SPRAAKKLANKSTOORNISSEN
1. HERHALING
- Nadat er een boodschap werd
gevormd (conceptualiseren)
vormt het kind een preverbale boodschap
Het kind wil blok zeggen
- Boodschap wordt naar de formulator gestuurd
- In het lexicon zijn zowel woordbetekenissen als woordvormen opgeslagen
- In het lexicon haalt informatie
o Uit omgeving
o Uit wat kind zegt
Belangrijk onderdeel in fonologische ontwikkeling en therapie
- In volgende stap, motorische planning, worden de articulatorische doelen bepaald
- Motorische programmering van spraak
o Planning van opeenvolgende bewegingen van antomische structuren die we nodig
hebben bij spraak
- Het kind zegt blok : tegelijkertijd -> somatosensorische verwerking
- Auditieve waarneming -> klank/klankenreeks ( woord ) wordt door kind opgevangen
- Feedback -> luisteren en analyseren van eigen spraak : komt het woord dat gezegd is overeen met
woord dat in lexicon is opgeslaan
- Ontlede spraak wordt meegenomen naar een volgende keer dat een boodschap gevormd wordt
1
,Het verloop van de normale spraakontwikkeling
- Spraak komt voor taal, maar spraak en taal zijn niet los te koppelen van elkaar
- Ontwikkeling van spraak
o Verwerving van spraakklanken
o Fonologische verwerving
Verwerving spraakklanken
- Volgorde van het verwerven van spraakklanken is belangrijker dan het tijdstip waarop de klank
verworven is
Klankverwerving – verwervingsvolgorde van vocalen en consonanten volgens Beers (1995)
- Fonetische klankverwerving: volledige en correcte uitspraak van de klank, zonder fouten
Klankverwerving – verwervingsvolgorde van vocalen en consonanten volgens STESS (1995)
- Fonologische verwerving: op welke leeftijd kunnen de
klanken geïsoleerd geproduceerd worden?
- Deze tabellen worden bij jongere kinderen gebruikt
o Zonder rekening te houden met foutieve
producties
o Zonder rekening te houden met correcte
plaatsing
SPRAAKSTOORNISSEN BINNEN TOS
Taalvorm
- Fonologie
o Uitspraak/ leren gebruiken van klanken enzo
o Fonologische ontw tussen 0 en 4j
o Klankvorming bij baby’s
Huilen ( vanaf geboorte )
Vocaliseren ( vanaf 6 weken )
Jhgf Vocaal spel ( vanaf 4 maanden )
Brabbelen ( vanaf 7 maanden )
o Rond leeftijd van 1 j
Niet of weinig gevarieerd brabbelen
Geen gebruik van woorden
Geen gebruik van natuurlijke gebaren
2
, o Peuterleeftijd, wat kan wijzen op STOS
Probleem met verwerving van taalspecifieke regels van klankstructuur bv toe
idpv koe
Kinderen die zeer onverstaanbaar zijn
Vaak kunnen kinderen die klank wel geïsoleerd produceren, maar blijven er een
vereenvoudigingsproces op toepassen ( toep idpv soep )
- Morfologie
- Syntaxis
Taalinhoud
- Lexicon
- Semantiek
Taalgebruik
- Pragmatiek
IMPACT VAN ( FONOLOGISCHE ) SPRAAKSTOORNISSEN
- Articulatie?
o Hoe verstaanbaar is iemand?
o In welke mate voldoet de spreker aan sociaal culturele normen?
o Hoe gepast is de spraak ten opzichte van eisen die gesteld worden door de omgeving?
