Recht samenvatting

Recht: samenvatting deel I
Hoofdstuk 1: algemene inleiding
2 Het begrip recht
2.2 Een geheel van algemeen geldende normatieve regels
2.2.2 Aanvullend of dwingend recht
 Dwingend recht
 moet nageleefd worden ANDERS sanctie
 opdeling:
o regels die openbare orde en goede zeden aanbelangen
o regels die zwakkere personen beschermen (minderjarigen,
onbekwaamverklaarden)
 Aanvullend recht
 Geld enkel als er geen andere regeling getroffen is
 Vullen overeenkomsten aan als er niets bepaald is
 Keuze tussen volgen aanvullingen wet OF afwijkende overeenkomst sluiten

2.2.3 algemene of individuele normen
 Algemene normen
 Gelden voor alle rechtssubjecten in feitelijke omstandigheden
 Soms vaag à rechter bepaald (zware schuld, kennelijk grove fout,…)
 Individuele normen
 Weinig die betrekking hebben op bepaalde rechtssubjecten

2.3 door de staat opgelegde of ontvangen en bekrachtigde normen
 merendeel rechtsregels door overheid
 sommige normen ontstaan door gewoonte:
 herhaaldelijke gedraging van rechtssubjecten + door overheid opgelegde sanctie
 ontstaan à wet onvolledig OF invullen van algemene regel
 rechtsregels door rechtspraak

2.4 afdwingbare normen
 doel rechtsregels à afdwingen bepaald gedrag
 noodzakelijk à afdwingbaar systeem
 staat:
 afdwingen rechtsregels m.b.v. geweld
 sancties voorzien
 nodige structuren organiseren die oordelen over naleving wetten en sancties
uitvoeren

2.5 normen die de ordening van het maatschappelijk leven beogen
 mens is individueel en sociaal wezen:
 individueel à wilt materiële en geestelijke aspiraties bereiken à conflict met
medeburgers die zelfde doelen nastreven
 sociaal à heeft voor bereiken zelfontwikkeling anderen nodig

Recht pg. 1

,  taak recht à orde scheppen

Hoofdstuk 2: indelingen van het recht
2 Privaatrecht – publiekrecht
 publiekrecht
 algemeen belang
 inrichting, organisatie, werking staat, zijn onderdelen en organen, burgers, andere
staten en internationale rechtspersonen
 openbaar gezag
 privaatrecht
 private belangen
 rechtsverhoudingen tussen burgers onderling en publiekrechtelijke rechtspersonen
(gelijk met burgers)

2.1 Publiekrecht
 grondwettelijk of constitutioneel recht
 vestiging, structuur en uitoefening soevereinde gezag
 regelt inrichting staatsmachten , onderlinge verhoudingen en grondrechten voor
burgers
 hoofdzakelijk Grondwet
 administratief recht
 =bestuursrecht
 Inrichting en werking UM (= uitvoerende macht)
 Principes à grondwettelijk recht
 Bepaalt hoe staat en onderverdelingen (provincies, gemeenten, openbare
instellingen) functioneren
 Onteigening, ruimtelijke ordening, stedenbouw
 Systeem van vergunningen à groot belang
 Milieurecht, energierecht, recht natuurbehoud, ambtenarenrecht, mediarecht en
onderwijsrecht
 Strafrecht
 Twee takken:
o materiële strafrecht
- strafbare feiten/misdrijven
- soorten misdrijven:
Misdrijf: Rechtbank: Gevangenisstraf: Werkstraf: Geldboete:
Overtredingen Politierechtbank 1-7 dagen 20-45 uren 1-25 euro
Wanbedrijven Correctioneel 8-5 jaar tenzij 45-300 uren Min. 26 euro
gecorrectionele
misdaad à 30 jaar
Misdaden Hof van assissen 5 jaar – levenslang Min 26 euro

o formele strafrecht
- regels wijze onderzoek naar ev. misdrijven, hoe procedure rechtbank
verloopt, wijze uitvoering uitgesproken straffen à in Wetboek van
Strafvordering
- geen misdrijf en geen straf zonder wet
 fiscaal recht
 heffen en innen van belastingen

