Hoe ga je om met een kinderen vaak enthousiaste, spontane en open
kinderen. Ze hebben gevoel voor humor, zijn
stuiterbal in de klas? zorgzaam en ondernemend. Veel van hen zijn dol
Anika Jorritsma, 4528689 op sport en beweging. Ze kunnen zich in bepaalde
gevallen heel sterk concentreren (hyperfocussen)
Van een dromer die uren uit het raam tuurt tot een en ze hebben vaak een sterk ontwikkeld
stuiterbal die je al wippend op zijn stoel een aantal rechtvaardigheidsgevoel.
keren per dag tot tien laat tellen. We hebben
tegenwoordig een scala aan gedrags- en “Iemand met ADHD kan spontaan en energiek zijn,
leerproblemen op school; ADHD is er zo eentje. doortastend, sportief en eerlijk. Ook eigenschappen
Ook in mijn klas heb ik 3 kinderen met ADHD. ‘Ze zoals creativiteit, gevoel voor humor, gevoelig en
zijn druk’, ‘zitten nooit stil’ en ‘hebben een korte zorgzaam zijn passend bij iemand met ADHD”
spanningsboog’ (De redactie, 2018). Om erachter te (UMC Utrecht, z.d.).
komen wat voor leerkrachtgedrag het best in deze
situatie kan worden toegepast, heb ik dit artikel Heel kort gezegd kun je stellen dat kinderen met
geschreven met de onderzoeksvraag ‘Met welk ADHD “geen rem” hebben (Barkley,2013). Daarnaast
leerkrachtgedrag kan ik leerlingen met ADHD het hebben ze vaak problemen met andere executieve
best begeleiden?’. functies (Postma,2019). Dit komt omdat de rijping
van deze functies, zoals de remfunctie (inhibitie) en
Het eerste deel van dit artikel beschrijft ADHD en het werkgeheugen 2 tot 5 jaar achterlopen in
legt vooral uit waarom kinderen met ADHD op vergelijking tot een ‘normale’ ontwikkeling. Volgens
zoveel verschillende vlakken vastlopen in de gedragsproblemen in de klas (2021) is het moeilijk
schoolsituatie. Tegelijk probeert het inzicht en voor te stellen dat een kind uit groep 8 met een
begrip te creëren voor hun situatie. Het tweede normale intelligentie, de executieve functies heeft
tekstdeel roept eveneens op tot positief en op het niveau van een vijf of zes jarige. Dat kan
constructief werken met kinderen met ADHD. echter goed het geval zijn. Deze gebrekkige
ontwikkeling van de executieve functies zorgt er
Wat zijn de kenmerken van ADHD? bijvoorbeeld ook voor dat zelfs het plannen van
Kinderen met ADHD vallen je als leerkracht op in een reeks ‘eenvoudige handelingen’, zoals de
de klas. Volgens gedragsproblemen in de klas(2011) benodigde spullen voor een uit te voeren taak
vertonen kinderen met ADHD een aantal verzamelen, niet goed verlopen.
gedragingen die kenmerkend zijn voor hun
(ontwikkelings)stoornis. Een paar van die Wat is de invloed van ADHD op de leerprestaties?
gedragingen zijn: moeilijk stil kunnen zitten, Daarnaast kun je in de leerprestaties ADHD vaak
wriemelen, druk praten, ongelukjes, een slechte terug zien aldus gedragsproblemen in de klas
emotieregulatie en roepen voor de beurt. (2011). Kinderen met ADHD zijn vaak chronische
onderpresteerders, dat betekent dat je het idee
Tijdens de instructie kun je ADHD goed terugzien hebt dat ze beter kunnen werken en leren, maar
geeft gedragsproblemen in de klas(2021) aan: deze dat niet doen (Mooij, 2007). Dit komt doordat het
kinderen missen namelijk vaak een deel van de hebben van gebrekkige executieve functies niets
instructie, vermijden of hebben een afkeer van met intelligentie te maken heeft, maar wel met het
taken die langdurige geestelijke inspanning werken en leren (Postma, 2019). Daar komt bij dat
vereisen, het leren en automatiseren gaat met veel sommige kinderen met ADHD een tragere
moeite en ze schatten tijd vaak verkeerd in. informatieverwerking hebben. Ook hebben deze
Uiteraard hebben kinderen met ADHD ook een kinderen nog al eens een disharmonisch
scala aan sterke kanten. Volgens intelligentieprofiel. Dat betekent dat hun verbale
gedragsproblemen in de klas (2011) zijn deze vaardigheden bijvoorbeeld beter ontwikkeld zijn
, dan hun performale vaardigheden. Ze kunnen ontwikkelen zich bij hen langzamer. Dat wil
dingen dus goed zeggen, maar krijgen het lastig op overigens niet zeggen dat ze die vaardigheden niet
papier (Parriger, 2012). Naast deze cognitieve kunnen leren, ze hebben alleen meer en langer
problemen hebben kinderen met ADHD te kampen ondersteuning nodig (gedragsproblemen in de
met slaapproblemen, doordat mensen met ADHD klas, 2021).
