PERSOONSGERICHTE
ONDERSTEUNINGSPLANNING
HS 1: INTRODUCTIE ...................................................................................................................... 4
1. ORTHOPEDAGOGIEK: EEN HANDELINGSWETENSCHAP .................................................................................4
1.1 Methodisch handelen ..............................................................................................................4
1.2 Soorten plannen ......................................................................................................................4
2. VAN HANDELINGSPLANNING NAAR PERSOONSGERICHT ONDERSTEUNINGSPROCES ............................................5
2.1 De 4 fasen ...............................................................................................................................5
2.2 Het paradigma-omslag ............................................................................................................6
2.3 What’s in a name .....................................................................................................................6
3. UITDAGINGEN ..................................................................................................................................6
3.1 Economisch niveau .................................................................................................................6
3.2 Sociaal-politiek niveau .............................................................................................................6
3.3 Professioneel niveau ...............................................................................................................7
3.3.1 De uitdaging op organisatieniveau: geïndividualiseerde ondersteuning ..................................................7
3.3.2 Uitdagingen voor professionals .............................................................................................................7
HS 2: THEORETISCHE KADERS ...................................................................................................... 8
1. KWALITEIT VAN LEVEN.........................................................................................................................8
1.1 Uitgangspunten .......................................................................................................................8
2. VN-VERDRAG ..................................................................................................................................8
3. KWALITEIT VAN LEVEN EN KWALITEIT VAN ZORG ..........................................................................................8
4. INDIVIDUELE ONDERSTEUNINGSMETHODIEK .............................................................................................9
4.1 Componenten .........................................................................................................................9
HS 3: VAN THEORIE NAAR PRAKTIJK .............................................................................................12
1. TERMEN EN BEGRIPPEN..................................................................................................................... 12
2. DE VERSCHILLENDE ROLLEN .............................................................................................................. 12
3. DE VERSCHILLENDE FASEN ................................................................................................................ 13
4. EEN AANTAL TOOLS.......................................................................................................................... 14
4.1 De POS en de QOLYSS ........................................................................................................... 14
4.1.1 De POS ...............................................................................................................................................14
4.1.2 De QOLYSS .........................................................................................................................................14
4.1.3 Vergelijking .........................................................................................................................................15
4.2 De SIS ................................................................................................................................... 15
HS 4: AAN DE SLAG: BEELDVORMING VANUIT KVL-KADER .............................................................16
1. FASE 1: VRAAGVERDUIDELIJKING ......................................................................................................... 16
1.1 Wat is vraagverduidelijking? ................................................................................................... 16
1.1 STAP 1: Dit ben ik. Wie ben jij? ................................................................................................ 17
1.2 STAP 2: Hoe gaat het met jou? ................................................................................................ 18
1.3 STAP 3: Wat zijn jouw wensen? ............................................................................................... 20
1.4 STAP 4: Wat heb je nodig? ...................................................................................................... 21
1.5 STAP 5: Wie wil je dat jou hierbij ondersteunt? ......................................................................... 23
1.8 Do’s en don’ts ....................................................................................................................... 23
2. FASE 2: PLANNING .......................................................................................................................... 24
1
, 2.1 STAP 1: verzamel, orden en verwerk alle informatie ................................................................. 25
2.1.1 Rapportage van info ............................................................................................................................25
2.1.2 Vormen van ondersteuning ..................................................................................................................26
2.2 STAP 2: actief aan de slag met de gegevens ............................................................................. 26
2.2.1 In de afstemmingstabel .......................................................................................................................27
2.3 STAP 3: welke ondersteuningsstrategieën? ............................................................................. 28
2.3.1 In de afstemmingstabel .......................................................................................................................28
2.4 STAP 4: Welke ondersteuningsdoelen ..................................................................................... 29
2.4.1 In de afstemmingstabel .......................................................................................................................29
2.4.2 SMART-doelen ....................................................................................................................................29
2.5 STAP 5: Maak een persoonlijk ondersteuningsplan (POP) op .................................................... 30
3. FASE 3: UITVOEREN & MONITORING ..................................................................................................... 31
3.1 STAP 1: Vooruitgang monitoren .............................................................................................. 31
3.2 STAP 2: Het proces bewaken .................................................................................................. 31
4. FASE 4: EVALUATIE .......................................................................................................................... 32
HS 5: DE PLANNINGSFASE (DEEL 2) ..............................................................................................33
1. DOELEN ....................................................................................................................................... 33
2. FORMULERING ............................................................................................................................... 33
2.1 Do’s en don’ts ....................................................................................................................... 33
2.2 SMART-formulering ................................................................................................................ 34
2.3 Acties formuleren .................................................................................................................. 34
3. VAN RECHTS NAAR LINKS DENKEN........................................................................................................ 34
HS 6: CASEMANAGEMENT ............................................................................................................35
1. WAT IS CASEMANAGEMENT? .............................................................................................................. 35
1.1 Definitie ................................................................................................................................ 35
