2020
Samenvatting
Doeltreffend schoolbeleid
CHRISTEL VANDENBORRE
0
,INHOUD
DEEL 1: Omtrent beleid & beleidsvoerend vermogen .......................................................................... 3
1/ Invullingen van beleid ......................................................................................................... 3
2/ Beleidsvoerend vermogen .................................................................................................... 3
2.1 Beschikbare beleidsruimte ................................................................................................ 4
2.2 Succesvol aanwenden...................................................................................................... 5
2.3 Proces behouden of veranderen ......................................................................................... 5
2.4 Verbeteren van onderwijskwaliteit & bereiken van doelen ......................................................... 6
3/ Aanverwante begrippen ....................................................................................................... 6
3.1 Fasen in het beleidsvoeringsproces ..................................................................................... 6
3.2 Beleidsdomeinen (8) als concrete focus van BVV ..................................................................... 6
deel 2: culturele en structurele aspecten van scholen......................................................................... 8
1/ Culturele aspecten van de school ........................................................................................... 8
1.1 Gedeelde normen, waarden en onuitgesproken assumpties .................................................... 8
1.2 waaruit blijkt cultuur? ................................................................................................ 8
1.3 Ter illustratie: typologie van scholen op basis van cultuur ..................................................... 9
2/ structurele aspecten van de school ......................................................................................... 9
2.1 positionele en procedurele organisatie ................................................................................. 9
2.2 passend vormgeven aan structurele aspecten ........................................................................10
deel 3: dragers van beleidsvoerend vermogen .................................................................................11
1/ doeltreffende communicatie ................................................................................................11
1.1 Sporen naar doeltreffende communicatie (betekenis) ..........................................................11
1.2 beleid maken van doeltreffende communicatie (toepassen) ..................................................12
2/ ondersteunende relaties en samenwerking ...............................................................................16
2.1 Sporen naar ondersteunende en professionele relaties .............................................................16
2.2 Beleid maken van ondersteunende relaties ...........................................................................17
3/ Gedeeld leiderschap ..........................................................................................................20
3.1 Sporen naar gedeeld leiderschap ...................................................................................20
3.2 Beleid maken van gedeeld leiderschap (toepassen) .............................................................22
4/ Gezamenlijke doelgerichtheid ..............................................................................................26
4.1 Sporen naar gezamenlijke doelgerichtheid ...........................................................................26
4.2 Beleid maken van gezamenlijke doelgerichtheid ...................................................................27
5/ Responsief vermogen .........................................................................................................30
5.1 Sporen naar responsief vermogen ......................................................................................30
1
, 5.2 Beleid maken van responsief vermogen ...............................................................................32
6/ Innovatief vermogen..........................................................................................................35
6.1 Sporen naar innovatief vermogen ......................................................................................35
6.2 Beleid maken van innovatief vermogen ...............................................................................36
7/ Geïntegreerd beleid ..........................................................................................................42
7.1 Sporen naar een geïntegreerd beleid ..................................................................................42
7.2 Werk maken van geïntegreerd beleid ..................................................................................43
8/ Reflectief vermogen ..........................................................................................................49
8.1 Sporen naar reflectief vermogen .......................................................................................49
8.2 Beleid maken van reflectief vermogen ................................................................................50
Deel 4: Beleidsvoerend vermogen: ...............................................................................................56
via zelfevaluatie naar actie........................................................................................................56
1/ een kwantitatieve benadering ..............................................................................................56
4.1.1 inhoud van de vragenlijst ‘beleidsvoerend vermogen’ ...........................................................56
Praktische organisatie van een schriftelijke bevraging ..................................................................58
REsultaten rapporteren .......................................................................................................59
interpretatie van het cijfermateriaal ......................................................................................59
Communiceren over het cijfermateriaal ...................................................................................60
van interpretatie naar diagnose: verklaringsgerichte vragen ...........................................................61
2
, SAMENVATTING ( M E S O )
DOELTREFFEND SCHOOLBELEID
DEEL 1: OMTRENT BELEID & BELEIDSVOEREND
VERMOGEN
1/ INVULLINGEN VAN BELEID
Vier karakteristieken van beleid (Glasbergen):
- Tijdsaspect: beleid = een reeks aan elkaar gerelateerde handelingen in de tijd. Er is sprake van chronologie
of logica achter de handelingen van het schoolteam. Handelingen → nieuwe handelingen, …
- Doelgerichtheid: handelingen worden gestuurd door vooropgestelde doelen
- Gestructureerd en geformaliseerd verloop (doordachtheid!): er zijn duidelijke gedragsvoorschriften,
bevoegdheden en procedures.
o Impliciet: trend is wel aanwezig, maar niet expliciet uitgesproken
o Expliciet: uitdrukkelijk beslissing nemen en zo communiceren
- Betrokkenheid van verschillende actoren (gezamenlijkheid)
➔ Niet te strikt invullen! Er is een zone van beleid tot niet-beleid met daartussen een grijze zone.
