INTERNATIONAAL
PUBLIEKRECHT
,Inhoudsopgave
1
, Inleiding
Wat is – en is er nog – internationaal publiekrecht
- Citaat was Dionisio Anzilotti
- Lawfare = het recht gebruiken om anderen te bestrijden
Wat is internationaal recht?
- Instrument v. internationale politiek
o Bestaande uit gebods-, verbods- en gedragsbepalingen
- Normen
o Recht van samenleving (coëxistentie)
Soevereine staten die naast elkaar leven en die proberen op een
horizontale wijze zich vriendschappelijk te gedragen
o Recht van samenwerking (coöperatie)
Internationale organisaties met verticale kenmerken
o Waarden die met de normen gepaard gaan: gelijkheid, stabiliteit, menselijkheid
…
o Invloed op interne rechtsorde
- Processen (EN: “process”)
o Iets wat evolueert (geen process in de juridische betekenis)
o Ontwikkeling van het recht
o Verwerkelijking van het recht
- Discours
o Taal
Gemeenschappelijk -> communicatie
Kwalificaties: een benoeming van de realiteit
Waarden en “legal imagination”
Legal imagination = men kan normen/concepten ontwikkelen die
dan, wanneer zij doorgang vinden in het gebruik van de taal, de
ontwikkeling van het recht bepalen
o Argumentatie
- Techniek
o Creatie en argumentatie
o Geen boogschieten maar biljartspel
o Gericht op de toekomst
o Bevordering van gewenste uitkomsten, uitbouw van alternatieven
2
,Wat nu met het internationaal recht?
- Enkele visies
o E. Benvenisti: document and preserve
Steek het in de koelkast en we zien het binnen 30 jaar wel terug
Lijkt in de gegeven omstandigheden niet echt een goed idee: zou aan onze
generatie verloren gaan
o Ph. Webb & L. Kim: six viewpoints on the future…
o M. Goldmann: The boomerang effect
Maakt onderscheid tussen universalistische benadering van internationaal
recht en de soevereinistische benadering
Universalistische benadering: gaat ervan uit dat we normen nodig
hebben om vrede te brengen en te handhaven
o Voorkeur van Goldmann
Soevereinistische benadering: idee dat samenwerking de overhand
niet kan krijgen op bruut geweld en machtsverhoudingen
o Gevolg: realistische of cynische kijk op internationaal recht:
vrede kan gehandhaafd worden door grootmachten toe te
laten van hun invloedssfeer te hebben en die dan rustig te
houden en dan onderling hun machtsverhoudingen afwegen
zodat er geen oorlog ontstaat
The boomerang effect:
Indien staten in hun onderlinge betrekkingen te weinig respect
hebben voor de internationale rechtsorde, dan tast dat ook binnen
de staten de idee aan dat het recht gemaakt is om de verhoudingen
tussen mensen en rechtssubjecten te regelen en tast dat ook de
democratie aan
o M. Milanovic: Dystopian international law
Volgens hem is de afkalving van de democratie het grootste probleem
- Redden of laten gaan? Een Europees perspectief
o Gelijkheid – bescherming v.d. zwakkere
Wij zijn voor een systeem waarin het principe geldt van de soevereine
gelijkheid van staten geldt dus beschermt het de zwakkeren tegen de
grootmachten
o Stabiliteit
Rule based international order → we hebben baat bij rechtszekerheid
want geeft stabiliteit
o Menselijkheid
Bescherming van de menselijkheid
- Vitale organen? (wat moeten we eerst redden?)
3
, o Ius cogens
Eerst!
o Recht van co-existentie? Verbod op gewapend geweld …
Recht op co-existentie: vergelijk met ex-lief: we proberen elkaar te
respecteren, maar we gaan niet meer samen uit
Daarna!
o Democratie, rechtstaat, mensenrechten?
Laatst!
