LEVENSMIDDELEN- EN VERPAKKINGSLEER
ETIKETTERING EN VOEDINGSCLAIMS
ETIKETTERINGSWETGEVING
WETGEVING
Europese verordening
1169/2011 => food information to consumer = fic
- Voorverpakte voedingsmiddelen
- Verkoop op afstand
- Producent = verantwoordelijk correctheid info
Fic-wetgeving: doel
- Streven naar een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en de belangen van de consumenten;
- Het recht van de consument op informatie waarborgen;
- Het vrije verkeer van legaal geproduceerde en in de handel gebrachte levensmiddelen verwezenlijken;
- Een handvat aan de consument aanbieden om doordachte keuzes te kunnen maken;
- Misleidende praktijken voorkomen;
- De wetgeving stroomlijnen zodat ze gemakkelijker kan worden nageleefd;
- Verantwoordelijkheden van de exploitanten van levensmiddelenbedrijven verduidelijken.
VOORVERPAKT LEVENSMIDDEL
= verkoopeenheid die bestemd is om
- Voor eindverbruiker en aan grote cateraars
- Alvorens verkoop, is verpakt, verpakkingsmateriaal het lm geheel of ten dele kan bedekken,
- Zodanig dat de inhoud niet kan worden veranderd zonder dat het verpakkingsmateriaal wordt geopend of
aangetast;
Pre-packed for direct sale: levensmiddelen die op plaats van verkoop op verzoek van de consument of met oog op
onmiddelijke verkoop worden voorverpakt vallen niet onder “voorverpakte levensmiddelen”
ALGEMEEN KADER: UITGANSPUNT WETGEVER
1. Voedselinformatie is nauwkeurig, duidelijk en voor de consument gemakkelijk begrijpbaar.
2. Voedselinformatie mag niet misleidend zijn
3. Voedselinformatie mag geen eigenschappen toeschrijven aan levensmiddelen inzake het voorkomen,
behandelen of genezen van een menselijke ziekte, noch toespelingen mag maken op dergelijke
eigenschappen.
=> ook van toepassing op reclame en aanbieding van lm* (e-commerce)
=> verantwoordelijke voor correcte voedselinformatie = exploitant onder wiens naam of handelsnaam het
levensmiddel in de handel wordt gebracht (of de invoerder ervan)!
1
,SPELREGELS ETIKET: LETTERYPE EN TAAL
1. Lettertypegrootte, contrast, kleur
2. Taal
a. Makkelijk te begrijpen voor consumenten van die lidstaat
b. Verplichte voedselinfo in 1 of meer talen (officiële talen unie) aanbrengen
3. Gezichtsveld
a. Verkoopbenaming
b. Alcoholgehalte (voor dranken met een alcoholvolumegehalte >1,2%)
