Samenvatting infectie en afweer: partim microbiologie

Microbiologie – Verhasselt
H1: Antibiotica en virostatica
1.1 Inleiding

 Kenmerken antibiotica
o Selectieve toxiciteit: toxisch voor bacteriën, niet voor menselijke cellen
o Specifiek moleculair aangrijpingspunt in micro-organisme
o Bepaald spectrum voor bep klasse bacteriën
o Bijwerkingen en complicaties op normale flora

 1e antibacteriële middel: chemotherapeutica
 Ehrlich: selectieve toxiciteit
 Bayer: 1e antibioticum (sulfonamiden)
 Flemming: Peniciline



1.2 Interactie v antibiotica met bacterie en gastheer

 Stijging in levensverwachting eerder door hygiëne

 Antibiotica slechts bij infecties die ernstige schade
kunnen geven

 Driehoeksverhouding
1. Invloed infectie: aard gastheer-kiem en
lokalisatie
2. Invloed pt-antibioticum:
- Relatie dosis en bereikte concentratie thv infectie + timing – farmacokinetiek PK
3. Invloed antibioticum-bacterie: biologisch effect vd behaalde antibioticumspiegels op
bacterie
- Relatie concentratie tot biologisch effect: farmacodynamie PD

 Gastheer-kiem relatie
o Niet altijd ingrijpen – natuurlijke verloop!
o Soms extra maatregelen (bv abces wegnemen)
o Lichaam verdedigt zich: infecties genezen spontaan (bv keelontsteking) of slechts korte
antibioticakuur

 Farmacokinetiek
o Fysiologie mens bepaalt opname
o Snelheid opname, uitscheiding of afbraak

 Farmacodynamisch
o Soms meer effect door hogere piekconc dan
eerder langdurig

, 1.3 Voorspellen werkzaamheid in patient

1. Gevoeligheidstesten
- Gevoelig vs resistent
- Afh van PK/PD – uitgaande van standaard dosering
- Klinisch breekpunt: afh van MIC (diameter inhibitiezone) rapportering als S (sensitief) of
R (resistent) of I (intermediair: gevoelig bij hoge dosis)

2. In labo onder statische omstandigheden: dilutie-antibiogram
- Bepaling MIC
- Bepaling intrinsieke gevoeligheid




 Diffusie-antibiogram: goedkoop extra-antibiotica testen – via gradient
o Groeien tot kritische conc: hoe groter diameter, hoe gevoeliger bacterie
o OE inhibitiezone en MIC
- Hoge MIC => kleine inhibitiezone
o Voorspelling gevoeligheid
o Antibiogram: rapport met resultaten gevoeligheid

 Breekpunt
o Wnr is antibioticum nog bruikbaar voor infectie met bep soort bacterie
o Obv dierproeven
o Waarden obv standaarddosis

 Antibiogram enkel voorspellend bij normale FK
o Bij brandwonden of IZ is FK anders => minder goede eliminatie bacterien en
makkelijker uitselecteren resistente mutanten

3. Invloed lokale omstandigheden
- Abces?
4. Communicatie met klinisch bioloog, microbioloog of infectioloog

, 1.4 Overzicht antibiotica en werkingsmechanismen
1.4.1 Aangrijpingspunt 1: celwand synthese

 Inwerking op peptidoglycaansynthese
o In celwand gram+ en gram-

 B-lactamgroep
o Blokkeren opbouw peptidoglycaan
- Remming peniciline-binding proteins (PBPs) in laatste stap synthese

o Binding Blactam aan PBPs => verstoorde celwand => autolyse bacterie
o Eerste Blactam was peniciline

o Ev ook B-lactamase remmer
- Clavulaanzuur
- Geen antibiotische werking, wel spec blokkering Blactamasen => eigenlijke
antibioticum niet afgebroken
- Bv augmentine: Amoxiciline (peniciline) + clavulaanzuur (Blactamase inhibitor)

o Farmakokinetiek
- Lage intracellulaire conc, vaak enkel parenteraal (injectie of infuus)
- Weinig activ in meningen en prostaat

o Toxiciteit
- Soms allergische reactie
- Zeer zeldzaam: anafylactische shock

o Spectrum
- Niet bij bacteriën zonder celwand (bv Chlamydia)

o Toepassingen
- Vaak
- Meestal gebruik oudste Blactams met nauwste spectrum

o THK: vaak alleen amoxiciline, slechts soms Augmentine


1.4.2 Aangrijpingspunt 2: inwerking op
eiwitsynthese

 Clindamycine (Dalacin)
o Werking
- Blokkering 50S ribosoom subunit
o FK
- Bacteriostatisch, goede
penetratie weefsels, intracellulair actief