1.2 De casemanager ................................................................................................................... 35
2. VARIANTEN VAN CASEMANAGEMENT..................................................................................................... 36
3. BASISFUNCTIE VAN CASEMANAGEMENT ................................................................................................. 36
3.1 Assessment .......................................................................................................................... 37
3.1.1 Aantal tool om het netwerk in kaart te brengen ....................................................................................37
3.2 Planning................................................................................................................................ 38
3.3 Interventies ........................................................................................................................... 38
3.3.1 Directe interventies .............................................................................................................................38
3.3.2 Indirecte interventies ..........................................................................................................................39
3.4 Monitoring ............................................................................................................................. 39
3.5 Evalueren .............................................................................................................................. 39
4. ONTSTAAN EN ACHTERGROND CASEMANAGEMENT................................................................................... 40
5. BASISPRINCIPES CASEMANAGMENT ..................................................................................................... 40
6. VERSCHILLENDE MODELLEN VAN CASEMANAGEMENT ............................................................................... 40
6.1 Makelaarsmodel ................................................................................................................... 40
6.2 Strength-based-model ........................................................................................................... 40
6.2.1 Zes principes om Strength-based casemanagement te karakteriseren .................................................41
6.3. Assertive community treatment – intensief casemanagement ................................................. 41
6.4 Klinisch model ...................................................................................................................... 41
HS 7: HGD/HGW EN ICF ...............................................................................................................42
1. HANDELINGSGERICHT WERKEN .......................................................................................................... 42
1.1 Uitgangspunten ..................................................................................................................... 43
1.2 Linken ................................................................................................................................... 43
2
, 1.2.1 De M-cirkel .........................................................................................................................................43
2. HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK ................................................................................................... 45
2.1 Fasen bij HGD ....................................................................................................................... 45
2.1.1 Intake .................................................................................................................................................45
2.1.2 Strategiefase .......................................................................................................................................46
2.1.3 Onderzoeksfase ..................................................................................................................................46
2.1.4 Integratie/aanbevelingsfase ................................................................................................................46
2.1.5 Adviesfase ..........................................................................................................................................46
2.2 Linken ................................................................................................................................... 47
3. ICF-CY MODEL .............................................................................................................................. 47
3.1 Niveau 1: gezondheidstoestand.............................................................................................. 48
3.2 Niveau 2: menselijk functioneren ............................................................................................ 48
3.3 Niveau 3: beïnvloedende factoren .......................................................................................... 48
HS 8: PROGRAMMA PERSPECTIEF ................................................................................................49
1. PROGRAMMA PERSPECTIEF ................................................................................................................ 49
2. GEDEELDE VISIE ............................................................................................................................. 49
2.1 Gedeelde visie als uitgangspunt ............................................................................................. 49
2.2 Voorwaarden in de ondersteuning .......................................................................................... 50
3. STAPPENPLAN ................................................................................................................................ 51
3.1 Persoonsbeeld ...................................................................................................................... 51
3.1.1 Inventarisatie persoonsbeeld (IP) ........................................................................................................51
3.2 Perspectief ........................................................................................................................... 52
3.3 Hoofddoel ............................................................................................................................. 52
3.4 Werkdoel .............................................................................................................................. 52
3.4.1 Het LAS ...............................................................................................................................................53
3.5 Meten ................................................................................................................................... 53
3.6 Reflectieve vragen ................................................................................................................. 54
OEFENVRAGEN ...........................................................................................................................55
HS: 2-3-4........................................................................................................................................ 55
OEFENING FASE 1 VRAAGVERDUIDELIJKING ............................................................................................... 56
OEFENINGEN OVER ALLE FASEN.............................................................................................................. 57
OEFENING: VAN WELK PERSPECTIEF ZIJN VOLGENDE DOELEN GESCHREVEN?...................................................... 58
OEFENING SMART-DOELEN ................................................................................................................. 58
OEFENING: ACTIES ............................................................................................................................. 59
OEFENINGEN CASEMANAGEMENT ........................................................................................................... 59
OEFENINGEN HGW ............................................................................................................................ 62
OEFENINGEN HGD ............................................................................................................................ 62
OEFENINGEN ICF-CY ......................................................................................................................... 63
OEFENINGEN HGW, HGD EN ICF-CY.................................................................................................... 63
OEFENING PROGRAMMA PERSPECTIEF ..................................................................................................... 66
3
, HS 1: INTRODUCTIE
1. ORTHOPEDAGOGIEK: EEN HANDELINGSWETENSCHAP
Orthopedagogiek = handelingswetenschap: die doelgericht onderzoeken hoe we de KVL,
inclusie en participatie in de maatschappij van alle betrokkenen kunnen verbeteren.