c. Netto-hoeveelheid
4. Verplichte voedselinformatie moet aangebracht worden
a. Op een duidelijke zichtbare plaats
b. In duidelijke leesbare
c. Onuitwisbare letters
INHOUD VAN HET ETIKET
INHOUD VAN HET ETIKET: VERPLICHTE ZAKEN
1. De benaming van het levensmiddel;
2. De lijst van ingrediënten;
3. Allergenen (lijst van 14 verplicht te vermelden allergenen);
4. De hoeveelheid van bepaalde ingrediënten of categorieën van ingrediënten (kwid);
5. De nettohoeveelheid van het levensmiddel;
6. De datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum;
7. Bijzondere bewaarvoorschriften en/of gebruiksvoorwaarden;
8. De naam of handelsnaam en het adres van de exploitant van een levensmiddelenbedrijf;
9. Het land van oorsprong of de plaats van herkomst;
10. Een gebruiksaanwijzing, als het levensmiddel moeilijk te gebruiken is zonder gebruiksaanwijzing;
11. Voor dranken met een alcoholvolumegehalte van meer dan 1,2%; het effectief alcoholvolumegehalte;
12. Een voedingswaardevermelding.
VERKOOPBENAMING
- De benaming van een lm = wettelijk benaming
- Bij verwarring => benaming + korte beschrijving
- De benaming van het lm mag niet worden vervangen door een benaming die beschermd is als intellectueel
eigendom, handelsnaam of fantasienaam
- Regels zie bijlage vi van fic
Voorbeeld: yoghurt
- Mag enkel gebruikt worden voor “gefermenteerde melk, hoofdzakelijk bekomen door de gelijktijdige werking van
lactobacillus bulgaricusen van streptococcus thermophilusen waarin de beide specifieke culturen in aanzienlijke
hoeveelheid in leven worden gehouden tot levering aan de verbruiker”.
- Indien na fermentatie een hittebehandeling ondergaan dan mag de benaming yoghurt niet langer gebruikt worden.
Tevens moet dan de vermelding “thermisch behandeld” op het etiket staan.
- Toevoeging van groenten, vruchten, suiker, honing en dergelijke is toegelaten, maar het aandeel van yoghurt mag
niet lager dan 70% worden.
2
,Voorbeeld: roomijs-melkijs
- Roomijs zonder toevoeging van vruchten of een saus moet minstens 8% melkvet bevatten
- Het vetgehalte van melkijs moet tussen 2,5 en 8% (gewichtsprocenten) zijn
Voorbeeld: mayonaise
- Voorbehouden aan producten met minimum 70% veten 5% eigeel
- Alleen eetbare plantaardige olie, kippen eigeel en azijn of andere kruiderijen mogen gebruikt worden voor de
bereiding
- Vruchtensap (bv. Citroensap), suikers, kruiden of aromaten mogen ook toegevoegd worden.
- Producten met een lager vetgehalte of andere ingrediënten worden meestal dressings genoemd
LIJST MET INGREDIËNTEN
- Titel “ingrediënten”
- Aanduiding aroma’s
- Opsomming ingrediënten met dalende volgorde van gewicht tot (2%)
- Ingrediënten < 2% mogen in wisselende volgorde
- Aanduiding met categorie gevolgd door specifieke naam of e- nummer
- Samengesteld product waarvan de ingrediëntenlijst niet verplicht is
- Producten waarvan de samenstelling bij wet is geregeld, zoals chocolade, vruchtensap, confituur en koffie-
extracten, en die minder dan 2 % van het eindproduct uitmaken
- Mengsels van kruiden en/of aromatische planten die minder dan 2 % van het eindproduct uitmaken
- Aanduiding met categorie gevolgd door specifieke benaming
Voedingsmiddelen moeten geen ingrediëntenlijst → verschillende producten: welke hebben geen ingrediëntenlijst nodig?
Weglaten bestanddelen levensmiddelen uit ingrediëntenlijst
- Tijdens de bereiding tijdelijk aan worden onttrokken à weer in verwerkt (≤ originele hoeveelheid)
- Levensmiddelenadditieven en voedingsenzymen:
o “carry-over”-beginsel mits zij in het eindproduct geen technologische functie meer vervullen, of
o Die gebruikt worden als technische hulpstoffen;
- Draagstoffen;
- Stoffen die geen levensmiddelenadditieven zijn, maar die als technische hulpstoffen worden gebruikt en nog in
het eindproduct aanwezig zijn;
- Water:
o Indien het water enkel wordt gebruikt om een geconcentreerd of gedehydrateerd ingrediënt weer in zijn
oorspronkelijke staat te brengen;
o In geval van een opgietvloeistof die gewoonlijk niet wordt geconsumeerd
CARRY-OVER
(neem het mee van het vorig product)
Additieven mogen in lm aanwezig zijn als gevolg van “versleping” of “carry over” vanuit een grondstof of ingrediënt
gebruikt bij de bereiding van dat lm, op voorwaarde dat:
- Het gebruik van het additief is toegestaan in die grondstof of dat ingrediënt
- De hoeveelheid additief het maximale gehalte niet overschrijdt
Geldt niet voor: additieven die via aroma’s, enzymen of additieven worden toegevoegd aan een lm en een technologische
functie hebben in dat lm
Voorbeeld: antiklontermiddel in emulgator toegevoegd aan cacaopoeder. Deze carry-over additieven worden als
additieven van het lm beschouwd en moeten dus voldoen aan de voorwaarden voor gebruik in dat lm
3
, TECHNISCHE HULPSTOFFEN
Les additieven!
