FA-BA305
Huidaandoeningen
Samenvatting
, FA-BA305 Huidaandoeningen Samenvatting
Leerdoelen
In deze cursus staan de huid, huidaandoeningen en dermale toedieningsroutes centraal. De rol van de huid
als barrière wordt besproken. De pathofysiologie van een aantal huidaandoeningen (eczeem en psoriasis)
wordt behandeld.
1. De fysiologie van de huid en pathofysiologie van de huidaandoeningen (constitutioneel) eczeem en
psoriasis te beschrijven:
a. de anatomie, fysiologie en functie van de huid te beschrijven (huidlagen, epidermale lagen,
kliertjes, haartjes, bloedvaatjes, weefselsoort/structuur e.d.).
b. te verklaren welke fysisch chemische eigenschappen (lipofiliciteit en verschil tussen zuren/
basen en zouten) een rol spelen bij de doorlaatbaarheid van de huid (voor farmaca,
hulpstoffen e.d).
c. de verschillen in anatomie en fysiologie (dikte, structuur, vetgehalte, zuurgraad, pigment,
e.d.) tussen de verschillende huidtypen te beschrijven en verklaren welk effect dit heeft op
de doorlaatbaarheid van een geneesmiddel door de huid.
2. De farmacotherapeutische behandeling van eczeem en psoriasis met de onderliggende
aangrijpingspunten van de farmaca te beschrijven.
a. de pathofysiologie van, en verschillen tussen, atopisch en constitutioneel eczeem te
beschrijven en de aangrijpingspunten van de medicatie te verklaren.
b. te verklaren waarom sommige corticosteroïden sterker werken dan andere, aan de hand van
fysische en chemische eigenschappen.
c. de pathofysiologie van (plaque) psoriasis en te beschrijven en de aangrijpingspunten van de
(cutane) medicatie te verklaren.
d. de (bij)werkingen van hulpstoffen en farmaca na dermale toediening te verklaren.
e. het effect van indifferente middelen te beschrijven en de keuze van de basis te relateren aan
de huidconditie van de patiënt.
3. Het verschil tussen dermale en transdermale applicatie in termen van de farmacokinetiek (o.a.
absorptie en opname bloedbaan) te begrijpen en te duiden.
4. De eisen en eigenschappen van de verschillende dermale toedieningsvormen en de fysisch-
chemische achtergronden te beschrijven.
a. de diffusiewet van Fick voor farmacon-transport in een dermale formulering toe te passen.
b. effecten van oplosbaarheid van farmaca in formulering (polariteit, hydrofobiciteit, lading,
effect pH) op farmacontransport uit te leggen.
c. de (al dan niet) toepasbaarheid van de belangrijkste lokaal toegepaste geneesmiddelen en
hulpstoffen in de verschillende dermale toedieningsvormen te bepalen aan de hand van de
chemische en fysische eigenschappen.
d. viscositeit: rheologische eigenschappen van polymeer oplossingen te beschrijven en/of
herkennen.
e. een relatie te leggen tussen viscositeit en diffusie en het effect op farmacontransport.
f. de werking van surfactanten uit te leggen (in water als functie van concentratie, als
bevochtigers van hydrofobe deeltjes) en uit te leggen hoe de bevochtiging van hydrofobe
deeltjes bevorderd kan worden.
g. de relatie tussen surfactantconcentratie en grensvlakspanning aan te duiden.
2
Michelle de Leeuw
Terug naar:Inhoud
, FA-BA305 Huidaandoeningen Samenvatting
h. fysische eigenschappen van eutectische mengsels te begrijpen en kunnen reproduceren.
i. fasendiagrammen te interpreteren en compositie van mengsels hieruit af te lezen.
j. aan de hand van een gekozen farmacon (en type huidaandoening) een gefundeerd voorstel
te doen voor een formulering voor dermale toediening .
5. De kritische stappen van het productieproces te beschrijven
a. De verschillende dermale toedieningsvormen te beschrijven (pasta, crème zalf, lotion,
schudsel, gel).
b. Grondstoffen van de juiste kwaliteit te kiezen
c. Geschikte utensiliën en apparatuur te kiezen
d. Op kritische punten in het bereidingsproces in-proces controles te formuleren en te
controleren
e. Eisen aan het eindproduct op te stellen en te controleren
f. Een geschikte verpakking voor een bepaald eindproduct te kunnen motiveren
6. De kwaliteit en stabiliteit van dermatica te beschrijven
a. De houdbaarheid van een dermaticum te voorspellen aan de hand van de samenstelling van
het preparaat en fysisch chemische eigenschappen van het gebruikte farmacon en eventueel
aanwezig conserveermiddel op te stellen en uit te voeren.
b. Een analytisch onderzoeksvoorschrift voor een dermaticum met maximaal een farmacon en
eventueel aanwezig conserveermiddel op te stellen en uit te voeren.
