Samenvatting taal diagnostiek

Taal diagnostiek


Taal diagnostiek ..................................................................................................................................1
1 Taalontwikkelingsstoornissen: indeling en definities ........................................................................2
Wat is een taalontwikkelingsstoornis? ............................................................................................2
Definitie volgens ASHA (American Speech-Language-Hearing Association) ......................................2
Wat is een significant tekort? ..........................................................................................................2
Prevalentie......................................................................................................................................2
Secundaire taalontwikkelingsstoornis .............................................................................................3
Primaire taalontwikkelingsstoornissen ............................................................................................4
2 Primaire taalontwikkelingsstoornissen (TOS) ....................................................................................6
Oorzaken van TOS ...........................................................................................................................6
Kenmerken van TOS ........................................................................................................................7
Kenmerken van ontwikkelingsdysfasie (OD) .................................................................................. 11
Impact van TOS ............................................................................................................................. 11
Comorbiditeit................................................................................................................................ 12
3 Signalering en screening van TOS ................................................................................................... 14
Signalering .................................................................................................................................... 14
Screening ...................................................................................................................................... 14
4 Diagnostiek van TOS....................................................................................................................... 15
Anamnese..................................................................................................................................... 15
Multidisciplinair onderzoek ........................................................................................................... 15
Taalonderzoek door logopedist ..................................................................................................... 16
Diagnose ....................................................................................................................................... 17
Ernstbepaling van TOS .................................................................................................................. 18
Diagnosestelling ............................................................................................................................ 18
Adviesgesprek............................................................................................................................... 18
5 TOS bij meertalige kinderen ........................................................................................................... 19
Meertaligheid in cijfers ................................................................................................................. 19
Blootstellingsacherstand of taalontwikkelingsstoornis .................................................................. 19
Differentiaaldiagnostiek ................................................................................................................ 19

, 1 Taalontwikkelingsstoornissen: indeling en definities
Wat is een taalontwikkelingsstoornis?
Wanneer het verwerven van mondelinge of gesproken taal opvallend trager en/of moeizamer gaat
spreekt men van een taalontwikkelingsstoornis. Het is een verborgen stoornis.

Definitie volgens ASHA (American Speech-Language-Hearing Association)
Een significant tekort in de ontwikkeling en het gebruik van taal in al zijn modaliteiten. Het gaat
hierbij om problemen met taalbegrip en/of taalproductie binnen de verschillende taaldomeinen
(fonologie, morfologie, syntaxis, semantiek en pragmatiek). Het kan voor het leven zijn en de
symptomen kunnen veranderen doorheen de tijd.

Wat is een significant tekort?
 Niet tijdig behalen van de taalmijlpalen.

Leeftijd Minimum spreeknorm
0m-12m Het kind ontwikkeld (non-)verbale - Luisteren naar de stem van een
taalvoorwaarden: ander en kijken naar het mondbeeld
- Huilen, lachen en kraaien - Brabbelen in een steeds
- Oogcontact gevarieerder patroon
- Spelen met de lippen, tong en het - Imiteren
verhemelte - Beurtnemen
- Spelen met de stem
12m-18m - Kind begrijpt opdrachten met twee woorden
- Kind kan één of meer lichaamsdelen aanwijzen
- Kind kan veel en gevarieerd brabbelen met af en toe een herkenbaar woord
18m-2j Kind gebruikt 5 tot 10 woorden.
2j-2.6j - Kind begrijpt zinnen met drie woorden
- Kind gebruikt tweewoorduitingen waarbij de woordopbouw nog onvolledig is
2.6j-3j Kind gebruikt driewoorduitingen waarbij de woordopbouw nog onvolledig is.
3j-3.6j - Kin gebruikt drie- tot vijfwoorduitingen
- Ongeveer de helft van wat het kind zegt is verstaanbaar
3.6j-4j - Kind vertelt spontaan wel eens een verhaal
- 50%-70% van wat het kind zegt is verstaanbaar
4j-5.6j - Kind kan een verhaal navertellen aan de hand van plaatjes
- Kind gebruikt enkelvoudige zinnen waarbij nog problemen met meervoudsvormen
en vervoegingen mogen bestaan
- 75%-90% van wat het kind zegt is verstaanbaar
>5.6j - Kind gebruikt goed gevormde, ook samengestelde zinnen
- Kind is goed verstaanbaar
- Taalgebruik is concreet




Prevalentie
 Geeft aan hoeveel kinderen met een taalontwikkelingsstoornis er zijn op een bepaald
moment.
5%-10% van de schoolgaande kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis.

, Secundaire taalontwikkelingsstoornis
Sensorische ontwikkeling
- Gehoorverlies
o Permanent gehoorverlies: 0,1% van de schoolgaande kinderen
o Nood aan hulpmiddelen om beter te horen
o Extra stimulatie en ondersteuning nodig bij ontwikkeling van spraak en taal
o Factoren bij gehoorstoornissen die mee de taalontwikkeling bepalen
 Leeftijd waarop slechthorendheid 𝑤 ̅ vastgesteld (hoe sneller, hoe beter)
 Ernst van het gehoorverlies
 Oorzaak van het gehoorverlies (geleidingsverlies, perceptief verlies,…)
 Gebruik van gehoorversterkende hulpmiddelen
 Aanwezigheid van medische aandoeningen
 Communicatieaanbod vanuit de omgeving
- Visuele stoornissen: slechtziend of blind
o Mits een optimaal taalaanbod ondervinden deze kinderen zelfden taalproblemen
Kinderen zijn vaak kwetsbaar op sociaal-emotioneel en communicatief vlak wat een impact kan
hebben op de taalontwikkeling.

Motorische ontwikkeling
Bij een louter motorische beperking (zitten, staan, lopen,…) is er doorgaans een normale
taalontwikkeling. IQ Kenmerken
50-70 - Lichte verstandelijke beperking
Cognitieve ontwikkeling - Ontwikkelingsleeftijd 7j-10j
- Verstandelijke beperking: IQ van 70 of minder - 80% van de populatie
o Oorzaken 35-49 - Matige verstandelijke beperking
 Vaak genetisch (syndroom) - Ontwikkelingsleeftijd 5j-7j
 Zuurstoftekort bij de geboorte - 12% van de populatie
 Overmatig alcoholgebruik tijdens 20-34 - Ernstige verstandelijke beperking
de zwangerschap - Ontwikkelingsleeftijd 2j-5j
- 7% van de populatie
Sociaal-emotionele ontwikkeling <20 - Diepe verstandelijke beperking
- Ontwikkelingsleeftijd <2j
- ASS (autismespectrumstoornis)
- 1% van de populatie
o Complexe neurologische
ontwikkelingsstoornis
 Aanhoudende tekorten in sociale communicatie en interactie
 Beperkte, repetitieve patronen van gedrag, interesses of activiteiten
o Symptomen zijn al in vroege kindertijd aanwezig en leiden tot ernstige beperkingen
in (sociaal) functioneren
o Prevalentie: 1% van de lagereschoolkinderen
o 40% van de kinderen met ASS hebben een verstandelijke beperking