Recht pg. 2

,  directe (bv. Inkomstenbelasting) of indirecte belastingen (bv. Erf-en
registratiebelasting, btw)
2.2 Het privaatrecht
 burgerlijk recht
 gemeen privaatrecht
 gemeenschappelijk aan alle burgers
 Burgerlijk Wetboek
 Regelt courante verhoudingen tussen mensen
 Rechtstakken:
o Personenrecht
- Persoon als enkeling in de maatschappij
- Naamgeving, opmaken aktes van burgerlijke stand, bekwaamheid
personen
o Goederenrecht
- Behandelt verhouding rechtssubjecten en rechtsobjecten
- Eigendomsrecht, vruchtgebruik, mede-eigendom
o Familierecht
- Verhoudingen van mensen die verwant zijn aan mekaar
- Huwelijk, wettelijk samenwonend, geboorte
- Afstamming, ouderlijk gezag, echtscheiding
o Familiaal vermogensrecht
- Relatievermogensrecht
- Twee onderdelen:
- Erfrecht, schenkingen, testamenten
- Huwelijksvermogensrecht
- Regels voor vermogens, goederen van echtgenoten tijdens en na
huwelijk, regels bij overlijden
o recht
- Wijzen waarop vrijwillig aangegane verplichtingen ontstaan en
gevolgen
o Internationaal privaatrecht
- Bevoegdheden Belgische rechters en aanwijzing
grensoverschrijdende gevallen voor grensoverschrijdende gevallen
 Internationaal privaatrecht (IPR) à bevat collisieregels à bepaalt hoe conflict
opgelost moet worden

2.3 Enkele ‘gemengde’ takken
 Ondernemings- en economisch recht
 Prijsbeleid, strijd tegen economisch machtsmisbruik en dergelijke
 Overheid treedt op als beheerder algemeen belang OMDAT liberalisme ongelijkheid
tussen ondernemers tot gevolg zou hebben
 Ingrijpen overheid op economisch leven geregeld wordt
 Ondernemingsrecht niet afwijkend à burgerlijke wetboek
 Wetboek economisch recht
 Vennootschapsrecht
 Oprichting, structuur, werking en verantwoordelijkheden van vennootschappen en
organen

Recht pg. 3

,  Wetboek van vennootschappen verenigingen
 Burgerlijk procesrecht
 Organisatie rechterlijke macht , bevoegdheid rechtbanken, rechtsplegingsprocedure
i.v.m. privaatrechtelijke geschillen
 Sociaal recht
 Twee takken:
o Arbeidsrecht
- Individuele en collectieve relaties tussen werknemers en werkgevers
- Arbeidsovereenkomst, zondagsrust
- Collectief arbeidsrecht à verhoudingen wn’s en wg’s in groep à
voorschriften syndicale vrijheid, vakorganisaties,
ondernemingsraden, paritaire comités, staking
o Socialezekerheidsrecht
- Overheid voorziet als behoeder van algemeen belang à sociale
maatregelen waar burgers van kunnen genieten
- Regeling arbeidsongevallen, ziekte, werkloosheid, pensioen
 Arbeidsrecht à privaat
 Socialezekerheidsrecht à publiek

3 Supranationaal recht vs. nationaalrecht
 Internationaal publiekrecht
 Volkenrecht
 Verhoudingen ordenen tussen staten onderling en tov andere tot internationaal
rechtsverkeer toegelaten rechtssubjecten + structuur en bevoegdheden van
organisaties regelen
 Figuur 1 pagina 38

4 objectief recht vs. subjectief recht
 Objectief recht
 Concreet probleem regelen
 Subjectief recht
 Individualisering van de rechtsregel
 Bv. Recht van meningsuiting

4.2 Burgerlijke subjectieve rechten
 Volgen uit privaatrecht
 Onderverdeling:
 Vermogensrechten
o Hebben geldwaarde
o Subgroepen:
- Vorderingsrechten
 Persoon (schuldeiser) mag een prestatie eisen
 Een doen, geven, niet-doen door schuldenaar
- Zakelijke rechten
 Subjectieve rechten à persoon algemene of bepaalde
bevoegdheid over zeker zaak krijgt
 Andere personen à recht eerbiedigen + titularis niet storen


Recht pg. 4