- Oorzaak- en symptoombestrijding
o Afkalving van democratie is volgens prof de oorzaak en de schending van het
internationaal recht volgt daaruit voort (symptoom)
- Reanimatie en revalidatie (wat gaan we doen?)
o Bevestigen van de norm
Wanneer de normen worden betwist, moet men eerst de norm bevestigen
o Protest …
o Coherentie – geen dubbele standaarden
- Bypass (zeer belangrijk!) = gebruik van het recht als techniek om uw doelstellingen te
bereiken
o Soft law etc.
Wordt meer en meer gebruikt omdat het bepaalde obstakels kan omzeilen
Vb akkoord van Parijs (ipv Verdrag van Parijs) omdat als het Verdrag
was, dan moest het naar het Congres en dan wist de VS dat het niet
goedgekeurd zou worden en dus nooit zou toetreden → daarom
gekozen voor Akkoord omdat dit dan niet naar het Congres moest
o Regionaal
o Subnationaal
Wat men niet kan doen op het tussen staatse vlak, kan men op lagere
niveaus realiseren → het komt erop aan om creatief te zijn om ondanks de
obstakels die op de weg liggen, toch proberen het systeem in stand te
houden en onze fundamentele belangen te verdedigen
Verhaallijnen
Klimaatveranderingen
Veel zaken van:
- ITLOS
o Internationaal Zeerechttribunaal
- ICJ
o Internationaal Gerechtshof
- ECHR, IACHT, ACHPR (regionale mensenrechtenhoven
4
, o ECHR: European Court of Human Rights
o IACHR: Inter-Amerikaans Court of Human Rights
o ACHPR: African Court of Human and People Rights
Israël/Palestina
- Written statement of the State of Israel
5
, Bronnen van het internationaal recht
Algemeen
Overzicht
- Beperkt aantal formele rechtsbronnen
- Vertrekpunt: Art. 38 Statuut IGH
o Verdragen
o Internationaal gewoonterecht
o Algemene rechtsbeginselen
o Rechtspraak en rechtsleer
- Art. 38 Stat. IGH niet exhaustief
o Beslissingen/resoluties IOs – secundair IR
o Eenzijdige rechtshandelingen
Hiërarchie
- Hiërarchie
o Primair/subsidiair
o Rol algemene rechtsbeginselen
Aanvullende rol
o Jus cogens (Art. 53 WVV)
o Art. 103 HVN juncto Art. 25 HVN
Art. 103 HVN: ingeval strijdigheid met verplichtingen uit Handvest en
andere verdragen, hebben de verplichtingen uit het Handvest voorrang
Art. 25 HVN: geeft bevoegdheid aan de Veiligheidsraad om bindende
beslissingen te nemen inzake vrede en veiligheid
o Tussen verdragen: Art. 30 WVV
- Verhouding gewoonte/verdrag
o Geen hiërarchie, maar …
Geen hiërarchie: dus verdrag kan een gewoonte wijzigen en omgekeerd
MAAR: de sociale werkelijkheid is dat er een aantrekkingskracht is van de
tekst voor rechters
Biedt houvast
o Kracht van precisie en het geschreven woord
6
,Gewoonte
Identificatie
Constitutieve bestanddelen
- Statuut IGH: “a general practice accepted as law”
o Praktijk = a general practice
De gewoonte als een spontane bron van het internationaal publiekrecht
o Opinio iuris (sive necessitatis) = acceptes as law
- Een pad, een rivier, …
o Internationaal gewoonterecht is als een pad gevormd door gebruik door grote
en kleine mensen dit vormt het pad
Praktijk en verantwoording
- ICJ, Military and Paramilitary Activities in Nicaragua, 1986, §186
o Wat moeten we hebben om een gewoonte vast te stellen?