c. Een bereid dermaticum gemotiveerd goed of af te keuren op grond van de vastgelegde
bereiding en/ of de analytische resultaten
7. Onderzoeksvaardigheden
a. Een onderzoek volgens de empirische cyclus op te stellen
b. Wetenschappelijk presenteren van onderzoeksresultaten
3
Michelle de Leeuw
Terug naar:Inhoud
, FA-BA305 Huidaandoeningen Samenvatting
Inhoud
1. Anatomie van de huid en pathofysiologie van eczeem en psoriasis ................................................................ 7
1.1. Anatomie van de huid ................................................................................................................................ 7
1.2. pathofysiologie van psoriasis ................................................................................................................... 10
1.3. pathofysiologie van atopisch eczeem ...................................................................................................... 11
2. Diffusie ............................................................................................................................................................ 15
2.1. Formules .................................................................................................................................................. 15
2.2. Steady State ............................................................................................................................................. 19
2.3. Verdelingsevenwicht in het membraan ................................................................................................... 20
2.4. Sink condities ........................................................................................................................................... 21
2.5. Vertragingstijd/ Lag time ......................................................................................................................... 21
2.6. Higuchi-vegelijking ................................................................................................................................... 22
2.6.1. Rekenvoorbeeld ................................................................................................................................ 23
2.7. Relative Polarity Index ............................................................................................................................. 24
2.7.1. Rekenvoorbeeld RPI ......................................................................................................................... 27
2.8 Te kennen pKa’s ........................................................................................................................................ 29
3. Reologie .......................................................................................................................................................... 31
3.1. Formules .................................................................................................................................................. 31
3.2. Viscositeit meten ..................................................................................................................................... 33
3.2.1. Rotatie reometers ............................................................................................................................. 33
3.2.1. Capillaire viscosimeter ...................................................................................................................... 35
3.3. Visceus gedrag ......................................................................................................................................... 38
3.3.1. Newtonse vloeistof ........................................................................................................................... 38
3.3.2. Plastisch gedrag ................................................................................................................................ 38
3.3.3. Pseudoplastisch gedrag .................................................................................................................... 40
3.3.4. Dilatant gedrag ................................................................................................................................. 41
3.3.5.Tixotroop gedrag................................................................................................................................ 43
4. Analyse van dermatica .................................................................................................................................... 45
4.1. Formules .................................................................................................................................................. 45
4.2. Analysetechnieken ................................................................................................................................... 46
4.2.1. UV/Vis ............................................................................................................................................... 46
4
Michelle de Leeuw
Terug naar:Inhoud
Huidaandoeningen
Samenvatting
, FA-BA305 Huidaandoeningen Samenvatting
Leerdoelen
In deze cursus staan de huid, huidaandoeningen en dermale toedieningsroutes centraal. De rol van de huid
als barrière wordt besproken. De pathofysiologie van een aantal huidaandoeningen (eczeem en psoriasis)
wordt behandeld.
1. De fysiologie van de huid en pathofysiologie van de huidaandoeningen (constitutioneel) eczeem en
psoriasis te beschrijven:
a. de anatomie, fysiologie en functie van de huid te beschrijven (huidlagen, epidermale lagen,
kliertjes, haartjes, bloedvaatjes, weefselsoort/structuur e.d.).
b. te verklaren welke fysisch chemische eigenschappen (lipofiliciteit en verschil tussen zuren/
basen en zouten) een rol spelen bij de doorlaatbaarheid van de huid (voor farmaca,
hulpstoffen e.d).
c. de verschillen in anatomie en fysiologie (dikte, structuur, vetgehalte, zuurgraad, pigment,
e.d.) tussen de verschillende huidtypen te beschrijven en verklaren welk effect dit heeft op
de doorlaatbaarheid van een geneesmiddel door de huid.
2. De farmacotherapeutische behandeling van eczeem en psoriasis met de onderliggende
aangrijpingspunten van de farmaca te beschrijven.
a. de pathofysiologie van, en verschillen tussen, atopisch en constitutioneel eczeem te
beschrijven en de aangrijpingspunten van de medicatie te verklaren.
b. te verklaren waarom sommige corticosteroïden sterker werken dan andere, aan de hand van
fysische en chemische eigenschappen.
c. de pathofysiologie van (plaque) psoriasis en te beschrijven en de aangrijpingspunten van de
(cutane) medicatie te verklaren.
d. de (bij)werkingen van hulpstoffen en farmaca na dermale toediening te verklaren.
e. het effect van indifferente middelen te beschrijven en de keuze van de basis te relateren aan
de huidconditie van de patiënt.
3. Het verschil tussen dermale en transdermale applicatie in termen van de farmacokinetiek (o.a.
absorptie en opname bloedbaan) te begrijpen en te duiden.