Verordering eg 1333/2008 inzake levensmiddelen-additieven:
“stoffen die op zichzelf niet als levensmiddel worden geconsumeerd, maar doelbewust bij de verwerking van
levensmiddelen worden gebruikt, en die slechts als residu in het eindproduct achterblijven en geen technologisch effect
op het
Eindproduct hebben”
=> geen additieven!
Voorbeelden:
- In de bakkerij: protease of vit. C
- In de brouwerij: klaringsmiddel
- Bereiding mix van geconfijt fruit: plantaardige olie
- Kaasproductie: stremsel
ALLERGENEN
Kennen!
- Glutenbevattende granen (tarwe, rogge, gerst, haver, spelt en kamut of de hybride soorten daarvan) en
producten op basis van glutenbevattende granen
- Schaaldieren en producten op basis van schaaldieren;
- Eieren en producten op basis van eieren;
- Vis en producten op basis van vis
- Aardnoten en producten op basis van aardnoten (pinda);
- Soja en producten op basis van soja
- Melk en producten op basis van melk (inclusief lactose);
- Noten (amandelen, hazelnoten, walnoten, cashewnoten, pecannoten, paranoten, pistachenoten,
macadamianoten) en producten op basis van noten;
- Selderij en producten op basis van selderij;
- Mosterd en producten op basis van mosterd;
- Sesamzaad en producten op basis van sesamzaad;
- Zwaveldioxide en sulfieten in concentraties van meer dan 10 mg/kg of 10 mg/l uitgedrukt als so213.
- Lupine en producten op basis van lupine
- Weekdieren en producten op basis van weekdieren
4
ETIKETTERING EN VOEDINGSCLAIMS
ETIKETTERINGSWETGEVING
WETGEVING
Europese verordening
1169/2011 => food information to consumer = fic
- Voorverpakte voedingsmiddelen
- Verkoop op afstand
- Producent = verantwoordelijk correctheid info
Fic-wetgeving: doel
- Streven naar een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en de belangen van de consumenten;
- Het recht van de consument op informatie waarborgen;
- Het vrije verkeer van legaal geproduceerde en in de handel gebrachte levensmiddelen verwezenlijken;
- Een handvat aan de consument aanbieden om doordachte keuzes te kunnen maken;
- Misleidende praktijken voorkomen;
- De wetgeving stroomlijnen zodat ze gemakkelijker kan worden nageleefd;
- Verantwoordelijkheden van de exploitanten van levensmiddelenbedrijven verduidelijken.
VOORVERPAKT LEVENSMIDDEL
= verkoopeenheid die bestemd is om
- Voor eindverbruiker en aan grote cateraars
- Alvorens verkoop, is verpakt, verpakkingsmateriaal het lm geheel of ten dele kan bedekken,
- Zodanig dat de inhoud niet kan worden veranderd zonder dat het verpakkingsmateriaal wordt geopend of
aangetast;
Pre-packed for direct sale: levensmiddelen die op plaats van verkoop op verzoek van de consument of met oog op
onmiddelijke verkoop worden voorverpakt vallen niet onder “voorverpakte levensmiddelen”
ALGEMEEN KADER: UITGANSPUNT WETGEVER
1. Voedselinformatie is nauwkeurig, duidelijk en voor de consument gemakkelijk begrijpbaar.
2. Voedselinformatie mag niet misleidend zijn
3. Voedselinformatie mag geen eigenschappen toeschrijven aan levensmiddelen inzake het voorkomen,
behandelen of genezen van een menselijke ziekte, noch toespelingen mag maken op dergelijke
eigenschappen.
