Gastles Unia: vrijheid van meningsuiting
Inleiding
Unia
- = onafhankelijke interfederale openbare instelling die discriminatie bestrijd en gelijkheid
bevordert
o Discriminatie
o Haatspraak = juridische grenzen vrije meningsuiting?
o Haatmisdrijven
Antiracismewet Antidiscriminatiewet Genderwet
Nationaliteit, zogenaamd ras, Leeftijd, seksuele oriëntatie, Geslacht, zwangerschap,
huidskleur, afkomst en burgerlijke staat, geboorte, medisch begeleide
nationale of etnische vermogen, geloof of voortplanting, bevalling, geven
afstamming levensbeschouwing, politieke van borstvoeding,
overtuiging, syndicale moederschap,
overtuiging, (taal), huidige of gezinsverantwoordelijkheden,
toekomstige genderidentiteit,
gezondheidstoestand, een genderexpressie,
handicap, een fysieke of seksekenmerken en medische
genetische eigenschap en of sociale transitie
sociale afkomst of toestand
UNIA UNIA IGVM (instituut voor de
gelijkheid van vrouwen en
mannen)
+ negationisme + decreten en ordonnanties + seksime en wraakporno
+ decreten en ordonnanties (behoudens Vlaamse = VMRI) + decreten en ordonnanties
(behoudens Vlaamse = VMRI) (behoudens Vlaamse = VMRI
De grenzen van de vrije meningsuiting
De vrijheid van meningsuiting is een grondrecht
- Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (artikel 10)
- Grondwettelijk hof (arrest 17/2009)
o De vrijheid van meningsuiting is een van de pijlers van een democratische
samenleving: zo willen het pluralisme, de verdraagzaamheid en de geest van
openheid, zonder welke er geen democratische samenleving kan bestaan
o Zij geldt niet alleen voor de informatie of de ideeën die gunstig worden onthaald of
die als onschuldig of onverschillig worden beschouwd, maar ook voor informatie of
ideeën die welke de Staat of een of andere groep van de bevolking schokken,
verontrusten of kwetsen
1
, Maar de vrijheid van meningsuiting is niet onbegrensd
- Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
o Daar de uitoefening van deze vrijheden plichten en verantwoordelijkheden met zich
brengt, kan zij worden onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden,
beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en die in een democratische
samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de nationale veiligheid, territoriale
integriteit of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare
feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van
de goede naam of de rechten van anderen, om de verspreiding van vertrouwelijke
mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de
rechterlijke macht te waarborgen
- Grondwettelijk Hof (arrest 17/2009)
o De vrijheid van meningsuiting brengt bepaalde plichten en verantwoordelijkheden
met zich mee
o Haatdragende uitlatingen genieten, in bepaalde omstandigheden en onder bepaalde
voorwaarden, geen bescherming
Waarom? Haatspraak = performatieve uiting
- Performatieve uiting = uiting die iets wil doen, iets teweeg wil brengen bij anderen
- EVRM ontstaan na WOII
o Concentratiekampen begonnen gewoon met woorden
- Haatspraak kan leiden tot haatmisdrijven
Grenzen in de Belgische wetgeving (strafbaar) zijn oa
- In het openbaar aanzetten (oproepen) tot discriminatie, segregatie, haat of geweld jegens
een persoon of een groep
- In het openbaar denkbeelden verspreiden gegrond op rassenhaat of rassuperioriteit
- In het openbaar genocides ontkennen, schromelijk minimaliseren, pogen te rechtvaardigen
of goedkeuren
- Seksisme
Belangrijk
- De rechter oordeelt autonoom of de grenzen van de vrijheid van meningsuiting al dan niet
zijn overschreden en houdt daarbij rekening met de context
- Racisme, islamofobie, homofobie,… zijn geen juridische begrippen, iets moet aanzetten tot
haat (bv. Aalst carnaval)
Wat bespreken we vandaag?
