 5 jaar sinds vaststelling vermoeden van afwezigheid
Of
o 7 jaar sinds nieuws afwezige. Dit staat los van de eventuele verklaring van
vermoeden van afwezigheid
Het verzoek tot verklaring moeten worden bekendgemaakt in het BS, omdat de
verklaring van afwezigheid dezelfde gevolgen heeft als het overlijden. De
betrokkene moet dit dus kunnen voorkomen
Bij terugkeer kan de akte worden verbeterd via een vordering tot verbetering
van een akte van de burgerlijke stand (art. 35)
A. Gerechtelijke verklaring van overlijden (art. 126-135 oud BW)
Samenvatting van Hendrik Jacobs