Eric Broeckaert wenst de totaliteit van het opvoedingsgebeuren te onderzoeken en te
doorgronden. Het handelen wordt als zinvol en doelmatig beschouwd. Hij hoopt de gestoorde
dialoog te herstellen en het verhaal te interpreteren.
1.1 METHODISCH HANDELEN
Methodisch handelen = basiskenmerk, bewust omgaan met opgedane kennis, inzichten en
vaardigheden.
Je bent je bewust van effecten en invloeden van jouw handelen op de ander.
Gewenste doelen voorop stellen en samen met de persoon aan de slag gaan.
Methodisch handelen bestaat uit 4 centrale kenmerken:
1. Je handelt doelgericht = persoon en netwerk ondersteunen bij de gewenste doelen + de
persoon heeft zelf de regie.
2. Je handelt bewust = welke invloed heeft jouw gedrag op de ander?
3. Je handelt systematisch = stap voor stap handelen, richting de gewenste situatie.
4. Je handelt procesmatig = voortdurend afvragen of je in de richting van vooropgestelde
doel werkt + eventuele bijsturingen
Je vertrekt altijd vanuit de vraag van de persoon met een ondersteuningsnood EN je hebt
functionele relatie met de persoon.
1.2 SOORTEN PLANNEN
Binnen organisaties vinden we verschillende soorten plannen:
1. Beleidsplan = visie, missie, doelstellingen en werkwijze van de organisatie.
2. Afdelingsplan = specifieke orthopedagogische en agogische doelen en werkzaamheden
binnen specifieke afdeling.
3. Persoonlijk ondersteuningsplan = specifieke ondersteuning van 1 specifieke persoon.
4
ONDERSTEUNINGSPLANNING
HS 1: INTRODUCTIE ...................................................................................................................... 4
1. ORTHOPEDAGOGIEK: EEN HANDELINGSWETENSCHAP .................................................................................4
1.1 Methodisch handelen ..............................................................................................................4
1.2 Soorten plannen ......................................................................................................................4
2. VAN HANDELINGSPLANNING NAAR PERSOONSGERICHT ONDERSTEUNINGSPROCES ............................................5
2.1 De 4 fasen ...............................................................................................................................5
2.2 Het paradigma-omslag ............................................................................................................6
2.3 What’s in a name .....................................................................................................................6
3. UITDAGINGEN ..................................................................................................................................6
3.1 Economisch niveau .................................................................................................................6
3.2 Sociaal-politiek niveau .............................................................................................................6
3.3 Professioneel niveau ...............................................................................................................7
3.3.1 De uitdaging op organisatieniveau: geïndividualiseerde ondersteuning ..................................................7
3.3.2 Uitdagingen voor professionals .............................................................................................................7
HS 2: THEORETISCHE KADERS ...................................................................................................... 8
1. KWALITEIT VAN LEVEN.........................................................................................................................8
1.1 Uitgangspunten .......................................................................................................................8
2. VN-VERDRAG ..................................................................................................................................8
3. KWALITEIT VAN LEVEN EN KWALITEIT VAN ZORG ..........................................................................................8
4. INDIVIDUELE ONDERSTEUNINGSMETHODIEK .............................................................................................9
4.1 Componenten .........................................................................................................................9
HS 3: VAN THEORIE NAAR PRAKTIJK .............................................................................................12
1. TERMEN EN BEGRIPPEN..................................................................................................................... 12
2. DE VERSCHILLENDE ROLLEN .............................................................................................................. 12
3. DE VERSCHILLENDE FASEN ................................................................................................................ 13
4. EEN AANTAL TOOLS.......................................................................................................................... 14
4.1 De POS en de QOLYSS ........................................................................................................... 14
4.1.1 De POS ...............................................................................................................................................14
4.1.2 De QOLYSS .........................................................................................................................................14
4.1.3 Vergelijking .........................................................................................................................................15
4.2 De SIS ................................................................................................................................... 15
HS 4: AAN DE SLAG: BEELDVORMING VANUIT KVL-KADER .............................................................16
1. FASE 1: VRAAGVERDUIDELIJKING ......................................................................................................... 16
1.1 Wat is vraagverduidelijking? ................................................................................................... 16
1.1 STAP 1: Dit ben ik. Wie ben jij? ................................................................................................ 17
1.2 STAP 2: Hoe gaat het met jou? ................................................................................................ 18
1.3 STAP 3: Wat zijn jouw wensen? ............................................................................................... 20
1.4 STAP 4: Wat heb je nodig? ...................................................................................................... 21
1.5 STAP 5: Wie wil je dat jou hierbij ondersteunt? ......................................................................... 23
1.8 Do’s en don’ts ....................................................................................................................... 23
