Hoorcollege 2
De evolutionaire basis van het gedrag
Adapteren = aanpassen, ervoor zorgen dat dier en omgeving bij elkaar passen (Kan op hele
grote tijdschaal, evolutionair)
- Bewegen: een van de beste aanpassingsstrategieën
o Bewegen = manier om de ‘fit’ tussen jou en de wereld te veranderen
Boos (is een emotie)
- Is agressie aangeleerd of aangeboren?
o Capaciteit om boos te zijn is in principe aangeboren, maar je kunt aspecten
van dit gedrag wel leren. De een is wel bijvoorbeeld bozer dan de ander
- Als agressie is aangeboren: van wie hebben we dat dan?
o Gedrag en psychologische eigenschappen erven we van onze ouders
En die hebben het weer van hun ouders etc.
o Dus in ons denken en doen dragen we de sporen van onze verre voorouders
Hoe kunnen genen gedrag beïnvloeden?
- Genen beïnvloeden of produceren het gedrag nooit direct
- Genen beïnvloeden de fysieke structuren bepalen die bij gedrag betrokken zijn (bijv.
de hersenen)
- Dicteren genen ons gedrag?
o Nee, ze dicteren gedrag niet
Externe factoren bepalen de chemische omgeving van de cel, en
daarmee de genexpressie. Genen hebben weer invloed op de externe
omgeving
Invloed van omgeving op werking van het gen
- Invloed van temperatuur
o Himalaya konijn/ Oryctolagus coniculus (Ook wel: Rus)
o Hebben zelfde genetische samenstelling, maar als gevolg van externe effecten
is de genexpressie anders en zien ze er dus anders uit
- Invloed van geslacht/hormonen
o Kaalheids-allel wordt beïnvloed door testosteron en di-Hydro-testosteron
o Daar hebben mannen meer van, dus worden sommige mannen kaal en
vrouwen veel minder
- Genotype = De set van genen die iemand overerft
- Fenotype = de waarneembare eigenschappen van het lichaam en in het gedrag
o (genotype + invloed omgeving)
- Het onderscheid tussen genotype en fenotype is dus een gevolg van het feit dat
genen niet detecteren wat/ wie/ hoe we zijn
o Vraag: waarom is het goed dat genen niet dicteren?
Het is adaptief, je kunt jezelf dus aanpassen
, Evolutie
Evolutie = proces van verandering in soorten door selectieve overerving van eigenschappen
- Selectie bestaat bij de gratie van variatie
- 2 belangrijke vragen:
o Waar komt variatie vandaan?
o Hoe werkt de selectie?
Celdeling
- Alle cellen behalve geslachtscellen delen door mitose
o Geslachtscellen delen door: Meiose (Willekeurig)
Bronnen van variatie:
1. Homologe recombinatie
2. Polypoïdie
3. Immigratie, emigratie en translocatie van dieren
4. Genetische mutatie (Kan gunstig, maar ook niet gunstig zijn)
o Variatie in eigenschappen is een voorwaarde voor natuurlijke selectie (zonder
variatie valt er niets te selecteren)
Selectie
- Principe van selectie = reproductief succes
o Welke variant produceert het meeste (overlevende) nageslacht?
- Differentiële selectie: dieren met eigenschappen die de kans op overleven vergroten
produceren meer nageslacht
Selectie
- Seksuele selectie
1. De aantrekkelijkste dieren mogen het vaakst/eerst paren
a. Wie zingt het mooist?
b. Wie ziet er het opvallendst uit
2. Mannetjesvogels zijn vaak kleurrijker (door seksuele selectie)
- Sociale groep selectie
1. Selectie vindt niet alleen plaats op eigenschappen v.h. individuele dier maar ook
op samenstelling van de groep
V-S-R cyclus
- V = variantie S = selectie R = reproductie
o (doorgaande cyclus, van eigenschappen)
- Vraag: waarom noemen we dit natuurlijke selectie
Survival of the fittest
- Heeft niet te maken met
o Fitheid
o Het recht van de sterkste
De evolutionaire basis van het gedrag
Adapteren = aanpassen, ervoor zorgen dat dier en omgeving bij elkaar passen (Kan op hele
grote tijdschaal, evolutionair)
- Bewegen: een van de beste aanpassingsstrategieën
o Bewegen = manier om de ‘fit’ tussen jou en de wereld te veranderen
Boos (is een emotie)
- Is agressie aangeleerd of aangeboren?
