Introductie
Why a course on IPC in a MMC-centered (mass-mediated
communication) curriculum?
IPC heeft ook een impact op massamedia communicatie
1. MMC bouwt voort op IPC-processen. Het komt vaak zelfs neer op weinig meer dan de
bemiddelde IPC (bv. tv-nieuwsanker)
2. De grenzen tussen MMC en IPC vervagen in een context van EMC (elektronisch gemedieerde
communicatie) en vooral MPC (massa-persoonlijke communicatie)
3. Effecten van MMC kunnen sterk beïnvloed worden door aspecten van IPC (bv. onderzoek naar
het effect van IPC cues op de ad-likeability van advertenties gezichten in reclame zijn zoals
magneten, mensen worden er tot aangetrokken)
Voorbeelden van MMC: communicatie via sociale media, online lessen, reclame, nieuwspresentator
die het nieuws voorleest
Faces in ads attract attention
Gezichten in reclames trekken aandacht aan worden daarom ook zo vaak (63%) gebruikt.
Verloop van onderzoek
- Test
o 200 afbeeldingen werden samengesteld adhv de mate waarin ze op elkaar lijken of de
mate waarin de afbeeldingen dezelfde likeability bevatten
o Werden per 4 voorgesteld, 1 van de 4 foto’s bevatte een gezicht
- Waarom zo een grote focus op gezichten?
o Ze bevatten veel cues: soort, leeftijd, geslacht, emoties, identiteit, persoonlijkheid,
etniciteit, verwantschap, gezondheid,…
- Non-verbale iPC cues in reclame hebben impact op het feit of we een advertentie wel of niet
leuk vinden
o Hoofddoel: deze kenmerken spreken de emotioneel competente stimuli aan wat leidt
tot een grotere advertentie ‘verliefdheid’
o Communicatiedoel: hogere ad likeability
o Uit onderzoek blijkt dat kleine aanpassingen door fotoshop (bv. wittere tanden)
kunnen leiden tot nieuwe voorkeuren
1
,Opmerkingen
- Cues: intentioneel <-> niet-intentioneel
o Bv. niet-intentioneel: niet bedoeling om leeftijd te communiceren adhv het hebben
van enkel grijs haar
- Cues: bewust <-> onbewust
o Bv. onbewust: signalen hoge vruchtbaarheid adhv waist-to-hip ratio
- Cues: informatief (eerlijk) <-> manipulatief (oneerlijk)
o Bv. manipulatief: vrouwen dragen push-up
- Om te begrijpen waarom sommige IPC cues werken en anderen niet moeten we gaan kijken
naar de evolutionaire psychologie als een nieuw perspectief van communicatieprocessen
Part 1: defining (inerpersonal) communication and some
general ideas about IPC
Different perspectives on interpersonal communication
- Het klassiek perspectief: communicatie is een lineair proces van informatiebezorging van
zender naar ontvanger
- Het moderne perspectief: communicatie is een interactioneel/transactioneel proces van
betekenisgeving door communicators
De klassieke componenten van het communicatieproces
- Bron: de initiator van de ideeën en gevoelens die worden uitgedrukt, zet een boodschap om
in een code, een proces dat coderen genoemd wordt
- Boodschap: de geschreven, gesproken en onuitgesproken elementen van communicatie
waaraan mensen betekenis toekennen, kunnen verbaal of non-verbaal zijn en kunnen
opzettelijk of onopzettelijk, bewust of onbewust worden verzonden
- Kanaal: weg waarlangs berichten worden verzonden
- Ontvanger: persoon die een boodschap decodeert en probeert te begrijpen wat de bron
heeft gecodeerd
- Ruis: alles wat extern (fysisch/fysiologisch) of intern (psychologisch) interfereert met de
accurate ontvangst van een boodschap
- Feedback: de verbale of non-verbale reactie op de boodschap, kan opzettelijk of onopzettelijk
zijn
- Context: de fysieke, fysiologische, psychologische, sociale en culturele omgeving voor
communicatie
2
,Onderdelen van Lasswell’s model klassiek model
Problemen van Lasswell’s model
- Unidirectioneel, terwijl IPC meestal bidirectioneel of multidirectioneel is
- Concepten zoals kanaal of medium zijn vaag
- Effect is meer dan alleen feedback