het slaaphormoon melatonine pas laat op de avond
aan gaan maken (Interview: Het verband tussen Wat is de invloed van ADHD op het leerkracht
slaap en ADHD, PsyQ, z.d.). gedrag?
In de groep zullen er aanpassingen moeten
Wat is de invloed van ADHD op de concentratie? worden gedaan, zowel op organisatorisch als op
Een concentratieprobleem is één van de didactisch gebied. Maar ook op het pedagogisch
problemen die veel kinderen met ADHD ervaren. vlak is vaak een aanpassing nodig. Er blijkt uit
Ze krijgen dingen niet mee, letten niet op of onderzoek (Horeweg, A., 2017) dat het erkennen
vergeten iets snel (Wat zijn de symptomen van van de moeite die deze kinderen hebben met
ADHD? PsyQ, z.d.). Deze kinderen ervaren een functioneren in de klas, al bijdraagt aan beter
constante ruis of muziek in hun hoofd. De mate van welbevinden. Binnen de lessen kan beter uit
hyperactiviteit en impulsiviteit verschilt per gegaan worden van de sterke kanten van deze
persoon: de een kan geen seconde stilzitten of zijn kinderen met ADHD. Bespreek vooral ook in je klas
mond houden, de ander kan dat wel maar ervaart wat ADHD eigenlijk is. Zo ontstaat er meer begrip.
meer innerlijke spanning of onrust. De kinderen in je groep kunnen “meehelpen”
fouten van het kind met ADHD te voorkomen. Hier
Volgens Haxe, Nijboer en Velderman (2002, p. kan bespreekbaar gemaakt worden hoe kinderen
18-19) kun je bij het aanbieden van het op verschillende gebieden elkaar kunnen steunen.
onderwijsprogramma rekening houden met het
ongeconcentreerde, impulsieve of hyperactieve Maar zet vooral ook in op een goede relatie met
gedrag. Dit kan door korte overzichtelijke taken te deze kinderen; kinderen met ADHD hebben vaak
geven, te zorgen voor een consequente controle conflicten met andere kinderen. Als leerkracht
op het naleven van de regels, een duidelijk moet jij een veilige haven zijn, bedenk bij het
afgeschermde werkplek te maken. Daarnaast blijkt aanspreken dat je soms te maken hebt met een
dat de tijd van aanbieden kan helpen door de kind dat ‘jonger’ is dan de kalenderleeftijd.
theorievakken zoveel mogelijk ‘s morgens en aan Uiteraard reageert het kind ook naar die
het begin van de week aan te bieden. De ontwikkelingsleeftijd. Om conflicten te voorkomen
concentratie is dan het hoogst (gedragsproblemen kun je zorgen voor duidelijkheid over het gewenste
in de klas, 2021). Volgens gedragsproblemen in de gedrag. Benoem het dus ook: “Ik wil graag dat je…”
klas (2011) kun je voor de begeleiding beginnen Bevorder verder het positieve gedrag door
door het kind en ouders uit te leggen wat ADHD positieve specifieke feedback: “Goed van je dat je 5
inhoudt en welke problemen dit kan geven in de minuten geconcentreerd aan je taalwerk was. Ik
klas, maar ook thuis. Kind, leerkracht en ouders weet hoe lastig je dat vindt”. Negeer negatief
moeten leren ermee om te gaan, door bijvoorbeeld gedrag zoveel mogelijk: uiteraard binnen de
het aanpassen van de dagelijkse routine. grenzen. Spreek dan ook een stopteken met het
kind af, zodat je hem onopvallend kunt herinneren
“Do’s bij ADHD in de klas; Geef korte en duidelijke aan een afspraak. Houd tijdens de les positief
opdrachten” (De redactie, 2018). contact met het kind door blikken van
verstandhouding, een knipoog, een opgestoken
Kinderen met ADHD missen vaak vaardigheden die duim. Zo heeft het kind je aandacht en weet het
nodig zijn in de dagelijkse schoolsituatie (Vink & meteen dat het goed bezig is (gedragsproblemen
van Wamel, 2007). De benodigde vaardigheden in de klas, 2011).