2. FASE 2: PLANNING .......................................................................................................................... 24
1
, 2.1 STAP 1: verzamel, orden en verwerk alle informatie ................................................................. 25
2.1.1 Rapportage van info ............................................................................................................................25
2.1.2 Vormen van ondersteuning ..................................................................................................................26
2.2 STAP 2: actief aan de slag met de gegevens ............................................................................. 26
2.2.1 In de afstemmingstabel .......................................................................................................................27
2.3 STAP 3: welke ondersteuningsstrategieën? ............................................................................. 28
2.3.1 In de afstemmingstabel .......................................................................................................................28
2.4 STAP 4: Welke ondersteuningsdoelen ..................................................................................... 29
2.4.1 In de afstemmingstabel .......................................................................................................................29
2.4.2 SMART-doelen ....................................................................................................................................29
2.5 STAP 5: Maak een persoonlijk ondersteuningsplan (POP) op .................................................... 30
3. FASE 3: UITVOEREN & MONITORING ..................................................................................................... 31
3.1 STAP 1: Vooruitgang monitoren .............................................................................................. 31
3.2 STAP 2: Het proces bewaken .................................................................................................. 31
4. FASE 4: EVALUATIE .......................................................................................................................... 32
HS 5: DE PLANNINGSFASE (DEEL 2) ..............................................................................................33
1. DOELEN ....................................................................................................................................... 33
2. FORMULERING ............................................................................................................................... 33
2.1 Do’s en don’ts ....................................................................................................................... 33
2.2 SMART-formulering ................................................................................................................ 34
2.3 Acties formuleren .................................................................................................................. 34
3. VAN RECHTS NAAR LINKS DENKEN........................................................................................................ 34
HS 6: CASEMANAGEMENT ............................................................................................................35
1. WAT IS CASEMANAGEMENT? .............................................................................................................. 35
1.1 Definitie ................................................................................................................................ 35
1.2 De casemanager ................................................................................................................... 35
2. VARIANTEN VAN CASEMANAGEMENT..................................................................................................... 36
3. BASISFUNCTIE VAN CASEMANAGEMENT ................................................................................................. 36
3.1 Assessment .......................................................................................................................... 37
3.1.1 Aantal tool om het netwerk in kaart te brengen ....................................................................................37
3.2 Planning................................................................................................................................ 38
3.3 Interventies ........................................................................................................................... 38
3.3.1 Directe interventies .............................................................................................................................38
3.3.2 Indirecte interventies ..........................................................................................................................39
3.4 Monitoring ............................................................................................................................. 39
3.5 Evalueren .............................................................................................................................. 39
4. ONTSTAAN EN ACHTERGROND CASEMANAGEMENT................................................................................... 40
5. BASISPRINCIPES CASEMANAGMENT ..................................................................................................... 40
6. VERSCHILLENDE MODELLEN VAN CASEMANAGEMENT ............................................................................... 40
6.1 Makelaarsmodel ................................................................................................................... 40
6.2 Strength-based-model ........................................................................................................... 40
6.2.1 Zes principes om Strength-based casemanagement te karakteriseren .................................................41
6.3. Assertive community treatment – intensief casemanagement ................................................. 41
6.4 Klinisch model ...................................................................................................................... 41
HS 7: HGD/HGW EN ICF ...............................................................................................................42
1. HANDELINGSGERICHT WERKEN .......................................................................................................... 42
1.1 Uitgangspunten ..................................................................................................................... 43
1.2 Linken ................................................................................................................................... 43
2
, 1.2.1 De M-cirkel .........................................................................................................................................43
2. HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK ................................................................................................... 45