- Geen aandacht voor de context waarin de communicatie plaats vindt
- Focus op wie, wat, waar en wanneer, maar geen aandacht naar hoe en waarom we
communiceren
- Communicatie wordt gezien als een informatieoverdracht van zender naar ontvanger maar de
hersenen zijn geen informatieverwerker maar een betekenisverwerker
De 3 basis perspectieven
- Communicatie als actiemodel: overdracht van berichten
o Oudste en eenvoudigste
o Bericht wordt verzonden en ontvangen: cf. Lasswell’s model
- Communicatie als interactiemodel: berichtenuitwisseling
o Voegt feedback en context toe
o Nog steeds lineair, stapsgewijs proces
o Vat niet helemaal de complexiteit van gelijktijdige menselijke communicatie: in IPC
verzenden en ontvangen zowel de bron als de ontvanger tegelijkertijd berichten
- Communicatie als transactiemodel: berichten maken
o Het meest actuele, geavanceerde en realistische IPC-model
o Vat de gelijktijdige aard van IPC-interacties: wanneer je face-to-face met een andere
persoon praat, reageer je voortdurend op de reacties van je partner
o Gebaseerd op systeemtheorie: een verandering in een aspect van het
communicatiesysteem (bron, boodschap, kanaal, ruis, context, feedback) beïnvloedt
mogelijk alle andere elementen van het systeem
o IPC wordt gezien als ‘het gecoördineerde beheer van betekenis’ door middel van
episodes, dat is een opeenvolging van interacties tussen individuen waarbij de
boodschap van de ene persoon de boodschap van de andere beïnvloedt
3
, Some IPC principles and myths
5 principes van IPC
1. IPC verbindt ons met anderen
o De kwaliteit van interpersoonlijke relaties hangt af van de kwaliteit van de
communicatie
o Mythe 1: alle interpersoonlijke relatieproblemen zijn altijd communicatieproblemen
We begrijpen misschien wat mensen bedoelen en voelen ons verbonden met
hun, maar we kunnen het nog altijd oneens zijn met elkaar
Interpersoonlijke relatieproblemen kunnen bijvoorbeeld ook gewoon te
wijten zijn aan het feit dat 1 of beide relatiepartners in zichzelf gekeerd zijn
en niet op de ander gericht
2. IPC kan je niet omkeren/ongedaan maken
o Berichten kunnen niet meer teruggehaald worden
o Mythe 2: berichten kunnen worden teruggenomen zoals je informatie van een pagina
wist of de delete-toets op je computer indrukt
We kunnen niet zomaar op ‘delete’ drukken en de communicatie wissen
Communicatie is meer dan de informatie in een bericht: het creëert
betekenis voor anderen
3. IPC is gecompliceerd
o Geen enkele vorm van communicatie is eenvoudig. Als dat wel zo was, zouden we
weten hoe we het aantal misverstanden en conflicten in onze wereld kunnen
verminderen
o Wanneer je met een andere persoon communiceert, zijn er minstens 6 ‘mensen’ bij
betrokken
(1) wie je denkt dat je bent
(2) wie je denkt dat de andere persoon is
(3) wie je denkt dat de ander denkt dat jij bent
(4) wie de ander denkt dat hij of zij is
(5) wie de andere persoon denkt dat jij bent
(6) wie de andere persoon denkt dat jij denkt dat hij of zij is
o Berichten worden niet altijd zo geïnterpreteerd als dat we bedoelden
o In verbale communicatie vormt onze afhankelijkheid van symbolen om te
communiceren een extra communicatie-uitdaging omdat we ze vaak verkeerd
interpreteren. Soms kennen we de code gewoon niet (bv. gebarentaal)
o Mythe 3: er zijn altijd eenvoudige oplossingen voor elk interpersoonlijk
communicatieprobleem
IPC is over het algemeen inderdaad een veelzijdig proces dat uit meerdere
stappen bestaat en erg ingewikkeld is. Omdat het zo ingewikkeld is hoe
betekenis tot stand komt, vergt het ontwarren van communicatieproblemen
vaak tijd, vaardigheid en geduld om het menselijk begrip te verbeteren
4
Why a course on IPC in a MMC-centered (mass-mediated
communication) curriculum?
