Samenvatting Examen Prep Verklaringsmodellen 1 | Contextuele Therapie | Karel de Grote | 2025/26

Verklaringsmodellen 1

Examen:
- Gesloten boek examen
- 1 casus vraag (A4 papier)
- 5 à7 Toepassingsvragen => openvragen
- 1 inzicht vraag => geen letterlijke vraag
bv. waarom is dit kader nuttig?
- Schriftelijk
Tip: ken de inhoudstafel => geeft duidelijke structuur van het vak.

Inleiding

Focus: relaties tussen cliënt en cliëntensysteem (microniveau)
 MAAR wordt beïnvloed door macro en mesoniveau!

“om te overleven hebben mensen basisvoorzieningen nodig. om te
bestaan hebben mensen relaties nodig”

Den draad: van knoop naar hoop
 Een probleem op 1 dimensie => gaan we verklaren/ verruimen
vanuit 4 dimensies

4 dimensies:
 Dimensie 1: dimensie van de feitelijke gegevens
 Dimensie 2: dimensie van de psyche
 Dimensie 3: dimensie van de interacties
 Dimensie 4: dimensie van de relationele ethiek
- Dimensie 5: ontische dimensie
 Grondlegger: Iván Böszörményi-Nagy (Noch)
Start: de relatie tussen mensen
 Elke relatie heeft 4 lagen (4 dimensies)
 Elke laag geeft inzichten over deze relaties
= contextuele therapie

- Elke dimensie is even belangrijk!
 Je kunt pas uitspraak doen over 1 dimensie
als je naar de andere 3 dimensies kijkt =>
de 4 dimensies samen
- Respect voor héél het cliëntsysteem, over
minstens 3 generaties heen.
- Elke theorie over het menselijk functioneren past
er in.
- Helpt om veel informatie over een cliënt te verzamelen én om lege
gaatjes te vullen

, - Helpt gemeenschappelijke taal in de hulpverlening

“Een relatie is een verbinding tussen jou en mij. Deze relatie ontstaat en
wordt onderhouden door ons, elk van ons. Hij is niet statisch. Je kan hem
niet vastpakken. Wel maken. Of breken.”

De zorg in onze westelijke maatschappij kijkt vooral naar
individualistische oplossing.
Bv. individuele opname, mind fulness, medicatie,..
 Wij gaan kijken naar de mens als geheel in relatie met anderen.

Toepassingsgebieden:
- Maatschappelijke kwetsbaarheid (armoede)
- Bijzondere jeugdzorg/jeugdhulpverlening
- Pleegzorg
- Transculturele hulpverlening
- Trauma, migratie, vluchtelingen
- Ouderenzorg/palliatieve zorg
- Onderwijs
- …

Dimensie 1: feiten
Dimensie 2: de psychologie
Dimensie 3: interacties
Dimensie 4: relationele ethiek: ofdat het een goede relatie is


H1: Dimensie 1: dimensie van de feitelijke gegevens

Feiten
= alles wat wij als hetzelfde ervaren, wat objectiveerbaar is. zwart/ wit.
Bv. ik ben de jongste thuis.
- Geen beleving, interpretaties, veronderstellingen, hypothesen,
waardering of afkeuring,..
- Van minstens 3 generaties
Bv. omdat mijn mama haar kamer moest delen, wilt ze dat ik nu
mijn eigen kamer heb voor mijn eigen privacy.

Feitelijke aspecten die invloed hebben op relaties
 Biologische/ medisch kader
 Leeftijd
 Geslacht
Bv. het leven met 4 zussen en geen broers kan een invloed
hebben op jouw relaties met vrienden.
 Dood
 Huidkleur

,  Zwangerschap
 Gezondheid
 Erfelijke ziekten
 Lichamelijke ziekten
 Huidige lichamelijke toestand
 Seksuele oriëntatie
 …
MAAR: een psychiatrische diagnose of psychopathologie is
voor Nagy geen feit. Het is mogelijks een uiting van andere
(communicatie) problemen, geen individualistisch probleem!



 Financieel en materieel kader
- Financieel:
 Arbeid en tewerkstelling
 (gezin) inkomen
 Schulden
- Materieel:
 Huisvesting
 Mobiliteitsmogelijkheden
 Materiele mogelijkheden

 Wettelijk en juridisch kader
 Burgerlijk statuut: getrouwd/ alleenstaande/ wettelijke
samenwonend/ weduwe
 Kinderen ten laste
 Nationaliteit
 Voogdijschap
 Verblijfstatuut
 Veroordeling

 Economisch en ecologische kader:
- Economisch ( Verschil met financieel kader => meer macroniveau)
 Ruimer dan materieel kader
 Hoog/laagconjunctuur (goede tijden, slechte tijden…)
 Socio-economische status
 Economische stromingen
 …
- Ecologisch kader
 Milieuomstandigheden
 Natuurrampen
 Klimaat
 …

,  Sociologisch en cultureel kader
 Relatie- en samenlevingsvormen
 Kinderen
 Gender en de kijk hierop
 Migratieachtergrond en geschiedenis
 …

 Historisch kader
 Micro
 Life-events, gebeurtenissen, …
 Macro
 Tijdvak: Postmoderne tijd, veeleisende werk-gezinstijd,
…
 Bepalende wereldgebeurtenissen: oorlog, corona …

 Religieus en spiritueel kader
 Geloofsovertuigingen
 Levensfilosofie
 Niet hetzelfde als cultuur!!



 Kruispunten
 Aanvullend op kaders: kan ook invloed hebben op de
relaties.
Bv. het machtsverschil tussen begeleider en cliënt


Een kennismakingsgesprek is altijd gebaseerd op feiten
Bv. hoe oud ben je?, waar ga je naar school,? woon je ver?, gebruik je het
openbaar vervoer? Wat is je nationaliteit?, heb je een lief?,..
 Maak gebruik van vragen om achter deze feiten te komen!
Voorbeeldvragen:
 Wat is jouw geboortedatum en die van je ouders?
 Wat is je nationaliteit?
 In welk land ben je geboren?
 Het hoeveelste kind ben je?
 Wanneer zijn je ouders gescheiden?
 Wie is er overleden in je familie en waaraan?
 Was je bij de begrafenis?
 …

Tips bij het verkennen met cliënten
 Feiten intergenerationeel verkennen: minstens 3 generaties!