- Belangrijkste factor om te bepalen hoe groot de impact is, is de persoon met de fonologische
spraakstoornis zelf
- Bron van frustratie
- Sociaal-emotioneel
o Vanaf kinderleeftijd
- Beroepsmatig
o Aanwezigheid van een spraakstoornis zou mogelijkheden om een job te kunnen
kiezen/krijgen reduceren
- Interpersoonlijke effecten
o Sterk afhankelijk van de attitude van de persoon met een spraakstoornis zelf en zijn
omgeving
o Belangrijkste beïnvloedende factoren:
3
1. HERHALING
- Nadat er een boodschap werd
gevormd (conceptualiseren)
vormt het kind een preverbale boodschap
Het kind wil blok zeggen
- Boodschap wordt naar de formulator gestuurd
- In het lexicon zijn zowel woordbetekenissen als woordvormen opgeslagen
- In het lexicon haalt informatie
o Uit omgeving
o Uit wat kind zegt
Belangrijk onderdeel in fonologische ontwikkeling en therapie
- In volgende stap, motorische planning, worden de articulatorische doelen bepaald
- Motorische programmering van spraak
o Planning van opeenvolgende bewegingen van antomische structuren die we nodig
hebben bij spraak
- Het kind zegt blok : tegelijkertijd -> somatosensorische verwerking
- Auditieve waarneming -> klank/klankenreeks ( woord ) wordt door kind opgevangen
- Feedback -> luisteren en analyseren van eigen spraak : komt het woord dat gezegd is overeen met
woord dat in lexicon is opgeslaan
- Ontlede spraak wordt meegenomen naar een volgende keer dat een boodschap gevormd wordt
1
,Het verloop van de normale spraakontwikkeling
- Spraak komt voor taal, maar spraak en taal zijn niet los te koppelen van elkaar
- Ontwikkeling van spraak
o Verwerving van spraakklanken
o Fonologische verwerving
Verwerving spraakklanken
- Volgorde van het verwerven van spraakklanken is belangrijker dan het tijdstip waarop de klank
verworven is
Klankverwerving – verwervingsvolgorde van vocalen en consonanten volgens Beers (1995)
- Fonetische klankverwerving: volledige en correcte uitspraak van de klank, zonder fouten
Klankverwerving – verwervingsvolgorde van vocalen en consonanten volgens STESS (1995)
- Fonologische verwerving: op welke leeftijd kunnen de
klanken geïsoleerd geproduceerd worden?
- Deze tabellen worden bij jongere kinderen gebruikt
o Zonder rekening te houden met foutieve
producties
o Zonder rekening te houden met correcte
plaatsing
SPRAAKSTOORNISSEN BINNEN TOS
Taalvorm
- Fonologie
o Uitspraak/ leren gebruiken van klanken enzo
o Fonologische ontw tussen 0 en 4j
o Klankvorming bij baby’s
Huilen ( vanaf geboorte )
Vocaliseren ( vanaf 6 weken )
Jhgf Vocaal spel ( vanaf 4 maanden )
Brabbelen ( vanaf 7 maanden )
o Rond leeftijd van 1 j
Niet of weinig gevarieerd brabbelen
Geen gebruik van woorden
Geen gebruik van natuurlijke gebaren
2
, o Peuterleeftijd, wat kan wijzen op STOS
Probleem met verwerving van taalspecifieke regels van klankstructuur bv toe
idpv koe
Kinderen die zeer onverstaanbaar zijn
Vaak kunnen kinderen die klank wel geïsoleerd produceren, maar blijven er een
vereenvoudigingsproces op toepassen ( toep idpv soep )
- Morfologie
- Syntaxis
Taalinhoud
- Lexicon
- Semantiek
Taalgebruik
- Pragmatiek
IMPACT VAN ( FONOLOGISCHE ) SPRAAKSTOORNISSEN
- Articulatie?
o Hoe verstaanbaar is iemand?
o In welke mate voldoet de spreker aan sociaal culturele normen?
o Hoe gepast is de spraak ten opzichte van eisen die gesteld worden door de omgeving?
- Belangrijkste factor om te bepalen hoe groot de impact is, is de persoon met de fonologische
spraakstoornis zelf
- Bron van frustratie
- Sociaal-emotioneel
o Vanaf kinderleeftijd
- Beroepsmatig
o Aanwezigheid van een spraakstoornis zou mogelijkheden om een job te kunnen
kiezen/krijgen reduceren
- Interpersoonlijke effecten
o Sterk afhankelijk van de attitude van de persoon met een spraakstoornis zelf en zijn
omgeving
o Belangrijkste beïnvloedende factoren:
3