2.1 Fasen bij HGD ....................................................................................................................... 45
2.1.1 Intake .................................................................................................................................................45
2.1.2 Strategiefase .......................................................................................................................................46
2.1.3 Onderzoeksfase ..................................................................................................................................46
2.1.4 Integratie/aanbevelingsfase ................................................................................................................46
2.1.5 Adviesfase ..........................................................................................................................................46
2.2 Linken ................................................................................................................................... 47
3. ICF-CY MODEL .............................................................................................................................. 47
3.1 Niveau 1: gezondheidstoestand.............................................................................................. 48
3.2 Niveau 2: menselijk functioneren ............................................................................................ 48
3.3 Niveau 3: beïnvloedende factoren .......................................................................................... 48
HS 8: PROGRAMMA PERSPECTIEF ................................................................................................49
1. PROGRAMMA PERSPECTIEF ................................................................................................................ 49
2. GEDEELDE VISIE ............................................................................................................................. 49
2.1 Gedeelde visie als uitgangspunt ............................................................................................. 49
2.2 Voorwaarden in de ondersteuning .......................................................................................... 50
3. STAPPENPLAN ................................................................................................................................ 51
3.1 Persoonsbeeld ...................................................................................................................... 51
3.1.1 Inventarisatie persoonsbeeld (IP) ........................................................................................................51
3.2 Perspectief ........................................................................................................................... 52
3.3 Hoofddoel ............................................................................................................................. 52
3.4 Werkdoel .............................................................................................................................. 52
3.4.1 Het LAS ...............................................................................................................................................53
3.5 Meten ................................................................................................................................... 53
3.6 Reflectieve vragen ................................................................................................................. 54
OEFENVRAGEN ...........................................................................................................................55
HS: 2-3-4........................................................................................................................................ 55
OEFENING FASE 1 VRAAGVERDUIDELIJKING ............................................................................................... 56
OEFENINGEN OVER ALLE FASEN.............................................................................................................. 57
OEFENING: VAN WELK PERSPECTIEF ZIJN VOLGENDE DOELEN GESCHREVEN?...................................................... 58
OEFENING SMART-DOELEN ................................................................................................................. 58
OEFENING: ACTIES ............................................................................................................................. 59
OEFENINGEN CASEMANAGEMENT ........................................................................................................... 59
OEFENINGEN HGW ............................................................................................................................ 62
OEFENINGEN HGD ............................................................................................................................ 62
OEFENINGEN ICF-CY ......................................................................................................................... 63
OEFENINGEN HGW, HGD EN ICF-CY.................................................................................................... 63
OEFENING PROGRAMMA PERSPECTIEF ..................................................................................................... 66
3
, HS 1: INTRODUCTIE
1. ORTHOPEDAGOGIEK: EEN HANDELINGSWETENSCHAP
Orthopedagogiek = handelingswetenschap: die doelgericht onderzoeken hoe we de KVL,
inclusie en participatie in de maatschappij van alle betrokkenen kunnen verbeteren.
Eric Broeckaert wenst de totaliteit van het opvoedingsgebeuren te onderzoeken en te
doorgronden. Het handelen wordt als zinvol en doelmatig beschouwd. Hij hoopt de gestoorde
dialoog te herstellen en het verhaal te interpreteren.
1.1 METHODISCH HANDELEN
Methodisch handelen = basiskenmerk, bewust omgaan met opgedane kennis, inzichten en
vaardigheden.
Je bent je bewust van effecten en invloeden van jouw handelen op de ander.
Gewenste doelen voorop stellen en samen met de persoon aan de slag gaan.
Methodisch handelen bestaat uit 4 centrale kenmerken:
1. Je handelt doelgericht = persoon en netwerk ondersteunen bij de gewenste doelen + de
persoon heeft zelf de regie.
2. Je handelt bewust = welke invloed heeft jouw gedrag op de ander?
3. Je handelt systematisch = stap voor stap handelen, richting de gewenste situatie.
4. Je handelt procesmatig = voortdurend afvragen of je in de richting van vooropgestelde
doel werkt + eventuele bijsturingen
Je vertrekt altijd vanuit de vraag van de persoon met een ondersteuningsnood EN je hebt
functionele relatie met de persoon.
1.2 SOORTEN PLANNEN
Binnen organisaties vinden we verschillende soorten plannen:
1. Beleidsplan = visie, missie, doelstellingen en werkwijze van de organisatie.
2. Afdelingsplan = specifieke orthopedagogische en agogische doelen en werkzaamheden
binnen specifieke afdeling.
3. Persoonlijk ondersteuningsplan = specifieke ondersteuning van 1 specifieke persoon.
4