1. De gedraging van staten moet in overeenstemming zijn met de regel
2. Gedraging die niet in overeenstemming is met de regel, moet door de
anderen als een schending worden gezien en NIET worden gezien als een
indicatie voor een nieuwe regel
o Indien een staat zich op een uitzondering beroept, dan is dat een bevestiging
van de regel ook als nadien blijkt dat de uitzondering niet bestaat
- Maar wat buiten de rechtbank? Uitholling. Erosie.
o Indien je voortdurend uitzonderingen inroept, zal je de regel uithollen ipv
bevestigen
Princiepsverklaringen en praktijk
- ICJ, Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, §73
o Gaat over consultatief advies van Gerechtshof over de legaliteit van
gebruik/bedreiging met kernwapens → IGH moest advies uitbrengen in welke
mate atoomwapens al dan niet verboden zijn door internationaal recht
Zaak waarin men de inherente zwakheden van internationaal recht
vaststelt, omdat Hof er niet toe is geraakt te zeggen dat gebruik van
atoomwapens in strijd is met internationaal recht
Uitzonderlijk goede argumenten: vb veel staten die pro verbod
waren, zeiden dat het inherent is aan atoomwapens dat gebruiker
ervan niet specifiek kan bepalen wie hij gaat doden → atoomwapen
is dus inherent in strijd met beginsel van onderscheid in
internationaal recht
o Verworpen door IGH
7
, 1 ander argument: elk jaar wordt in AV van VN wordt gestemd bij
grote meerderheid over noodzaak om verbod van gebruik van
atoomwapens in te stellen
o IGH: er blijkt daar een soort opinio iuris uit (is wens van
internationale gemeenschap), maar zelfs indien dit een
ontspringende opinio iuris is, wordt die tegengesproken door
de omstandigheid dat de kernmachten nog altijd sterk gehecht
blijven aan de praktijk van de wederzijdse afschrikking
Een inductief proces
- ICJ (Chamber), Gulf of Maine (Canada v. USA), 1984
o Wat is de gewoonte? En naargelang een andere benadering die men kiest staat
men voor een ander dier
IGH: het is inductief en niet deductief:
Inductief: we gaan kijken naar wat de praktijk is en obv daarvan gaan
we een algemene regel kunnen identificeren
o = meer soevereinistische benadering
Deductief: men gaat logische ideeën uitbouwen op basis van
algemene ideeën of beginselen
o VEEL nuttiger om recht te ontwikkelen
Inductief en deductief: illustraties
- ICJ, Jurisdictional Immunities of the State (Germany v. Italy), 2012
o Duitsland verwijt aan Italië van zijn immuniteit van uitvoering te schenden
omdat Italië dwangmaatregelen neemt op een villa in het Gardameer dat
eigendom is van Duitsland (dus immuniteit geniet) maar Italië doet dit voor
betaling van schadevergoeding aan Italiaanse slachtoffers voor oorlogsmisdaden
begaan door de Nazi’s
o Hof dat de immuniteit van Duitsland gaat bevestigen, gaat zeggen dat er geen
uitzondering is voor internationale misdaden, gaat een heel uitvoerige analyse
maken van de praktijk (praktijk realiteit = inductief)
- Europees Hof van Justitie (Grote Kamer), Westelijke Sahara, 2024
o In consultatief advies heeft IGH gezegd dat Westelijke Sahara en haar volk recht
heeft op zelfbeschikking (= recht om een onafhankelijke staat te worden)
o Marokko en Mauritianië wilden er aanspraak op maken
Marrokko had een feodale band met het volk uit de Westelijke Sahara
Ogv die band zei Marokko dat het altijd van ons is geweest: in
Westerse ogen is dit misschien niet van Marokko, maar in de
realiteit is Sahara al van eeuwen voordien gebied van Marokko
o Marokko kreeg geen gelijk van HvJ
8
, o Later: EU sluit handelsakkoord met Marokko → vraag of dit ook van toepassing
is op de Westelijke Sahara of niet
Uiteindelijk wordt nieuw verdrag afgesloten waarin gezegd werd dat het
toepasselijk zal zijn, MAAR dit gebeurt onder voorbehoud van de positie
van de respectieve partijen (EU en Marokko) over het juridisch statuut van
de Westelijke Sahara
Maw: we gaan de facto toepassen maar betekent niet dat we de
soevereiniteit van Marokko erkennen
o Dan nieuwe zaak (die van 2024)
Vraag: is dit akkoord geldig of niet en mag dit worden toegepast en onder
welke voorwaarden?