kinderen. Ze hebben gevoel voor humor, zijn
stuiterbal in de klas? zorgzaam en ondernemend. Veel van hen zijn dol
Anika Jorritsma, 4528689 op sport en beweging. Ze kunnen zich in bepaalde
gevallen heel sterk concentreren (hyperfocussen)
Van een dromer die uren uit het raam tuurt tot een en ze hebben vaak een sterk ontwikkeld
stuiterbal die je al wippend op zijn stoel een aantal rechtvaardigheidsgevoel.
keren per dag tot tien laat tellen. We hebben
tegenwoordig een scala aan gedrags- en “Iemand met ADHD kan spontaan en energiek zijn,
leerproblemen op school; ADHD is er zo eentje. doortastend, sportief en eerlijk. Ook eigenschappen
Ook in mijn klas heb ik 3 kinderen met ADHD. ‘Ze zoals creativiteit, gevoel voor humor, gevoelig en
zijn druk’, ‘zitten nooit stil’ en ‘hebben een korte zorgzaam zijn passend bij iemand met ADHD”
spanningsboog’ (De redactie, 2018). Om erachter te (UMC Utrecht, z.d.).
komen wat voor leerkrachtgedrag het best in deze
situatie kan worden toegepast, heb ik dit artikel Heel kort gezegd kun je stellen dat kinderen met
geschreven met de onderzoeksvraag ‘Met welk ADHD “geen rem” hebben (Barkley,2013). Daarnaast
leerkrachtgedrag kan ik leerlingen met ADHD het hebben ze vaak problemen met andere executieve
best begeleiden?’. functies (Postma,2019). Dit komt omdat de rijping
van deze functies, zoals de remfunctie (inhibitie) en
Het eerste deel van dit artikel beschrijft ADHD en het werkgeheugen 2 tot 5 jaar achterlopen in
legt vooral uit waarom kinderen met ADHD op vergelijking tot een ‘normale’ ontwikkeling. Volgens
zoveel verschillende vlakken vastlopen in de gedragsproblemen in de klas (2021) is het moeilijk
schoolsituatie. Tegelijk probeert het inzicht en voor te stellen dat een kind uit groep 8 met een
begrip te creëren voor hun situatie. Het tweede normale intelligentie, de executieve functies heeft
tekstdeel roept eveneens op tot positief en op het niveau van een vijf of zes jarige. Dat kan
constructief werken met kinderen met ADHD. echter goed het geval zijn. Deze gebrekkige
ontwikkeling van de executieve functies zorgt er
Wat zijn de kenmerken van ADHD? bijvoorbeeld ook voor dat zelfs het plannen van
Kinderen met ADHD vallen je als leerkracht op in een reeks ‘eenvoudige handelingen’, zoals de
de klas. Volgens gedragsproblemen in de klas(2011) benodigde spullen voor een uit te voeren taak
vertonen kinderen met ADHD een aantal verzamelen, niet goed verlopen.
gedragingen die kenmerkend zijn voor hun
(ontwikkelings)stoornis. Een paar van die Wat is de invloed van ADHD op de leerprestaties?
gedragingen zijn: moeilijk stil kunnen zitten, Daarnaast kun je in de leerprestaties ADHD vaak
wriemelen, druk praten, ongelukjes, een slechte terug zien aldus gedragsproblemen in de klas
emotieregulatie en roepen voor de beurt. (2011). Kinderen met ADHD zijn vaak chronische
onderpresteerders, dat betekent dat je het idee
Tijdens de instructie kun je ADHD goed terugzien hebt dat ze beter kunnen werken en leren, maar
geeft gedragsproblemen in de klas(2021) aan: deze dat niet doen (Mooij, 2007). Dit komt doordat het
kinderen missen namelijk vaak een deel van de hebben van gebrekkige executieve functies niets
instructie, vermijden of hebben een afkeer van met intelligentie te maken heeft, maar wel met het
taken die langdurige geestelijke inspanning werken en leren (Postma, 2019). Daar komt bij dat
vereisen, het leren en automatiseren gaat met veel sommige kinderen met ADHD een tragere
moeite en ze schatten tijd vaak verkeerd in. informatieverwerking hebben. Ook hebben deze
Uiteraard hebben kinderen met ADHD ook een kinderen nog al eens een disharmonisch
scala aan sterke kanten. Volgens intelligentieprofiel. Dat betekent dat hun verbale
gedragsproblemen in de klas (2011) zijn deze vaardigheden bijvoorbeeld beter ontwikkeld zijn
, dan hun performale vaardigheden. Ze kunnen ontwikkelen zich bij hen langzamer. Dat wil
dingen dus goed zeggen, maar krijgen het lastig op overigens niet zeggen dat ze die vaardigheden niet
papier (Parriger, 2012). Naast deze cognitieve kunnen leren, ze hebben alleen meer en langer
problemen hebben kinderen met ADHD te kampen ondersteuning nodig (gedragsproblemen in de
met slaapproblemen, doordat mensen met ADHD klas, 2021).