4. De eisen en eigenschappen van de verschillende dermale toedieningsvormen en de fysisch-
chemische achtergronden te beschrijven.
a. de diffusiewet van Fick voor farmacon-transport in een dermale formulering toe te passen.
b. effecten van oplosbaarheid van farmaca in formulering (polariteit, hydrofobiciteit, lading,
effect pH) op farmacontransport uit te leggen.
c. de (al dan niet) toepasbaarheid van de belangrijkste lokaal toegepaste geneesmiddelen en
hulpstoffen in de verschillende dermale toedieningsvormen te bepalen aan de hand van de
chemische en fysische eigenschappen.
d. viscositeit: rheologische eigenschappen van polymeer oplossingen te beschrijven en/of
herkennen.
e. een relatie te leggen tussen viscositeit en diffusie en het effect op farmacontransport.
f. de werking van surfactanten uit te leggen (in water als functie van concentratie, als
bevochtigers van hydrofobe deeltjes) en uit te leggen hoe de bevochtiging van hydrofobe
deeltjes bevorderd kan worden.
g. de relatie tussen surfactantconcentratie en grensvlakspanning aan te duiden.
2
Michelle de Leeuw
Terug naar:Inhoud
, FA-BA305 Huidaandoeningen Samenvatting
h. fysische eigenschappen van eutectische mengsels te begrijpen en kunnen reproduceren.
i. fasendiagrammen te interpreteren en compositie van mengsels hieruit af te lezen.
j. aan de hand van een gekozen farmacon (en type huidaandoening) een gefundeerd voorstel
te doen voor een formulering voor dermale toediening .
5. De kritische stappen van het productieproces te beschrijven
a. De verschillende dermale toedieningsvormen te beschrijven (pasta, crème zalf, lotion,
schudsel, gel).
b. Grondstoffen van de juiste kwaliteit te kiezen
c. Geschikte utensiliën en apparatuur te kiezen
d. Op kritische punten in het bereidingsproces in-proces controles te formuleren en te
controleren
e. Eisen aan het eindproduct op te stellen en te controleren
f. Een geschikte verpakking voor een bepaald eindproduct te kunnen motiveren
6. De kwaliteit en stabiliteit van dermatica te beschrijven
a. De houdbaarheid van een dermaticum te voorspellen aan de hand van de samenstelling van
het preparaat en fysisch chemische eigenschappen van het gebruikte farmacon en eventueel
aanwezig conserveermiddel op te stellen en uit te voeren.
b. Een analytisch onderzoeksvoorschrift voor een dermaticum met maximaal een farmacon en
eventueel aanwezig conserveermiddel op te stellen en uit te voeren.
c. Een bereid dermaticum gemotiveerd goed of af te keuren op grond van de vastgelegde
bereiding en/ of de analytische resultaten
7. Onderzoeksvaardigheden
a. Een onderzoek volgens de empirische cyclus op te stellen
b. Wetenschappelijk presenteren van onderzoeksresultaten
3
Michelle de Leeuw
Terug naar:Inhoud
, FA-BA305 Huidaandoeningen Samenvatting
Inhoud
1. Anatomie van de huid en pathofysiologie van eczeem en psoriasis ................................................................ 7
1.1. Anatomie van de huid ................................................................................................................................ 7
1.2. pathofysiologie van psoriasis ................................................................................................................... 10
1.3. pathofysiologie van atopisch eczeem ...................................................................................................... 11
2. Diffusie ............................................................................................................................................................ 15
2.1. Formules .................................................................................................................................................. 15
2.2. Steady State ............................................................................................................................................. 19
2.3. Verdelingsevenwicht in het membraan ................................................................................................... 20
2.4. Sink condities ........................................................................................................................................... 21
2.5. Vertragingstijd/ Lag time ......................................................................................................................... 21
2.6. Higuchi-vegelijking ................................................................................................................................... 22
2.6.1. Rekenvoorbeeld ................................................................................................................................ 23
2.7. Relative Polarity Index ............................................................................................................................. 24
2.7.1. Rekenvoorbeeld RPI ......................................................................................................................... 27
2.8 Te kennen pKa’s ........................................................................................................................................ 29
3. Reologie .......................................................................................................................................................... 31
3.1. Formules .................................................................................................................................................. 31
3.2. Viscositeit meten ..................................................................................................................................... 33
3.2.1. Rotatie reometers ............................................................................................................................. 33
3.2.1. Capillaire viscosimeter ...................................................................................................................... 35
3.3. Visceus gedrag ......................................................................................................................................... 38
3.3.1. Newtonse vloeistof ........................................................................................................................... 38
3.3.2. Plastisch gedrag ................................................................................................................................ 38
3.3.3. Pseudoplastisch gedrag .................................................................................................................... 40
3.3.4. Dilatant gedrag ................................................................................................................................. 41
3.3.5.Tixotroop gedrag................................................................................................................................ 43
4. Analyse van dermatica .................................................................................................................................... 45
4.1. Formules .................................................................................................................................................. 45
4.2. Analysetechnieken ................................................................................................................................... 46
4.2.1. UV/Vis ............................................................................................................................................... 46
4
Michelle de Leeuw
Terug naar:Inhoud