=> ook van toepassing op reclame en aanbieding van lm* (e-commerce)
=> verantwoordelijke voor correcte voedselinformatie = exploitant onder wiens naam of handelsnaam het
levensmiddel in de handel wordt gebracht (of de invoerder ervan)!
1
,SPELREGELS ETIKET: LETTERYPE EN TAAL
1. Lettertypegrootte, contrast, kleur
2. Taal
a. Makkelijk te begrijpen voor consumenten van die lidstaat
b. Verplichte voedselinfo in 1 of meer talen (officiële talen unie) aanbrengen
3. Gezichtsveld
a. Verkoopbenaming
b. Alcoholgehalte (voor dranken met een alcoholvolumegehalte >1,2%)
c. Netto-hoeveelheid
4. Verplichte voedselinformatie moet aangebracht worden
a. Op een duidelijke zichtbare plaats
b. In duidelijke leesbare
c. Onuitwisbare letters
INHOUD VAN HET ETIKET
INHOUD VAN HET ETIKET: VERPLICHTE ZAKEN
1. De benaming van het levensmiddel;
2. De lijst van ingrediënten;
3. Allergenen (lijst van 14 verplicht te vermelden allergenen);
4. De hoeveelheid van bepaalde ingrediënten of categorieën van ingrediënten (kwid);
5. De nettohoeveelheid van het levensmiddel;
6. De datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum;
7. Bijzondere bewaarvoorschriften en/of gebruiksvoorwaarden;
8. De naam of handelsnaam en het adres van de exploitant van een levensmiddelenbedrijf;
9. Het land van oorsprong of de plaats van herkomst;
10. Een gebruiksaanwijzing, als het levensmiddel moeilijk te gebruiken is zonder gebruiksaanwijzing;
11. Voor dranken met een alcoholvolumegehalte van meer dan 1,2%; het effectief alcoholvolumegehalte;
12. Een voedingswaardevermelding.
VERKOOPBENAMING
- De benaming van een lm = wettelijk benaming
- Bij verwarring => benaming + korte beschrijving
- De benaming van het lm mag niet worden vervangen door een benaming die beschermd is als intellectueel
eigendom, handelsnaam of fantasienaam
- Regels zie bijlage vi van fic
Voorbeeld: yoghurt
- Mag enkel gebruikt worden voor “gefermenteerde melk, hoofdzakelijk bekomen door de gelijktijdige werking van
lactobacillus bulgaricusen van streptococcus thermophilusen waarin de beide specifieke culturen in aanzienlijke
hoeveelheid in leven worden gehouden tot levering aan de verbruiker”.
- Indien na fermentatie een hittebehandeling ondergaan dan mag de benaming yoghurt niet langer gebruikt worden.
Tevens moet dan de vermelding “thermisch behandeld” op het etiket staan.
- Toevoeging van groenten, vruchten, suiker, honing en dergelijke is toegelaten, maar het aandeel van yoghurt mag
niet lager dan 70% worden.
2
,Voorbeeld: roomijs-melkijs
- Roomijs zonder toevoeging van vruchten of een saus moet minstens 8% melkvet bevatten
- Het vetgehalte van melkijs moet tussen 2,5 en 8% (gewichtsprocenten) zijn
Voorbeeld: mayonaise
- Voorbehouden aan producten met minimum 70% veten 5% eigeel
- Alleen eetbare plantaardige olie, kippen eigeel en azijn of andere kruiderijen mogen gebruikt worden voor de
bereiding
- Vruchtensap (bv. Citroensap), suikers, kruiden of aromaten mogen ook toegevoegd worden.
