Hoofdstuk 0: Kritisch denken
Begrip Omschrijving
Persoonsvorming Wie ben ik/ wie wil ik worden? (bewustwording van
onzekerheden, eigen kwaliteiten en valkuilen; zelfreflectie)
persoonlijke autonomie (zelf keuzes maken) wordt gestimuleerd
Burgerschaps- Welke rol heb ik in de maatschappij? Wat is mijn sociale
vorming identiteit? Wat wil ik betekenen voor anderen? Sociale
betrokkenheid wordt gestimuleerd
Kritisch denken Het vermogen om zelfstandig te komen tot weloverwogen en
beargumenteerde afwegingen oordelen en beslissingen.
Hiervoor zijn denkvaardigheden noodzakelijk. Informatie niet
zomaar accepteren,
redeneren en reflecteren voordat je een standpunt inneemt of
een besluit neemt hoe te handelen en dat je kunt verklaren
waarop dat standpunt/ besluit is gebaseerd
Het stroomdiagram Situatie → analyse → interventiemogelijkheden → keuze →
actie → effect → evaluatie
Hoofdstuk 1: Observeren: het menselijk perspectief
Begrip Omschrijving
Referentiekader - Culturele laag
van de - Sociale laag
beeldvorming - Individuele laag
Waarnemen en - Waarnemen: prikkels die je filtert met je zintuigen, we
observeren selecteren allen op andere manier prikkels
- Observeren: meetbaar, systematisch, objectief, bewust
en gericht waarnemen, doelgericht proces: interpreteren
en betekenis geven
Subjectief Gericht waarnemen, eigen mening, leidt tot een subjectieve
observeren interpretatie
Objectief Vastellen van feiten, geen mening
observeren
Culturele laag Van de maatschappij, het gedeeld begrip, waarden en normen
Laag van de sociale Verschillende sociale netwerken, elke subcultuur brengt een
groep eigen beeld van de mens mee
De individuele laag Eigen persoonlijkheid
Het Nodig om te kunnen communiceren
tussenmenselijke We wisselen info uit over de werkelijkheid → er ontstaat een
gedeeld begrip over de werkelijkheid
Co-regulatie Afstemming, aanpassing, je richt je op de ander om zelf een
actie te ondernemen
Kwalitatief slechte Bij mislukken leg je de oorzaak bij de ander
co-regulatie
Sociale Het goed invoelend kunnen interpreteren van co-regulatie
vaardigheden
1
, Co-regulatief Het voortdurend inspelen op elkaar. De andere roept iets op bij
proces mij, ik roep iets op bij de ander.
Relational frame Gaat ervan uit dat mensen in staat zijn om verbanden te leggen,
mensen worden er in getraind door hun “opvoeders”
Afgeleid leren Het is niet meer nodig om direct een verband te ervaren, het
wordt afgeleid of geconcludeerd
Schaduwzijde van Als mensen eenmaal een regel geleerd hebben over de
relational frame consequenties van gedrag, dan zullen zij volgens deze regel
theory blijven handelen, zelfs als de regel niet (meer) klopt
Gezond verstand Het vermogen om goed, helder te denken, om over bepaalde
zaken te oordeel en te beslissen
Responsief gedrag Anderen aanvoelen, begrijpen én goed beantwoorden
Observeren en
rapporteren
Rapporteren = manier om informatie vast te leggen en over te
dragen aan derden
Macht en onmacht
Beeld van een - We vormen een beeld/ perceptie over een persoon en
mens hebben een “mening”
- Soms kan een “eerste indruk” blijven hangen en onze
mening beïnvloeden
- Ons referentiekader speelt ook een grote rol in het
vormen van een beeld van een persoon
- Gevoelens en wat we graag zien/ eigen verwachtingen
Hoofstuk 4: Observeren is waarnemen
Begrip Omschrijving
Waarnemen is selecteren
Waarnemings- Ons brein maakt een selectie van de prikkels
selectie
synchroniseren Selectie die plaatsvindt tijdens het waarnemen: Op elkaar
afstemmen van stimuli, waarneming vanuit de verschillende
zintuigen moet als samenhangend worden verwerkt
codering Selectie die plaatsvindt tijdens het waarnemen: Samenvoegen
tot een logisch geheel, er wordt een link gemaakt met
bestaande kennis (frame)
sequentie Selectie die plaatsvindt tijdens het waarnemen: Alles wordt in
de juiste volgorde gezet
Bruikbaarheid van Selectie die plaatsvindt tijdens het waarnemen: Je grijpt terug
de informatie naar kennis
2
Begrip Omschrijving
Persoonsvorming Wie ben ik/ wie wil ik worden? (bewustwording van
onzekerheden, eigen kwaliteiten en valkuilen; zelfreflectie)
persoonlijke autonomie (zelf keuzes maken) wordt gestimuleerd
Burgerschaps- Welke rol heb ik in de maatschappij? Wat is mijn sociale
vorming identiteit? Wat wil ik betekenen voor anderen? Sociale
betrokkenheid wordt gestimuleerd
Kritisch denken Het vermogen om zelfstandig te komen tot weloverwogen en
beargumenteerde afwegingen oordelen en beslissingen.