IPC heeft ook een impact op massamedia communicatie
1. MMC bouwt voort op IPC-processen. Het komt vaak zelfs neer op weinig meer dan de
bemiddelde IPC (bv. tv-nieuwsanker)
2. De grenzen tussen MMC en IPC vervagen in een context van EMC (elektronisch gemedieerde
communicatie) en vooral MPC (massa-persoonlijke communicatie)
3. Effecten van MMC kunnen sterk beïnvloed worden door aspecten van IPC (bv. onderzoek naar
het effect van IPC cues op de ad-likeability van advertenties gezichten in reclame zijn zoals
magneten, mensen worden er tot aangetrokken)
Voorbeelden van MMC: communicatie via sociale media, online lessen, reclame, nieuwspresentator
die het nieuws voorleest
Faces in ads attract attention
Gezichten in reclames trekken aandacht aan worden daarom ook zo vaak (63%) gebruikt.
Verloop van onderzoek
- Test
o 200 afbeeldingen werden samengesteld adhv de mate waarin ze op elkaar lijken of de
mate waarin de afbeeldingen dezelfde likeability bevatten
o Werden per 4 voorgesteld, 1 van de 4 foto’s bevatte een gezicht
- Waarom zo een grote focus op gezichten?
o Ze bevatten veel cues: soort, leeftijd, geslacht, emoties, identiteit, persoonlijkheid,
etniciteit, verwantschap, gezondheid,…
- Non-verbale iPC cues in reclame hebben impact op het feit of we een advertentie wel of niet
leuk vinden
o Hoofddoel: deze kenmerken spreken de emotioneel competente stimuli aan wat leidt
tot een grotere advertentie ‘verliefdheid’
o Communicatiedoel: hogere ad likeability
o Uit onderzoek blijkt dat kleine aanpassingen door fotoshop (bv. wittere tanden)
kunnen leiden tot nieuwe voorkeuren
1
,Opmerkingen
- Cues: intentioneel <-> niet-intentioneel
o Bv. niet-intentioneel: niet bedoeling om leeftijd te communiceren adhv het hebben
van enkel grijs haar
- Cues: bewust <-> onbewust
o Bv. onbewust: signalen hoge vruchtbaarheid adhv waist-to-hip ratio
- Cues: informatief (eerlijk) <-> manipulatief (oneerlijk)
o Bv. manipulatief: vrouwen dragen push-up
- Om te begrijpen waarom sommige IPC cues werken en anderen niet moeten we gaan kijken
naar de evolutionaire psychologie als een nieuw perspectief van communicatieprocessen
Part 1: defining (inerpersonal) communication and some
general ideas about IPC
Different perspectives on interpersonal communication
- Het klassiek perspectief: communicatie is een lineair proces van informatiebezorging van
zender naar ontvanger
- Het moderne perspectief: communicatie is een interactioneel/transactioneel proces van
betekenisgeving door communicators
De klassieke componenten van het communicatieproces
- Bron: de initiator van de ideeën en gevoelens die worden uitgedrukt, zet een boodschap om
in een code, een proces dat coderen genoemd wordt
- Boodschap: de geschreven, gesproken en onuitgesproken elementen van communicatie
waaraan mensen betekenis toekennen, kunnen verbaal of non-verbaal zijn en kunnen
opzettelijk of onopzettelijk, bewust of onbewust worden verzonden
- Kanaal: weg waarlangs berichten worden verzonden
- Ontvanger: persoon die een boodschap decodeert en probeert te begrijpen wat de bron
heeft gecodeerd
- Ruis: alles wat extern (fysisch/fysiologisch) of intern (psychologisch) interfereert met de
accurate ontvangst van een boodschap
- Feedback: de verbale of non-verbale reactie op de boodschap, kan opzettelijk of onopzettelijk
zijn
- Context: de fysieke, fysiologische, psychologische, sociale en culturele omgeving voor
communicatie
2
,Onderdelen van Lasswell’s model klassiek model
Problemen van Lasswell’s model
- Unidirectioneel, terwijl IPC meestal bidirectioneel of multidirectioneel is
- Concepten zoals kanaal of medium zijn vaag
- Effect is meer dan alleen feedback
