Samenvatting Doelgroepen 2 | Bijzondere Doelgroepen | Karel de Grote | 2025/26

Doelgroepen 2

Bijzonere doelgroepen
 We kijken altijd heel anders op een negatieve en zielige manier naar
deze mensen. Terwijl ze gewoon mensen zijn zoals ons.

5 specifieke doelgroepen
 Personen met een auditieve beperking
 Personen met een visuele beperking
 Personen met een meervoudig zintuiglijke beperking
 Personen met dementie
 Niet-begeleide minderjarige vluchtelingen

Om deze doelgroepen te ondersteunen, worden twee belangrijke kaders
gebruikt: het ICF-Model en het Orthopedagogisch Grondplan

ICF- kader (WHO)
= Internationaal Classificatie van Functioneren, Beperking en
gezondheid
Dit kader biedt een brede kijk op functioneren, participatie en
contextuele factoren. Het helpt ons om verder te kijken dan de
beperking zelf, en om te begrijpen hoe factoren zoals omgeving,
communicatie, attitudes en toegankelijkheid iemands levenskwaliteit
beïnvloeden.

Het ICF werkt met drie grote componenten:
 Lichaamsfuncties en -structuren: Anatomische en fysiologische
aspecten van de beperking, de stoornis.
 Activiteiten en participatie: Hoe beïnvloedt de beperking
dagelijkse taken en maatschappelijke deelname?
 Persoonlijke en omgevingsfactoren: Welke individuele en
externe factoren vergemakkelijken of belemmeren participatie?

Het model benadrukt de wisselwerking tussen mens en omgeving, en
laat toe om functioneren steeds in context te bekijken.




Het Orthopedagogisch Grondplan

,Dit model richt zich op de orthopedagogische zorgvragen en stelt
centraal wat een persoon nodig heeft om tot zijn recht te komen. Het helpt
je doelgroepen systematisch en handelingsgericht te begrijpen.

We bekijken elke situatie op drie niveaus:
 Microniveau – de persoon zelf: zijn of haar noden, mogelijkheden,
talenten en ontwikkelingskansen
 Mesoniveau – de directe leefomgeving: hoe stemmen ouders,
begeleiders of netwerk zich af?
 Macroniveau – de samenleving: welke drempels of kansen ontstaan
vanuit beleid, structuren of beeldvorming?
Het grondplan kijkt niet alleen naar beperkingen, maar ook expliciet
naar krachten in persoon én zijn omgeving.


Orthopedagogisch Grondplan ICF-kader
 Vertrekt vanuit  Vertrekt vanuit functioneren
orthopedagogische zorgvragen en gezondheid


 Focus op drie niveaus: micro,  Focus op drie componenten +
meso, macro contextuele factoren
 Doel: inzicht in
 Doel: begrip van functioneren
begeleidingsnoden en gepast
binnen dagelijkse context
handelen
 Toegepast in zorg, welzijn,
 Toegepast in orthopedagogiek
onderwijs, revalidatie, beleid
 Bekijkt beperkingen én  Benadrukt de interactie
krachten tussen persoon en omgeving



Etiologie: oorzaken van auditieve beperkingen
Het begrijpen van de oorzaken helpt bij gerichte ondersteuning en
interventies.

Medisch model
= auditieve beperkingen worden beschouwd als een fysiek defect,
waarbij de focus ligt op medische diagnostiek, behandeling en
technologische ondersteuning. Het help bij classificeren en
onderscheiden van gehoorverlies en draagt bij aan een gepersonaliseerde
aanpak.

,Personen met een auditive beperking

Classificatie volgens De Pauw:




1. indeling volgens herkomst
 Endogene (genetische) oorzaken
- Erfelijke aandoeningen
Bv. Syndroom van Usher
Bv. Syndroom van Waardenburg
- Autosomaal recessieve of dominante overervingen beïnvloed
de kans op gehoorverlies
- 50% van vroegtijdige auditieve beperkingen heeft een
genetische oorsprong

 Exogene (verworven) oorzaken
- Prenataal: voor geboorte
Bv. infecties, ototoxische medicatie,..
- Perinataal: tijdens of gelijk na geboorte
Bv. zuurstoftekort, vroeggeboorte, gecompliceerde bevalling,..
- Postnataal: na de geboorte
Bv. lawaaislechthorendheid, middenoorontsteking,
hersenvliesontsteking,..

2. indeling volgens aard

,  Geleidingsverlies: probleem in het buitenoor of middenoor,
waardoor geluid niet goed wordt doorgegeven naar het binnenoor
- Oorsmeerprop of misvorming van gehoorgang
- Lijmoor: vochtophoping in middenoor
- Perforatie van het trommelvlies of problemen met
gehoorbeentjes

 Percepties gehoorverlies (sensorineuraal): probleem in het
binnenoor of de gehoorzenuw.
- Aangeboren of genetische oorzaken
- Schade door lawaai of ototoxische medicatie
- Veroudering
 Gemengd gehoorverlies: een combinatie van geleidings- en
perceptief verlies, waarbij zowel het middenoor als het binnenoor is
aangetast

3. onbekende oorzaken
Hoewel veel auditieve beperkingen een duidelijke oorzaak hebben, blijft
een deel onverklaarbaar. Stress, genetische aanleg of blootstelling aan
toxische stoffen kunnen een rol spelen, maar het exacte mechanisme blijft
vaak onbekend.

Biopsychosociaal model
= model dat gehoorverlies beschouwt van een samenspel van medische,
psychologische en sociale factoren. Dit model benadrukt dat de
impact van gehoorverlies afhankelijk is van zowel de ernst van de
beperking als omgevings- en persoonlijke factoren. Het bied inzicht in de
impact op het dagelijks leven en de ondersteuning die nodig is voor
inclusie en participatie.

Preventiestrategieën:
Richten zich op endogene en exogene oorzaken, opgedeeld in 3 niveaus;
 Primaire preventie
- Prenataal: Vaccinatie tegen rubella, screening op infecties
zoals CMV, vermijden van ototoxische medicatie.
- Perinataal: Opvolging van prematuren en baby’s met
zuurstoftekort, beperking van lawaainiveaus op neonatale
intensieve zorgen (NICU).
- Postnataal: Bewustmakingscampagnes (bv. ‘De Tuut van
Tegenwoordig’), regelgeving rond gehoorbescherming op
evenementen.