Cel IV: cel-cel communicatie
H1: Algemeen overzicht van signaaloverdracht
1.1 Types van cel-cel communicatie
1.1.1 Via gespecialiseerde, directe verbindingen tussen cellen
Gap junctions
o Connectie tss cytoplasma’s
o Buisvormige eiwitverbindingen (connexons) met connexines
o Uitwisseling kleine moleculen: Ca2+, cAMP, glucose,….
1.1.2 Via extracellulaire signaalmoleculen - indirect
Herkend door spec membraanreceptoren op doelwitcellen
Type respons afh van intracellulaire componenten: de signaaltransductoren
Verloop communicatie
Signaalmolecule = ligand
1.2 Endocrien/paracrien/synaptisch/autocrien/direct
Endocrien
o Hormonen
o Transport via bloedbaan
Paracrien
o Signalisatie naburige cellen (cytokines)
o Bv werking interferonen
o Synaptische communicatie
- Secretie NT in synaptische spleet
Autocrien
o Werken in op zelfde cel
o Groeifactoren
Direct
o Signaalmolecule blijft membraangebonden
o Bij haematopoiese
, 1.3 Bindings-en effector specifiteit
Bindings-specifiteit
o Bv insuline enkel op insuline recptor
o Bv Ach op receptor in hartspier, dwarsgestreepte spier,…
Effector-specifiteit
o Bepaald door type receptor en door cel-spec intracellulaire signaalmoleculen
o Pleiotropie
- Zelfde ligand-receptor op verschillende cellen => verschillende respons
o Redunantie
- Meerdere liganden kunnen tot zelfde respons leiden
1.4 Alg eigenschappen van ligand/receptor systemen
1.4.1 Classificatie v liganden
1.4.1.1 Lipofiele hormonen met intracellulaire receptoren
Vrij doorheen plasmamembraan of nucleair membraan
Ligand-receptor kan binden op transcriptie-controle CIS elementen => transcriptie regluleren
Bv steroïden (cortisol, oestradiol, testosteron), thyroxine en retinoïnezuur
1.4.1.2 Lipofiele hormonen met celmembraan-gebonden receptoren - le
Bv prostaglandines (eicosanoïd hormoon – uit arachidonzuur)
o Pro-inflammatoir
o Aggregatie bloedplaatjes en adhesie aan BVwand
o Inhibitor: aspirine
Kunnen niet doorheen plasmamembraan
1.4.1.3 Wateroplosbare hormonen met celmembraan-gebonden receptoren - le
Klein en geladen: adrenaline, histamine, glucagon, insuline, groeifactoren en cytokines
H1: Algemeen overzicht van signaaloverdracht
1.1 Types van cel-cel communicatie
1.1.1 Via gespecialiseerde, directe verbindingen tussen cellen
Gap junctions
o Connectie tss cytoplasma’s
o Buisvormige eiwitverbindingen (connexons) met connexines
o Uitwisseling kleine moleculen: Ca2+, cAMP, glucose,….
1.1.2 Via extracellulaire signaalmoleculen - indirect
Herkend door spec membraanreceptoren op doelwitcellen
Type respons afh van intracellulaire componenten: de signaaltransductoren
Verloop communicatie
Signaalmolecule = ligand
1.2 Endocrien/paracrien/synaptisch/autocrien/direct
Endocrien
o Hormonen
o Transport via bloedbaan
Paracrien
o Signalisatie naburige cellen (cytokines)
o Bv werking interferonen
o Synaptische communicatie
- Secretie NT in synaptische spleet
Autocrien
o Werken in op zelfde cel
o Groeifactoren
Direct
o Signaalmolecule blijft membraangebonden
o Bij haematopoiese
, 1.3 Bindings-en effector specifiteit
Bindings-specifiteit
o Bv insuline enkel op insuline recptor
o Bv Ach op receptor in hartspier, dwarsgestreepte spier,…
Effector-specifiteit
o Bepaald door type receptor en door cel-spec intracellulaire signaalmoleculen
o Pleiotropie
- Zelfde ligand-receptor op verschillende cellen => verschillende respons
o Redunantie
- Meerdere liganden kunnen tot zelfde respons leiden
1.4 Alg eigenschappen van ligand/receptor systemen
1.4.1 Classificatie v liganden
1.4.1.1 Lipofiele hormonen met intracellulaire receptoren
Vrij doorheen plasmamembraan of nucleair membraan
Ligand-receptor kan binden op transcriptie-controle CIS elementen => transcriptie regluleren
Bv steroïden (cortisol, oestradiol, testosteron), thyroxine en retinoïnezuur
1.4.1.2 Lipofiele hormonen met celmembraan-gebonden receptoren - le
Bv prostaglandines (eicosanoïd hormoon – uit arachidonzuur)
o Pro-inflammatoir
o Aggregatie bloedplaatjes en adhesie aan BVwand
o Inhibitor: aspirine
Kunnen niet doorheen plasmamembraan
1.4.1.3 Wateroplosbare hormonen met celmembraan-gebonden receptoren - le
Klein en geladen: adrenaline, histamine, glucagon, insuline, groeifactoren en cytokines