2/ BELEIDSVOEREND VERMOGEN
Beleidsvoerend vermogen =
- De mate waarin een school de haar beschikbare beleidsruimte (2.1)
- Succesvol aanwendt om te komen tot (2.2) (cfr indicatoren/schoolkenmerken)
- Een voortdurend proces van behouden/veranderen van haar functioneren (2.3) (Cfr kwaliteitszorg)
- Met als doel verbeteren onderwijskwaliteit en bereiken eigen/opgelegde doelen (2.4)
3
Samenvatting
Doeltreffend schoolbeleid
CHRISTEL VANDENBORRE
0
,INHOUD
DEEL 1: Omtrent beleid & beleidsvoerend vermogen .......................................................................... 3
1/ Invullingen van beleid ......................................................................................................... 3
2/ Beleidsvoerend vermogen .................................................................................................... 3
2.1 Beschikbare beleidsruimte ................................................................................................ 4
2.2 Succesvol aanwenden...................................................................................................... 5
2.3 Proces behouden of veranderen ......................................................................................... 5
2.4 Verbeteren van onderwijskwaliteit & bereiken van doelen ......................................................... 6
3/ Aanverwante begrippen ....................................................................................................... 6
3.1 Fasen in het beleidsvoeringsproces ..................................................................................... 6
3.2 Beleidsdomeinen (8) als concrete focus van BVV ..................................................................... 6
deel 2: culturele en structurele aspecten van scholen......................................................................... 8
1/ Culturele aspecten van de school ........................................................................................... 8
1.1 Gedeelde normen, waarden en onuitgesproken assumpties .................................................... 8
1.2 waaruit blijkt cultuur? ................................................................................................ 8
1.3 Ter illustratie: typologie van scholen op basis van cultuur ..................................................... 9
2/ structurele aspecten van de school ......................................................................................... 9
2.1 positionele en procedurele organisatie ................................................................................. 9
2.2 passend vormgeven aan structurele aspecten ........................................................................10
deel 3: dragers van beleidsvoerend vermogen .................................................................................11
1/ doeltreffende communicatie ................................................................................................11
1.1 Sporen naar doeltreffende communicatie (betekenis) ..........................................................11
1.2 beleid maken van doeltreffende communicatie (toepassen) ..................................................12
2/ ondersteunende relaties en samenwerking ...............................................................................16
2.1 Sporen naar ondersteunende en professionele relaties .............................................................16
2.2 Beleid maken van ondersteunende relaties ...........................................................................17
3/ Gedeeld leiderschap ..........................................................................................................20
3.1 Sporen naar gedeeld leiderschap ...................................................................................20
3.2 Beleid maken van gedeeld leiderschap (toepassen) .............................................................22
4/ Gezamenlijke doelgerichtheid ..............................................................................................26
4.1 Sporen naar gezamenlijke doelgerichtheid ...........................................................................26
4.2 Beleid maken van gezamenlijke doelgerichtheid ...................................................................27
5/ Responsief vermogen .........................................................................................................30
5.1 Sporen naar responsief vermogen ......................................................................................30
1
, 5.2 Beleid maken van responsief vermogen ...............................................................................32
6/ Innovatief vermogen..........................................................................................................35
6.1 Sporen naar innovatief vermogen ......................................................................................35
6.2 Beleid maken van innovatief vermogen ...............................................................................36
7/ Geïntegreerd beleid ..........................................................................................................42
7.1 Sporen naar een geïntegreerd beleid ..................................................................................42
7.2 Werk maken van geïntegreerd beleid ..................................................................................43
8/ Reflectief vermogen ..........................................................................................................49
8.1 Sporen naar reflectief vermogen .......................................................................................49
8.2 Beleid maken van reflectief vermogen ................................................................................50
Deel 4: Beleidsvoerend vermogen: ...............................................................................................56
via zelfevaluatie naar actie........................................................................................................56
1/ een kwantitatieve benadering ..............................................................................................56
4.1.1 inhoud van de vragenlijst ‘beleidsvoerend vermogen’ ...........................................................56
Praktische organisatie van een schriftelijke bevraging ..................................................................58
REsultaten rapporteren .......................................................................................................59
interpretatie van het cijfermateriaal ......................................................................................59
Communiceren over het cijfermateriaal ...................................................................................60
van interpretatie naar diagnose: verklaringsgerichte vragen ...........................................................61
2
, SAMENVATTING ( M E S O )
DOELTREFFEND SCHOOLBELEID
DEEL 1: OMTRENT BELEID & BELEIDSVOEREND
VERMOGEN
1/ INVULLINGEN VAN BELEID
Vier karakteristieken van beleid (Glasbergen):
- Tijdsaspect: beleid = een reeks aan elkaar gerelateerde handelingen in de tijd. Er is sprake van chronologie
of logica achter de handelingen van het schoolteam. Handelingen → nieuwe handelingen, …
- Doelgerichtheid: handelingen worden gestuurd door vooropgestelde doelen
- Gestructureerd en geformaliseerd verloop (doordachtheid!): er zijn duidelijke gedragsvoorschriften,
bevoegdheden en procedures.
o Impliciet: trend is wel aanwezig, maar niet expliciet uitgesproken
o Expliciet: uitdrukkelijk beslissing nemen en zo communiceren
- Betrokkenheid van verschillende actoren (gezamenlijkheid)
➔ Niet te strikt invullen! Er is een zone van beleid tot niet-beleid met daartussen een grijze zone.
2/ BELEIDSVOEREND VERMOGEN
Beleidsvoerend vermogen =
- De mate waarin een school de haar beschikbare beleidsruimte (2.1)
- Succesvol aanwendt om te komen tot (2.2) (cfr indicatoren/schoolkenmerken)
- Een voortdurend proces van behouden/veranderen van haar functioneren (2.3) (Cfr kwaliteitszorg)
- Met als doel verbeteren onderwijskwaliteit en bereiken eigen/opgelegde doelen (2.4)
3
