Psychodiagnostiek doelstellingen
Toegepaste psychologie 2025-2026
Hogeschool PXL
, Deel 1 inleiding in de psychodiagnostiek
Psychodiagnostiek definiëren en situeren binnen de
psychologie
Psychodiagnostiek = proces waarbij gestandaardiseerde metingen en observatietechnieken
worden toegepast om cognitieve vaardigheden, persoonlijkheid en emotionele functioneren
van individuen te evalueren.
• Diagnostiek = proces van verzamelen, ordenen en verwerken van beschikbare
relevante gegevens vanuit hulp- en zorgvraag van persoon.
• Situering: onderdeel van de psychologie dat zich concentreert op diagnose, onderzoek
en besluitvorming
• Impliciete diagnostiek = spontaan toekennen van oorzaken aan verschijnselen of
gedrag
→ Attributietheorie = automatisch verklaringen toekennen aan waarneembare
verschijnsels, interne (= aan persoon zelf) en externe (= aan externe factoren)
attributie
→ Cognitieve foutbron
• Expliciete diagnostiek = gerichte, systematisch informatie verzamelen en analyseren
→ Wetenschappelijk verantwoorde vormgeving
→ Kwaliteitsvolle instrumenten en methodieken gebruiken
• Onderkennende en verklarende diagnostiek = het probleem in kaart brengen (=
onderkennende) en de oorzaken, factoren en samenhang van het probleem begrijpen
(= verklarende)
• Indicerende diagnostiek = bepalen welke hulp, begeleiding of interventies het best
zijn
Gebruik van psychodiagnostische instrumenten
beschrijven
Instrumenten:
• Tests
→ Prestatietest = individuelen voeren een specifieke taak uit
→ Projectieve test = dubbelzinnige stimulus die een reactie uitlokt en onderliggende
gedachten, gevoelens en persoonlijkheidskenmerken onthullen
, → Situational judgement = realistische, hypothetische scenario's waarbij individuen
de juiste of meer passende antwoorden moeten kiezen
• Vragenlijsten
→ Zelfrapportage = individuelen beantwoorden vragen over zichzelf
→ Screenings
→ Persoonlijke vragenlijsten
• Observaties
→ Naturalistische
→ Gestructureerde
→ Event sampling
→ Time sampling
• Interviews
→ Gestructureerd
→ Semigestructureerd
→ Vrij
Beperkingen:
• Beoordelen één specifiek aspect
• Geeft geen volledig beeld weer
• Resultaten worden beïnvloed door verschillende factoren
• Interpretatie vereist expertise
Psychodiagnostiek als een kritisch denkproces en zijn
doelstellingen
Kritisch denkproces = hypothesen vormen, testen en bijsturen
• Doelstellingen:
→ Correcte Diagnose stellen
→ Behandelingsplan en aanbevelingen
→ Risico-inschatting
→ Advies
Empirische cyclus herkennen, toepassen en linken aan
modellen
Empirische cyclus = wetenschappelijke methode ontworpen door A.D. de Groot
• Iteratief proces = elke volgende stap bouwt voort op de vorige stap en je kan die
cyclus steeds opnieuw doorlopen.
• Stappen
1. Observatie
2. Hypothese vorming
3. Toetsing
4. Theorievorming
5. Iteratief proces
Toegepaste psychologie 2025-2026
Hogeschool PXL
, Deel 1 inleiding in de psychodiagnostiek
Psychodiagnostiek definiëren en situeren binnen de
psychologie
Psychodiagnostiek = proces waarbij gestandaardiseerde metingen en observatietechnieken
worden toegepast om cognitieve vaardigheden, persoonlijkheid en emotionele functioneren
van individuen te evalueren.
• Diagnostiek = proces van verzamelen, ordenen en verwerken van beschikbare
relevante gegevens vanuit hulp- en zorgvraag van persoon.
• Situering: onderdeel van de psychologie dat zich concentreert op diagnose, onderzoek
en besluitvorming
• Impliciete diagnostiek = spontaan toekennen van oorzaken aan verschijnselen of
gedrag
→ Attributietheorie = automatisch verklaringen toekennen aan waarneembare
verschijnsels, interne (= aan persoon zelf) en externe (= aan externe factoren)
attributie
→ Cognitieve foutbron
• Expliciete diagnostiek = gerichte, systematisch informatie verzamelen en analyseren
→ Wetenschappelijk verantwoorde vormgeving
→ Kwaliteitsvolle instrumenten en methodieken gebruiken
• Onderkennende en verklarende diagnostiek = het probleem in kaart brengen (=
onderkennende) en de oorzaken, factoren en samenhang van het probleem begrijpen
(= verklarende)
• Indicerende diagnostiek = bepalen welke hulp, begeleiding of interventies het best
zijn
Gebruik van psychodiagnostische instrumenten
beschrijven
Instrumenten:
• Tests
→ Prestatietest = individuelen voeren een specifieke taak uit
→ Projectieve test = dubbelzinnige stimulus die een reactie uitlokt en onderliggende
gedachten, gevoelens en persoonlijkheidskenmerken onthullen
, → Situational judgement = realistische, hypothetische scenario's waarbij individuen
de juiste of meer passende antwoorden moeten kiezen
• Vragenlijsten
→ Zelfrapportage = individuelen beantwoorden vragen over zichzelf
→ Screenings
→ Persoonlijke vragenlijsten
• Observaties
→ Naturalistische
→ Gestructureerde
→ Event sampling
→ Time sampling
• Interviews
→ Gestructureerd
→ Semigestructureerd
→ Vrij
Beperkingen:
• Beoordelen één specifiek aspect
• Geeft geen volledig beeld weer
• Resultaten worden beïnvloed door verschillende factoren
• Interpretatie vereist expertise
Psychodiagnostiek als een kritisch denkproces en zijn
doelstellingen
Kritisch denkproces = hypothesen vormen, testen en bijsturen
• Doelstellingen:
→ Correcte Diagnose stellen
→ Behandelingsplan en aanbevelingen
→ Risico-inschatting
→ Advies
Empirische cyclus herkennen, toepassen en linken aan
modellen
Empirische cyclus = wetenschappelijke methode ontworpen door A.D. de Groot
• Iteratief proces = elke volgende stap bouwt voort op de vorige stap en je kan die
cyclus steeds opnieuw doorlopen.
• Stappen
1. Observatie
2. Hypothese vorming
3. Toetsing
4. Theorievorming
5. Iteratief proces