HvJ: heeft een totaal deductieve redenering gevolgd
Dit is territorium van ander volk dus volgens principe “effect van
verdragen op derden” mogen jullie die natuurlijke rijkdommen
alleen maar uitbuiten indien jullie daarvoor betalen
= totaal andere manier van omgaan met het internationaal recht
Frankrijk: heeft in reactie daarop de soevereiniteit van Marokko over
de Westelijke Sahara erkend
Creatie van gewoonte
Gewoonte in verandering: tegenstelbaarheid
- Verandering van een gewoonte gebeurt door een afwijkende praktijk
- ICJ, Fisheries Jurisdiction Case (United Kingdom v. Iceland)
o IGH zegt dat de nieuwe regel nog niet bestaat maar men ziet dat ze aan het
groeien is en momenteel geldt een regel van niet-tegenstelbaarheid
- Persistent Objector
o Omdat het international gewoonterecht gegrond is op een soevereine wil van
de stgaten, heeft elke staat de mogelijkheid om te zeggen dat ze die regel niet
wil toepassen → verzet zich ertegen vanaf het begin van het ontstaan van de
regel = persistent objector
Dan is men er niet door gebonden
- Jus Cogens: “accepted and recognized by the international community of States as a
whole”
o Uitzondering op persistent objector = jus cogens
Van openbare orde
Door de gemeenschap in zijn geheel maar niet door elke staat
individueel
- Verandering van een gewoonte gebeurt door een afwijkende praktijk
9
PUBLIEKRECHT
,Inhoudsopgave
1
, Inleiding
Wat is – en is er nog – internationaal publiekrecht
- Citaat was Dionisio Anzilotti
- Lawfare = het recht gebruiken om anderen te bestrijden
Wat is internationaal recht?
- Instrument v. internationale politiek
o Bestaande uit gebods-, verbods- en gedragsbepalingen
- Normen
o Recht van samenleving (coëxistentie)
Soevereine staten die naast elkaar leven en die proberen op een
horizontale wijze zich vriendschappelijk te gedragen
o Recht van samenwerking (coöperatie)
Internationale organisaties met verticale kenmerken
o Waarden die met de normen gepaard gaan: gelijkheid, stabiliteit, menselijkheid
…
o Invloed op interne rechtsorde
- Processen (EN: “process”)
o Iets wat evolueert (geen process in de juridische betekenis)
o Ontwikkeling van het recht
o Verwerkelijking van het recht
- Discours
o Taal
Gemeenschappelijk -> communicatie
Kwalificaties: een benoeming van de realiteit
Waarden en “legal imagination”
Legal imagination = men kan normen/concepten ontwikkelen die
dan, wanneer zij doorgang vinden in het gebruik van de taal, de
ontwikkeling van het recht bepalen
o Argumentatie
- Techniek
o Creatie en argumentatie
o Geen boogschieten maar biljartspel
o Gericht op de toekomst
o Bevordering van gewenste uitkomsten, uitbouw van alternatieven
2
,Wat nu met het internationaal recht?