- Geen aandacht voor de context waarin de communicatie plaats vindt
- Focus op wie, wat, waar en wanneer, maar geen aandacht naar hoe en waarom we
communiceren
- Communicatie wordt gezien als een informatieoverdracht van zender naar ontvanger maar de
hersenen zijn geen informatieverwerker maar een betekenisverwerker
De 3 basis perspectieven
- Communicatie als actiemodel: overdracht van berichten
o Oudste en eenvoudigste
o Bericht wordt verzonden en ontvangen: cf. Lasswell’s model
- Communicatie als interactiemodel: berichtenuitwisseling
o Voegt feedback en context toe
o Nog steeds lineair, stapsgewijs proces
o Vat niet helemaal de complexiteit van gelijktijdige menselijke communicatie: in IPC
verzenden en ontvangen zowel de bron als de ontvanger tegelijkertijd berichten
- Communicatie als transactiemodel: berichten maken
o Het meest actuele, geavanceerde en realistische IPC-model
o Vat de gelijktijdige aard van IPC-interacties: wanneer je face-to-face met een andere
persoon praat, reageer je voortdurend op de reacties van je partner
o Gebaseerd op systeemtheorie: een verandering in een aspect van het
communicatiesysteem (bron, boodschap, kanaal, ruis, context, feedback) beïnvloedt
mogelijk alle andere elementen van het systeem
o IPC wordt gezien als ‘het gecoördineerde beheer van betekenis’ door middel van
episodes, dat is een opeenvolging van interacties tussen individuen waarbij de
boodschap van de ene persoon de boodschap van de andere beïnvloedt
3
, Some IPC principles and myths
5 principes van IPC
1. IPC verbindt ons met anderen
o De kwaliteit van interpersoonlijke relaties hangt af van de kwaliteit van de
communicatie
o Mythe 1: alle interpersoonlijke relatieproblemen zijn altijd communicatieproblemen
We begrijpen misschien wat mensen bedoelen en voelen ons verbonden met
hun, maar we kunnen het nog altijd oneens zijn met elkaar
Interpersoonlijke relatieproblemen kunnen bijvoorbeeld ook gewoon te
wijten zijn aan het feit dat 1 of beide relatiepartners in zichzelf gekeerd zijn
en niet op de ander gericht
2. IPC kan je niet omkeren/ongedaan maken
o Berichten kunnen niet meer teruggehaald worden
o Mythe 2: berichten kunnen worden teruggenomen zoals je informatie van een pagina
wist of de delete-toets op je computer indrukt
We kunnen niet zomaar op ‘delete’ drukken en de communicatie wissen
Communicatie is meer dan de informatie in een bericht: het creëert
betekenis voor anderen
3. IPC is gecompliceerd
o Geen enkele vorm van communicatie is eenvoudig. Als dat wel zo was, zouden we
weten hoe we het aantal misverstanden en conflicten in onze wereld kunnen
verminderen
o Wanneer je met een andere persoon communiceert, zijn er minstens 6 ‘mensen’ bij
betrokken
(1) wie je denkt dat je bent
(2) wie je denkt dat de andere persoon is
(3) wie je denkt dat de ander denkt dat jij bent
(4) wie de ander denkt dat hij of zij is
(5) wie de andere persoon denkt dat jij bent
(6) wie de andere persoon denkt dat jij denkt dat hij of zij is
o Berichten worden niet altijd zo geïnterpreteerd als dat we bedoelden
o In verbale communicatie vormt onze afhankelijkheid van symbolen om te
communiceren een extra communicatie-uitdaging omdat we ze vaak verkeerd
interpreteren. Soms kennen we de code gewoon niet (bv. gebarentaal)
o Mythe 3: er zijn altijd eenvoudige oplossingen voor elk interpersoonlijk
communicatieprobleem
IPC is over het algemeen inderdaad een veelzijdig proces dat uit meerdere
stappen bestaat en erg ingewikkeld is. Omdat het zo ingewikkeld is hoe
betekenis tot stand komt, vergt het ontwarren van communicatieproblemen
vaak tijd, vaardigheid en geduld om het menselijk begrip te verbeteren
4