- Producten met een lager vetgehalte of andere ingrediënten worden meestal dressings genoemd
LIJST MET INGREDIËNTEN
- Titel “ingrediënten”
- Aanduiding aroma’s
- Opsomming ingrediënten met dalende volgorde van gewicht tot (2%)
- Ingrediënten < 2% mogen in wisselende volgorde
- Aanduiding met categorie gevolgd door specifieke naam of e- nummer
- Samengesteld product waarvan de ingrediëntenlijst niet verplicht is
- Producten waarvan de samenstelling bij wet is geregeld, zoals chocolade, vruchtensap, confituur en koffie-
extracten, en die minder dan 2 % van het eindproduct uitmaken
- Mengsels van kruiden en/of aromatische planten die minder dan 2 % van het eindproduct uitmaken
- Aanduiding met categorie gevolgd door specifieke benaming
Voedingsmiddelen moeten geen ingrediëntenlijst → verschillende producten: welke hebben geen ingrediëntenlijst nodig?
Weglaten bestanddelen levensmiddelen uit ingrediëntenlijst
- Tijdens de bereiding tijdelijk aan worden onttrokken à weer in verwerkt (≤ originele hoeveelheid)
- Levensmiddelenadditieven en voedingsenzymen:
o “carry-over”-beginsel mits zij in het eindproduct geen technologische functie meer vervullen, of
o Die gebruikt worden als technische hulpstoffen;
- Draagstoffen;
- Stoffen die geen levensmiddelenadditieven zijn, maar die als technische hulpstoffen worden gebruikt en nog in
het eindproduct aanwezig zijn;
- Water:
o Indien het water enkel wordt gebruikt om een geconcentreerd of gedehydrateerd ingrediënt weer in zijn
oorspronkelijke staat te brengen;
o In geval van een opgietvloeistof die gewoonlijk niet wordt geconsumeerd
CARRY-OVER
(neem het mee van het vorig product)
Additieven mogen in lm aanwezig zijn als gevolg van “versleping” of “carry over” vanuit een grondstof of ingrediënt
gebruikt bij de bereiding van dat lm, op voorwaarde dat:
- Het gebruik van het additief is toegestaan in die grondstof of dat ingrediënt
- De hoeveelheid additief het maximale gehalte niet overschrijdt
Geldt niet voor: additieven die via aroma’s, enzymen of additieven worden toegevoegd aan een lm en een technologische
functie hebben in dat lm
Voorbeeld: antiklontermiddel in emulgator toegevoegd aan cacaopoeder. Deze carry-over additieven worden als
additieven van het lm beschouwd en moeten dus voldoen aan de voorwaarden voor gebruik in dat lm
3
, TECHNISCHE HULPSTOFFEN
Les additieven!
Verordering eg 1333/2008 inzake levensmiddelen-additieven:
“stoffen die op zichzelf niet als levensmiddel worden geconsumeerd, maar doelbewust bij de verwerking van
levensmiddelen worden gebruikt, en die slechts als residu in het eindproduct achterblijven en geen technologisch effect
op het
Eindproduct hebben”
=> geen additieven!
Voorbeelden:
- In de bakkerij: protease of vit. C
- In de brouwerij: klaringsmiddel
- Bereiding mix van geconfijt fruit: plantaardige olie
- Kaasproductie: stremsel
ALLERGENEN
Kennen!
- Glutenbevattende granen (tarwe, rogge, gerst, haver, spelt en kamut of de hybride soorten daarvan) en
producten op basis van glutenbevattende granen
- Schaaldieren en producten op basis van schaaldieren;
- Eieren en producten op basis van eieren;
- Vis en producten op basis van vis
- Aardnoten en producten op basis van aardnoten (pinda);
- Soja en producten op basis van soja
- Melk en producten op basis van melk (inclusief lactose);
- Noten (amandelen, hazelnoten, walnoten, cashewnoten, pecannoten, paranoten, pistachenoten,
macadamianoten) en producten op basis van noten;
- Selderij en producten op basis van selderij;
- Mosterd en producten op basis van mosterd;
- Sesamzaad en producten op basis van sesamzaad;
- Zwaveldioxide en sulfieten in concentraties van meer dan 10 mg/kg of 10 mg/l uitgedrukt als so213.
- Lupine en producten op basis van lupine
- Weekdieren en producten op basis van weekdieren
4