- Enkele visies
o E. Benvenisti: document and preserve
Steek het in de koelkast en we zien het binnen 30 jaar wel terug
Lijkt in de gegeven omstandigheden niet echt een goed idee: zou aan onze
generatie verloren gaan
o Ph. Webb & L. Kim: six viewpoints on the future…
o M. Goldmann: The boomerang effect
Maakt onderscheid tussen universalistische benadering van internationaal
recht en de soevereinistische benadering
Universalistische benadering: gaat ervan uit dat we normen nodig
hebben om vrede te brengen en te handhaven
o Voorkeur van Goldmann
Soevereinistische benadering: idee dat samenwerking de overhand
niet kan krijgen op bruut geweld en machtsverhoudingen
o Gevolg: realistische of cynische kijk op internationaal recht:
vrede kan gehandhaafd worden door grootmachten toe te
laten van hun invloedssfeer te hebben en die dan rustig te
houden en dan onderling hun machtsverhoudingen afwegen
zodat er geen oorlog ontstaat
The boomerang effect:
Indien staten in hun onderlinge betrekkingen te weinig respect
hebben voor de internationale rechtsorde, dan tast dat ook binnen
de staten de idee aan dat het recht gemaakt is om de verhoudingen
tussen mensen en rechtssubjecten te regelen en tast dat ook de
democratie aan
o M. Milanovic: Dystopian international law
Volgens hem is de afkalving van de democratie het grootste probleem
- Redden of laten gaan? Een Europees perspectief
o Gelijkheid – bescherming v.d. zwakkere
Wij zijn voor een systeem waarin het principe geldt van de soevereine
gelijkheid van staten geldt dus beschermt het de zwakkeren tegen de
grootmachten
o Stabiliteit
Rule based international order → we hebben baat bij rechtszekerheid
want geeft stabiliteit
o Menselijkheid
Bescherming van de menselijkheid
- Vitale organen? (wat moeten we eerst redden?)
3
, o Ius cogens
Eerst!
o Recht van co-existentie? Verbod op gewapend geweld …
Recht op co-existentie: vergelijk met ex-lief: we proberen elkaar te
respecteren, maar we gaan niet meer samen uit
Daarna!
o Democratie, rechtstaat, mensenrechten?
Laatst!
- Oorzaak- en symptoombestrijding
o Afkalving van democratie is volgens prof de oorzaak en de schending van het
internationaal recht volgt daaruit voort (symptoom)
- Reanimatie en revalidatie (wat gaan we doen?)
o Bevestigen van de norm
Wanneer de normen worden betwist, moet men eerst de norm bevestigen
o Protest …
o Coherentie – geen dubbele standaarden
- Bypass (zeer belangrijk!) = gebruik van het recht als techniek om uw doelstellingen te
bereiken
o Soft law etc.
Wordt meer en meer gebruikt omdat het bepaalde obstakels kan omzeilen
Vb akkoord van Parijs (ipv Verdrag van Parijs) omdat als het Verdrag
was, dan moest het naar het Congres en dan wist de VS dat het niet
goedgekeurd zou worden en dus nooit zou toetreden → daarom
gekozen voor Akkoord omdat dit dan niet naar het Congres moest
o Regionaal
o Subnationaal
Wat men niet kan doen op het tussen staatse vlak, kan men op lagere
niveaus realiseren → het komt erop aan om creatief te zijn om ondanks de
obstakels die op de weg liggen, toch proberen het systeem in stand te
houden en onze fundamentele belangen te verdedigen
Verhaallijnen
Klimaatveranderingen
Veel zaken van:
- ITLOS
o Internationaal Zeerechttribunaal
- ICJ
o Internationaal Gerechtshof
- ECHR, IACHT, ACHPR (regionale mensenrechtenhoven
4
, o ECHR: European Court of Human Rights
o IACHR: Inter-Amerikaans Court of Human Rights
o ACHPR: African Court of Human and People Rights
Israël/Palestina
- Written statement of the State of Israel
5