het slaaphormoon melatonine pas laat op de avond
aan gaan maken (Interview: Het verband tussen Wat is de invloed van ADHD op het leerkracht
slaap en ADHD, PsyQ, z.d.). gedrag?
In de groep zullen er aanpassingen moeten
Wat is de invloed van ADHD op de concentratie? worden gedaan, zowel op organisatorisch als op
Een concentratieprobleem is één van de didactisch gebied. Maar ook op het pedagogisch
problemen die veel kinderen met ADHD ervaren. vlak is vaak een aanpassing nodig. Er blijkt uit
Ze krijgen dingen niet mee, letten niet op of onderzoek (Horeweg, A., 2017) dat het erkennen
vergeten iets snel (Wat zijn de symptomen van van de moeite die deze kinderen hebben met
ADHD? PsyQ, z.d.). Deze kinderen ervaren een functioneren in de klas, al bijdraagt aan beter
constante ruis of muziek in hun hoofd. De mate van welbevinden. Binnen de lessen kan beter uit
hyperactiviteit en impulsiviteit verschilt per gegaan worden van de sterke kanten van deze
persoon: de een kan geen seconde stilzitten of zijn kinderen met ADHD. Bespreek vooral ook in je klas
mond houden, de ander kan dat wel maar ervaart wat ADHD eigenlijk is. Zo ontstaat er meer begrip.
meer innerlijke spanning of onrust. De kinderen in je groep kunnen “meehelpen”
fouten van het kind met ADHD te voorkomen. Hier
Volgens Haxe, Nijboer en Velderman (2002, p. kan bespreekbaar gemaakt worden hoe kinderen
18-19) kun je bij het aanbieden van het op verschillende gebieden elkaar kunnen steunen.
onderwijsprogramma rekening houden met het
ongeconcentreerde, impulsieve of hyperactieve Maar zet vooral ook in op een goede relatie met
gedrag. Dit kan door korte overzichtelijke taken te deze kinderen; kinderen met ADHD hebben vaak
geven, te zorgen voor een consequente controle conflicten met andere kinderen. Als leerkracht
op het naleven van de regels, een duidelijk moet jij een veilige haven zijn, bedenk bij het
afgeschermde werkplek te maken. Daarnaast blijkt aanspreken dat je soms te maken hebt met een
dat de tijd van aanbieden kan helpen door de kind dat ‘jonger’ is dan de kalenderleeftijd.
theorievakken zoveel mogelijk ‘s morgens en aan Uiteraard reageert het kind ook naar die
het begin van de week aan te bieden. De ontwikkelingsleeftijd. Om conflicten te voorkomen
concentratie is dan het hoogst (gedragsproblemen kun je zorgen voor duidelijkheid over het gewenste
in de klas, 2021). Volgens gedragsproblemen in de gedrag. Benoem het dus ook: “Ik wil graag dat je…”
klas (2011) kun je voor de begeleiding beginnen Bevorder verder het positieve gedrag door
door het kind en ouders uit te leggen wat ADHD positieve specifieke feedback: “Goed van je dat je 5
inhoudt en welke problemen dit kan geven in de minuten geconcentreerd aan je taalwerk was. Ik
klas, maar ook thuis. Kind, leerkracht en ouders weet hoe lastig je dat vindt”. Negeer negatief
moeten leren ermee om te gaan, door bijvoorbeeld gedrag zoveel mogelijk: uiteraard binnen de
het aanpassen van de dagelijkse routine. grenzen. Spreek dan ook een stopteken met het
kind af, zodat je hem onopvallend kunt herinneren
“Do’s bij ADHD in de klas; Geef korte en duidelijke aan een afspraak. Houd tijdens de les positief
opdrachten” (De redactie, 2018). contact met het kind door blikken van
verstandhouding, een knipoog, een opgestoken
Kinderen met ADHD missen vaak vaardigheden die duim. Zo heeft het kind je aandacht en weet het
nodig zijn in de dagelijkse schoolsituatie (Vink & meteen dat het goed bezig is (gedragsproblemen
van Wamel, 2007). De benodigde vaardigheden in de klas, 2011).
