Samenvatting 2. gedragsverandering

Gezondheids- en Ontwikkelingspsychologie - Gedragsverandering


Gedragsverandering

Inleiding

Inhoud
1. Introductie: aandacht en rust
2. Wiel van gedragsverandering
3. Gewoontevorming en verslaving
4. Suggestie en mindset
5. Gedragspatronen veranderen
6. Modellen van gedragsverandering en motivatie

1. Introductie: aandacht en rust

o Slapen bij scholieren
 Finse tieners slapen dubbel zo slecht dan 10 jaar geleden
 Dubbele van de Finse scholieren lijdt aan chronische slaapproblemen in vergelijking met 10 jaar
geleden
 6 op 10 Vlaamse scholieren komen niet aan 6 uur slaap
 Experiment met klemtonen onthouden
 Resultaten
 75% meer dan 5 dagen per maand minstens 3 uur op internet + 56% meer dan 10 dagen per
maand
 30% minder meer dan 5 nachten per maand dan 6 uren slaap
 65% 5 ochtenden per maand goed uitgerust maar 29% meer dan 10 dagen per maand
 36% meer dan 5 dagen per maand minstens 5 glazen alcohol drinken + 14% meer dan 10 dagen

2. Wiel van gedragsverandering
o Model = gedragswiel (VIGL)
 Mentale of psychische competenties
= kennis en vaardigheden (fysiek en psychisch) die ervoor zorgen dat
je in staat bent om een bepaald (gezond) gedrag te stellen.
 Fitheidscomponenten
 Motorische en technische vaardigheden (handelingen uitv)
 Kennis (nodige informatie)
 Functionele vaardigheden (lezen, schrijven, rekenen,
aandacht, informatie vasthouden, …)
 Kritische vaardigheden (evalueren)
 Interactieve vaardigheden (communiceren)
 Gedragsregulatie (impulsen controleren, gewoontes doorbreken, …)
 Coping vaardigheden (met tegenslagen of moeilijkheden omgaan)

 Drijfveren of motieven
= reflectieve motieven en automatische processen die een bepaald ((on)gezond) gedrag activeren
en richting geven
 Aangeboren behoeften, driften of verlangens
 Aangeleerde gewoonten
 Houdingen en overtuigingen
 Verwachten en percepties
 Sociale rol en identiteit
 Competenties en drijfveren = binnen het individu




 Context

1

, Gezondheids- en Ontwikkelingspsychologie - Gedragsverandering

= de fysieke, sociale-culturele, economische en politieke aspecten van de omgeving
 Alles wat rondom ons gebeurt  kan sociale aard zijn. Steun/ druk maar ook de wijze
waarop onze omgeving is ingericht
- Bv. Recyclage afval  oud vroeger grote vuilbak, effect op de wijze waarop
personen omgaan door plaatsing van vuilbakken  inrichting openbare ruimte
bepaald ons gedrag
 Betaalbaarheid/ marketing  gedrag beïnvloeden

Niet los van elkaar  determinanten gaan ook met elkaar integreren, complex samenspel: kunnen
elkaar versterken of juist ondermijnen.
Gedragswil om te verklaren en te voorspellen van gedrag  uitlokken, in stand houden, risico erop
vergroten of beschermen van bepaalde gedragingen.

o 7 stappen bij gedragsverandering (!! Examen)
1. Gedrag bepalen
 Definieer en meet het probleemgedrag en de gevolgen  weten WAT het probleem is,
WELKE gevolgen het heeft, …
 Definieer concreet het gewenste gedrag  doelstelling
2. Bepaal een realistische termijn met tussenstappen
 Tijdspanning  veel onderschatten dit termijn, minstens 3 maand, rekening houden met
mogelijk herval
3. Analyseer het huidige gedrag
 Drijfveren/ motieven
 Aanleidingen en gevolgen  druk bij jongeren
- Externe of interne aanleiding bv roken wnr men gestresseerd is (intern) vs roken
als men in groep is (extern)
 Weerstanden
- Reactantie = neiging om dat verbod te overtreden; “jij gaat mij niet zeggen wat
te doen of laten”
- Scepticisme
- Blindheid
- Automatisme  omdat men het al jarenlang gewoon is
4. Bepaal randwaarden voor verandering
5. Maatregelen nemen
 Neem actie om je gedrag te veranderen  beïnvloed de motieven van de patiënt
 Weerstanden voorkomen of wegnemen, en barrières anticiperen
 Capaciteit versterken
 Aangrijpingspunten bepalen
- Mensen vlugger geneigd gedrag te veranderen wnr ongeluk is gebeurd
 Belonen, straffen
 Psychische en sociale mechanismen benutten
6. Communiceren en herhalen
 Communiceren over verandering
7. Voortgang monitoren en evalueren
 Voortgang bij jezelf kunt monitoren  aanleren hoe op goede manier zijn verandering in
bewegingsgedrag goed kan monitoren en evalueren

o GAST-principes
 Gemakkelijk
 Aantrekkelijk
 Sociaal
 Tijdig
 Geen invloed op bepaalde zaken die meer invloed hebben op het
gezondheidsgedrag dan jouw adviezen aan de patiënt


o Engageren en overtuigend communiceren

2