, Bronnen van het internationaal recht
Algemeen
Overzicht
- Beperkt aantal formele rechtsbronnen
- Vertrekpunt: Art. 38 Statuut IGH
o Verdragen
o Internationaal gewoonterecht
o Algemene rechtsbeginselen
o Rechtspraak en rechtsleer
- Art. 38 Stat. IGH niet exhaustief
o Beslissingen/resoluties IOs – secundair IR
o Eenzijdige rechtshandelingen
Hiërarchie
- Hiërarchie
o Primair/subsidiair
o Rol algemene rechtsbeginselen
Aanvullende rol
o Jus cogens (Art. 53 WVV)
o Art. 103 HVN juncto Art. 25 HVN
Art. 103 HVN: ingeval strijdigheid met verplichtingen uit Handvest en
andere verdragen, hebben de verplichtingen uit het Handvest voorrang
Art. 25 HVN: geeft bevoegdheid aan de Veiligheidsraad om bindende
beslissingen te nemen inzake vrede en veiligheid
o Tussen verdragen: Art. 30 WVV
- Verhouding gewoonte/verdrag
o Geen hiërarchie, maar …
Geen hiërarchie: dus verdrag kan een gewoonte wijzigen en omgekeerd
MAAR: de sociale werkelijkheid is dat er een aantrekkingskracht is van de
tekst voor rechters
Biedt houvast
o Kracht van precisie en het geschreven woord
6
,Gewoonte
Identificatie
Constitutieve bestanddelen
- Statuut IGH: “a general practice accepted as law”
o Praktijk = a general practice
De gewoonte als een spontane bron van het internationaal publiekrecht
o Opinio iuris (sive necessitatis) = acceptes as law
- Een pad, een rivier, …
o Internationaal gewoonterecht is als een pad gevormd door gebruik door grote
en kleine mensen dit vormt het pad
Praktijk en verantwoording
- ICJ, Military and Paramilitary Activities in Nicaragua, 1986, §186
o Wat moeten we hebben om een gewoonte vast te stellen?
1. De gedraging van staten moet in overeenstemming zijn met de regel
2. Gedraging die niet in overeenstemming is met de regel, moet door de
anderen als een schending worden gezien en NIET worden gezien als een
indicatie voor een nieuwe regel
o Indien een staat zich op een uitzondering beroept, dan is dat een bevestiging
van de regel ook als nadien blijkt dat de uitzondering niet bestaat
- Maar wat buiten de rechtbank? Uitholling. Erosie.
o Indien je voortdurend uitzonderingen inroept, zal je de regel uithollen ipv
bevestigen
Princiepsverklaringen en praktijk
- ICJ, Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, §73
o Gaat over consultatief advies van Gerechtshof over de legaliteit van
gebruik/bedreiging met kernwapens → IGH moest advies uitbrengen in welke
mate atoomwapens al dan niet verboden zijn door internationaal recht
Zaak waarin men de inherente zwakheden van internationaal recht
vaststelt, omdat Hof er niet toe is geraakt te zeggen dat gebruik van
atoomwapens in strijd is met internationaal recht
Uitzonderlijk goede argumenten: vb veel staten die pro verbod
waren, zeiden dat het inherent is aan atoomwapens dat gebruiker
ervan niet specifiek kan bepalen wie hij gaat doden → atoomwapen
is dus inherent in strijd met beginsel van onderscheid in
internationaal recht
o Verworpen door IGH
7
, 1 ander argument: elk jaar wordt in AV van VN wordt gestemd bij
grote meerderheid over noodzaak om verbod van gebruik van
atoomwapens in te stellen
o IGH: er blijkt daar een soort opinio iuris uit (is wens van
internationale gemeenschap), maar zelfs indien dit een
ontspringende opinio iuris is, wordt die tegengesproken door
de omstandigheid dat de kernmachten nog altijd sterk gehecht
blijven aan de praktijk van de wederzijdse afschrikking
Een inductief proces
- ICJ (Chamber), Gulf of Maine (Canada v. USA), 1984
o Wat is de gewoonte? En naargelang een andere benadering die men kiest staat