Grenzen van de vrije meningsuiting
- Bespreking van deze misdrijven
o Aanzettingsmisdrijf (+ verschil met beledigingen/seksisme)
o Verspreiden raciale denkbeelden
o Negationisme
- Opmerkingen over
o Drukpersmisdrijven
o Objectieve aansprakelijkheid
o Alternatieve maatregelen
2
Inleiding
Unia
- = onafhankelijke interfederale openbare instelling die discriminatie bestrijd en gelijkheid
bevordert
o Discriminatie
o Haatspraak = juridische grenzen vrije meningsuiting?
o Haatmisdrijven
Antiracismewet Antidiscriminatiewet Genderwet
Nationaliteit, zogenaamd ras, Leeftijd, seksuele oriëntatie, Geslacht, zwangerschap,
huidskleur, afkomst en burgerlijke staat, geboorte, medisch begeleide
nationale of etnische vermogen, geloof of voortplanting, bevalling, geven
afstamming levensbeschouwing, politieke van borstvoeding,
overtuiging, syndicale moederschap,
overtuiging, (taal), huidige of gezinsverantwoordelijkheden,
toekomstige genderidentiteit,
gezondheidstoestand, een genderexpressie,
handicap, een fysieke of seksekenmerken en medische
genetische eigenschap en of sociale transitie
sociale afkomst of toestand
UNIA UNIA IGVM (instituut voor de
gelijkheid van vrouwen en
mannen)
+ negationisme + decreten en ordonnanties + seksime en wraakporno
+ decreten en ordonnanties (behoudens Vlaamse = VMRI) + decreten en ordonnanties
(behoudens Vlaamse = VMRI) (behoudens Vlaamse = VMRI
De grenzen van de vrije meningsuiting
De vrijheid van meningsuiting is een grondrecht
- Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (artikel 10)
- Grondwettelijk hof (arrest 17/2009)
o De vrijheid van meningsuiting is een van de pijlers van een democratische
samenleving: zo willen het pluralisme, de verdraagzaamheid en de geest van
openheid, zonder welke er geen democratische samenleving kan bestaan
o Zij geldt niet alleen voor de informatie of de ideeën die gunstig worden onthaald of
die als onschuldig of onverschillig worden beschouwd, maar ook voor informatie of
ideeën die welke de Staat of een of andere groep van de bevolking schokken,
verontrusten of kwetsen
1
, Maar de vrijheid van meningsuiting is niet onbegrensd
- Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
o Daar de uitoefening van deze vrijheden plichten en verantwoordelijkheden met zich
brengt, kan zij worden onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden,
beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en die in een democratische
samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de nationale veiligheid, territoriale
integriteit of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare
feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van
de goede naam of de rechten van anderen, om de verspreiding van vertrouwelijke
mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de
rechterlijke macht te waarborgen
- Grondwettelijk Hof (arrest 17/2009)
o De vrijheid van meningsuiting brengt bepaalde plichten en verantwoordelijkheden
met zich mee
o Haatdragende uitlatingen genieten, in bepaalde omstandigheden en onder bepaalde
voorwaarden, geen bescherming
Waarom? Haatspraak = performatieve uiting
- Performatieve uiting = uiting die iets wil doen, iets teweeg wil brengen bij anderen
- EVRM ontstaan na WOII
o Concentratiekampen begonnen gewoon met woorden
- Haatspraak kan leiden tot haatmisdrijven
Grenzen in de Belgische wetgeving (strafbaar) zijn oa
- In het openbaar aanzetten (oproepen) tot discriminatie, segregatie, haat of geweld jegens
een persoon of een groep
- In het openbaar denkbeelden verspreiden gegrond op rassenhaat of rassuperioriteit
- In het openbaar genocides ontkennen, schromelijk minimaliseren, pogen te rechtvaardigen
of goedkeuren
- Seksisme
Belangrijk
- De rechter oordeelt autonoom of de grenzen van de vrijheid van meningsuiting al dan niet
zijn overschreden en houdt daarbij rekening met de context
- Racisme, islamofobie, homofobie,… zijn geen juridische begrippen, iets moet aanzetten tot
haat (bv. Aalst carnaval)
Wat bespreken we vandaag?
Grenzen van de vrije meningsuiting
- Bespreking van deze misdrijven
o Aanzettingsmisdrijf (+ verschil met beledigingen/seksisme)
o Verspreiden raciale denkbeelden
o Negationisme
- Opmerkingen over
o Drukpersmisdrijven
o Objectieve aansprakelijkheid
o Alternatieve maatregelen
2