Hiervoor zijn denkvaardigheden noodzakelijk. Informatie niet
zomaar accepteren,
redeneren en reflecteren voordat je een standpunt inneemt of
een besluit neemt hoe te handelen en dat je kunt verklaren
waarop dat standpunt/ besluit is gebaseerd
Het stroomdiagram Situatie → analyse → interventiemogelijkheden → keuze →
actie → effect → evaluatie
Hoofdstuk 1: Observeren: het menselijk perspectief
Begrip Omschrijving
Referentiekader - Culturele laag
van de - Sociale laag
beeldvorming - Individuele laag
Waarnemen en - Waarnemen: prikkels die je filtert met je zintuigen, we
observeren selecteren allen op andere manier prikkels
- Observeren: meetbaar, systematisch, objectief, bewust
en gericht waarnemen, doelgericht proces: interpreteren
en betekenis geven
Subjectief Gericht waarnemen, eigen mening, leidt tot een subjectieve
observeren interpretatie
Objectief Vastellen van feiten, geen mening
observeren
Culturele laag Van de maatschappij, het gedeeld begrip, waarden en normen
Laag van de sociale Verschillende sociale netwerken, elke subcultuur brengt een
groep eigen beeld van de mens mee
De individuele laag Eigen persoonlijkheid
Het Nodig om te kunnen communiceren
tussenmenselijke We wisselen info uit over de werkelijkheid → er ontstaat een
gedeeld begrip over de werkelijkheid
Co-regulatie Afstemming, aanpassing, je richt je op de ander om zelf een
actie te ondernemen
Kwalitatief slechte Bij mislukken leg je de oorzaak bij de ander
co-regulatie
Sociale Het goed invoelend kunnen interpreteren van co-regulatie
vaardigheden
1
, Co-regulatief Het voortdurend inspelen op elkaar. De andere roept iets op bij
proces mij, ik roep iets op bij de ander.
Relational frame Gaat ervan uit dat mensen in staat zijn om verbanden te leggen,
mensen worden er in getraind door hun “opvoeders”
Afgeleid leren Het is niet meer nodig om direct een verband te ervaren, het
wordt afgeleid of geconcludeerd
Schaduwzijde van Als mensen eenmaal een regel geleerd hebben over de
relational frame consequenties van gedrag, dan zullen zij volgens deze regel
theory blijven handelen, zelfs als de regel niet (meer) klopt
Gezond verstand Het vermogen om goed, helder te denken, om over bepaalde
zaken te oordeel en te beslissen
Responsief gedrag Anderen aanvoelen, begrijpen én goed beantwoorden
Observeren en
rapporteren
Rapporteren = manier om informatie vast te leggen en over te
dragen aan derden
Macht en onmacht
Beeld van een - We vormen een beeld/ perceptie over een persoon en
mens hebben een “mening”
- Soms kan een “eerste indruk” blijven hangen en onze
mening beïnvloeden
- Ons referentiekader speelt ook een grote rol in het
vormen van een beeld van een persoon
- Gevoelens en wat we graag zien/ eigen verwachtingen
Hoofstuk 4: Observeren is waarnemen
Begrip Omschrijving
Waarnemen is selecteren
Waarnemings- Ons brein maakt een selectie van de prikkels
selectie
synchroniseren Selectie die plaatsvindt tijdens het waarnemen: Op elkaar
afstemmen van stimuli, waarneming vanuit de verschillende
zintuigen moet als samenhangend worden verwerkt
codering Selectie die plaatsvindt tijdens het waarnemen: Samenvoegen
tot een logisch geheel, er wordt een link gemaakt met
bestaande kennis (frame)
sequentie Selectie die plaatsvindt tijdens het waarnemen: Alles wordt in
de juiste volgorde gezet
Bruikbaarheid van Selectie die plaatsvindt tijdens het waarnemen: Je grijpt terug
de informatie naar kennis
2
