Hoorcollege 7
Redeneren en intelligentie
- Intelligent zijn heeft te maken met het leggen van verbanden/associaties die niet
direct door de externe omgeving worden aangeboden
- Intelligentie en redeneren heeft te maken met actieve, creatieve processen
Daniel Kahneman
- Het langzame denksysteem
o Heel accuraat, betrouwbaar
o Maar in praktijk niet altijd ‘beschikbaar’, dus dan gebruik je het snelle
denksysteem
- Het snelle denksysteem
o Gebruik je veel in de praktijk
Orde scheppen in een chaotische wereld…
- Denken is proberen een probleem op een gestructureerde en rationele wijze op te
lossen
o Maar hoe doe je dat een in wereld die ongestructureerd en stochastisch is?
- We gebruiken eenvoudige en snelle regeltjes op basis van ervaring (en soms wat
logica…)
o ‘Heuristics’ (voorbeelden hieronder)
Anchoring
- Mensen laten hun oplossing te veel bepalen door de info die ze eerst krijgen
o Vraag 1: Heeft klaas Jan Huntelaar meer of minder dan 400 doelpunten
gemaakt in de eredivisie?
o Vraag 2: Hoeveel doelpunten heeft hij gemaakt? (voor onderzoekers
interessant)
o Wordt vergelijken met de volgende vragen:
o Vraag 1: Heeft klaas Jan Huntelaar meer of minder dan 150 doelpunten
gemaakt in de eredivisie?
o Vraag 2: Hoeveel doelpunten heeft hij gemaakt? (Voor onderzoekers dus
interessant)
- Voor antwoord van vraag 2, zou vraag 1 eigenlijk niks moeten uitmaken, maar het
blijkt dat mensen bij het 2e gedeelte veel minder goals antwoorden, dit heet
“Anchoring”
Vb: Fox 2006: anchoring en vak-evaluaties
- Groep 1: noem 2 verbeterpunten
- Groep 2: noem 10 verbeterpunten
o Uiteindelijk evalueert groep 2 de cursus significant beter dan groep 1
, Framing (Heuristics)
- Keuzes wordt mede bepaald door hoe het probleem ‘ge-framed’ wordt
(positief/negatief)
- Tversky & Kahneman 1981
o 2 stellingen
o 1 stellingen met worden “saving” andere met woorden “die”
o Is dus anders ge-framed
o Bij de stelling met “saving” zeggen meer mensen; Ja
Attribuut substitutie (Heuristics)
- “The Linda problem”
- “Linda is een jonge, single, niet op de mond gevallen, en hardwerkende student. Die
zwaar tegen discriminatie is.
o Wat is Linda: 1. Een bankmedewerker 2. Een feministische bankmedewerker
Feministische bankmedewerker is een subset van de eerste. Dus
eigenlijk is het beste antwoord A, maar meer mensen gokken B.
Ze vervangen de ‘onbekende’ bankmedewerker, met wat ze wel
kennen, Dat jonge single etc.
- Ander voorbeeld:
o Een bal en knuppel kosten samen 1,10 euro
De knuppel is 1 euro duurder dan de bal
Hoe duur is de bal?
A. 5 cent
B. 10 cent
C. 15 cent
o De meeste mensen in het onderzoek kiezen B, terwijl het echt A is
o Langzame redenatie kom je dus uit op A, maar bij de snelle redenatie kom je
uit op B.
Bij B vervangen ze het complexe probleem van het uitrekenen, door
een simpele manier; Ze splitten die 1,10 gewoon op in 1,00 en 0,10
Analogieën
- Afleiden van een idee op basis van veronderstelde gelijkenis met een andere situatie
- Belangrijke strategie om te denken
- Analogie: gelijkenis met andere woorden, situaties, herinneringen etc.
- Vb. Elfstedentocht
Redeneren en intelligentie
- Intelligent zijn heeft te maken met het leggen van verbanden/associaties die niet
direct door de externe omgeving worden aangeboden
- Intelligentie en redeneren heeft te maken met actieve, creatieve processen
Daniel Kahneman
- Het langzame denksysteem
o Heel accuraat, betrouwbaar
o Maar in praktijk niet altijd ‘beschikbaar’, dus dan gebruik je het snelle
denksysteem
- Het snelle denksysteem
o Gebruik je veel in de praktijk
Orde scheppen in een chaotische wereld…
- Denken is proberen een probleem op een gestructureerde en rationele wijze op te
lossen
o Maar hoe doe je dat een in wereld die ongestructureerd en stochastisch is?
- We gebruiken eenvoudige en snelle regeltjes op basis van ervaring (en soms wat
logica…)
o ‘Heuristics’ (voorbeelden hieronder)
Anchoring
- Mensen laten hun oplossing te veel bepalen door de info die ze eerst krijgen
o Vraag 1: Heeft klaas Jan Huntelaar meer of minder dan 400 doelpunten
gemaakt in de eredivisie?
o Vraag 2: Hoeveel doelpunten heeft hij gemaakt? (voor onderzoekers
interessant)
o Wordt vergelijken met de volgende vragen:
o Vraag 1: Heeft klaas Jan Huntelaar meer of minder dan 150 doelpunten
gemaakt in de eredivisie?
o Vraag 2: Hoeveel doelpunten heeft hij gemaakt? (Voor onderzoekers dus
interessant)
- Voor antwoord van vraag 2, zou vraag 1 eigenlijk niks moeten uitmaken, maar het
blijkt dat mensen bij het 2e gedeelte veel minder goals antwoorden, dit heet
“Anchoring”
Vb: Fox 2006: anchoring en vak-evaluaties
- Groep 1: noem 2 verbeterpunten
- Groep 2: noem 10 verbeterpunten
o Uiteindelijk evalueert groep 2 de cursus significant beter dan groep 1
, Framing (Heuristics)
- Keuzes wordt mede bepaald door hoe het probleem ‘ge-framed’ wordt
(positief/negatief)
- Tversky & Kahneman 1981
o 2 stellingen
o 1 stellingen met worden “saving” andere met woorden “die”
o Is dus anders ge-framed
o Bij de stelling met “saving” zeggen meer mensen; Ja
Attribuut substitutie (Heuristics)
- “The Linda problem”
- “Linda is een jonge, single, niet op de mond gevallen, en hardwerkende student. Die
zwaar tegen discriminatie is.
o Wat is Linda: 1. Een bankmedewerker 2. Een feministische bankmedewerker
Feministische bankmedewerker is een subset van de eerste. Dus
eigenlijk is het beste antwoord A, maar meer mensen gokken B.
Ze vervangen de ‘onbekende’ bankmedewerker, met wat ze wel
kennen, Dat jonge single etc.
- Ander voorbeeld:
o Een bal en knuppel kosten samen 1,10 euro
De knuppel is 1 euro duurder dan de bal
Hoe duur is de bal?
A. 5 cent
B. 10 cent
C. 15 cent
o De meeste mensen in het onderzoek kiezen B, terwijl het echt A is
o Langzame redenatie kom je dus uit op A, maar bij de snelle redenatie kom je
uit op B.
Bij B vervangen ze het complexe probleem van het uitrekenen, door
een simpele manier; Ze splitten die 1,10 gewoon op in 1,00 en 0,10
Analogieën
- Afleiden van een idee op basis van veronderstelde gelijkenis met een andere situatie
- Belangrijke strategie om te denken
- Analogie: gelijkenis met andere woorden, situaties, herinneringen etc.
- Vb. Elfstedentocht