o Capaciteit om boos te zijn is in principe aangeboren, maar je kunt aspecten
van dit gedrag wel leren. De een is wel bijvoorbeeld bozer dan de ander
- Als agressie is aangeboren: van wie hebben we dat dan?
o Gedrag en psychologische eigenschappen erven we van onze ouders
En die hebben het weer van hun ouders etc.
o Dus in ons denken en doen dragen we de sporen van onze verre voorouders
Hoe kunnen genen gedrag beïnvloeden?
- Genen beïnvloeden of produceren het gedrag nooit direct
- Genen beïnvloeden de fysieke structuren bepalen die bij gedrag betrokken zijn (bijv.
de hersenen)
- Dicteren genen ons gedrag?
o Nee, ze dicteren gedrag niet
Externe factoren bepalen de chemische omgeving van de cel, en
daarmee de genexpressie. Genen hebben weer invloed op de externe
omgeving
Invloed van omgeving op werking van het gen
- Invloed van temperatuur
o Himalaya konijn/ Oryctolagus coniculus (Ook wel: Rus)
o Hebben zelfde genetische samenstelling, maar als gevolg van externe effecten
is de genexpressie anders en zien ze er dus anders uit
- Invloed van geslacht/hormonen
o Kaalheids-allel wordt beïnvloed door testosteron en di-Hydro-testosteron
o Daar hebben mannen meer van, dus worden sommige mannen kaal en
vrouwen veel minder
- Genotype = De set van genen die iemand overerft
- Fenotype = de waarneembare eigenschappen van het lichaam en in het gedrag
o (genotype + invloed omgeving)
- Het onderscheid tussen genotype en fenotype is dus een gevolg van het feit dat
genen niet detecteren wat/ wie/ hoe we zijn
o Vraag: waarom is het goed dat genen niet dicteren?
Het is adaptief, je kunt jezelf dus aanpassen
, Evolutie
Evolutie = proces van verandering in soorten door selectieve overerving van eigenschappen
- Selectie bestaat bij de gratie van variatie
- 2 belangrijke vragen:
o Waar komt variatie vandaan?
o Hoe werkt de selectie?
Celdeling
- Alle cellen behalve geslachtscellen delen door mitose
o Geslachtscellen delen door: Meiose (Willekeurig)
Bronnen van variatie:
1. Homologe recombinatie
2. Polypoïdie
3. Immigratie, emigratie en translocatie van dieren
4. Genetische mutatie (Kan gunstig, maar ook niet gunstig zijn)
o Variatie in eigenschappen is een voorwaarde voor natuurlijke selectie (zonder
variatie valt er niets te selecteren)
Selectie
- Principe van selectie = reproductief succes
o Welke variant produceert het meeste (overlevende) nageslacht?
- Differentiële selectie: dieren met eigenschappen die de kans op overleven vergroten
produceren meer nageslacht
Selectie
- Seksuele selectie
1. De aantrekkelijkste dieren mogen het vaakst/eerst paren
a. Wie zingt het mooist?
b. Wie ziet er het opvallendst uit
2. Mannetjesvogels zijn vaak kleurrijker (door seksuele selectie)
- Sociale groep selectie
1. Selectie vindt niet alleen plaats op eigenschappen v.h. individuele dier maar ook
op samenstelling van de groep
V-S-R cyclus
- V = variantie S = selectie R = reproductie
o (doorgaande cyclus, van eigenschappen)
- Vraag: waarom noemen we dit natuurlijke selectie
Survival of the fittest
- Heeft niet te maken met
o Fitheid
o Het recht van de sterkste