men voor een ander dier
IGH: het is inductief en niet deductief:
Inductief: we gaan kijken naar wat de praktijk is en obv daarvan gaan
we een algemene regel kunnen identificeren
o = meer soevereinistische benadering
Deductief: men gaat logische ideeën uitbouwen op basis van
algemene ideeën of beginselen
o VEEL nuttiger om recht te ontwikkelen
Inductief en deductief: illustraties
- ICJ, Jurisdictional Immunities of the State (Germany v. Italy), 2012
o Duitsland verwijt aan Italië van zijn immuniteit van uitvoering te schenden
omdat Italië dwangmaatregelen neemt op een villa in het Gardameer dat
eigendom is van Duitsland (dus immuniteit geniet) maar Italië doet dit voor
betaling van schadevergoeding aan Italiaanse slachtoffers voor oorlogsmisdaden
begaan door de Nazi’s
o Hof dat de immuniteit van Duitsland gaat bevestigen, gaat zeggen dat er geen
uitzondering is voor internationale misdaden, gaat een heel uitvoerige analyse
maken van de praktijk (praktijk realiteit = inductief)
- Europees Hof van Justitie (Grote Kamer), Westelijke Sahara, 2024
o In consultatief advies heeft IGH gezegd dat Westelijke Sahara en haar volk recht
heeft op zelfbeschikking (= recht om een onafhankelijke staat te worden)
o Marokko en Mauritianië wilden er aanspraak op maken
Marrokko had een feodale band met het volk uit de Westelijke Sahara
Ogv die band zei Marokko dat het altijd van ons is geweest: in
Westerse ogen is dit misschien niet van Marokko, maar in de
realiteit is Sahara al van eeuwen voordien gebied van Marokko
o Marokko kreeg geen gelijk van HvJ
8
, o Later: EU sluit handelsakkoord met Marokko → vraag of dit ook van toepassing
is op de Westelijke Sahara of niet
Uiteindelijk wordt nieuw verdrag afgesloten waarin gezegd werd dat het
toepasselijk zal zijn, MAAR dit gebeurt onder voorbehoud van de positie
van de respectieve partijen (EU en Marokko) over het juridisch statuut van
de Westelijke Sahara
Maw: we gaan de facto toepassen maar betekent niet dat we de
soevereiniteit van Marokko erkennen
o Dan nieuwe zaak (die van 2024)
Vraag: is dit akkoord geldig of niet en mag dit worden toegepast en onder
welke voorwaarden?
HvJ: heeft een totaal deductieve redenering gevolgd
Dit is territorium van ander volk dus volgens principe “effect van
verdragen op derden” mogen jullie die natuurlijke rijkdommen
alleen maar uitbuiten indien jullie daarvoor betalen
= totaal andere manier van omgaan met het internationaal recht
Frankrijk: heeft in reactie daarop de soevereiniteit van Marokko over
de Westelijke Sahara erkend
Creatie van gewoonte
Gewoonte in verandering: tegenstelbaarheid
- Verandering van een gewoonte gebeurt door een afwijkende praktijk
- ICJ, Fisheries Jurisdiction Case (United Kingdom v. Iceland)
o IGH zegt dat de nieuwe regel nog niet bestaat maar men ziet dat ze aan het
groeien is en momenteel geldt een regel van niet-tegenstelbaarheid
- Persistent Objector
o Omdat het international gewoonterecht gegrond is op een soevereine wil van
de stgaten, heeft elke staat de mogelijkheid om te zeggen dat ze die regel niet
wil toepassen → verzet zich ertegen vanaf het begin van het ontstaan van de
regel = persistent objector
Dan is men er niet door gebonden
- Jus Cogens: “accepted and recognized by the international community of States as a
whole”
o Uitzondering op persistent objector = jus cogens
Van openbare orde
Door de gemeenschap in zijn geheel maar niet door elke staat
individueel
- Verandering van een gewoonte gebeurt door een afwijkende praktijk
9
