2.7 HET LOGOPEDISCH TAALONDERZOEK BIJ SPECIFIEKE DOELGROEPEN
2.7.1 TAALONDERZOEK BIJ OUDERE KINDEREN EN VOLWASSENEN MET EEN TOS
- Veel taaltests zijn enkel genormeerd voor jongere kinderen.
- Enkele uitzonderingen die gebruikt kunnen worden tot 18 jaar:
o CELF-5-NL
o PPVT-V-NL
o EVT-III-NL
- PPVT-III-NL is de enige test met normen voor volwassenen.
- Bij diagnostiek van volwassenen met TOS:
o Gebruik van bestaande kind-/jeugdtesten.
o Resultaten vergelijken met de hoogste beschikbare normgroep (18 jaar).
2.7.2 TAALONDERZOEK BIJ MEERTALIGHEID
- Doel: onderscheid maken tussen:
o Blootstellingsachterstand
o Taalontwikkelingsstoornis (TOS)
- Noodzaak om inzicht te krijgen in:
o Het taalaanbod (Taalaanbodprofiel)
o De ontwikkeling en het gebruik van de thuistaal (Taalgebruikersprofiel)
- Belangrijke instrumenten:
o Anamneselijst Meertalige Kinderen (SIG, 2011)
o ALDeQ – Alberta Language & Development Questionnaire (NL-vertaling)
- Nieuw hulpmiddel:
o Protocol voor taaldiagnostiek bij meertalige kinderen tot 8 jaar
(Mostaert & Leysen, 2024)
- Aanvullende methode:
o MAIN: methode voor spontane taalanalyse bij meertalige kinderen (eerder besproken).
1
, 2.7.2.1 ANAMNESELIJST MEERTALIGE KINDEREN (AMK – VZW SIG NET, 2011)
- Doel:
o In kaart brengen van kwalitatieve en kwantitatieve kenmerken van het taalaanbod.
o Nagaan van de attitude van kind en ouders tegenover de verschillende talen.
o Verzamelen van informatie over spel en speelgoed.
- Toepassing:
o Bruikbaar bij niet-schoolgaande en schoolgaande meertalige kinderen.
o In diagnostiek van verbale en non-verbale problemen.
- Beperkingen:
o Bevat geen vragen over:
§ Medische voorgeschiedenis
§ Ontwikkelingsmijlpalen
§ Gehoor/visus
§ Schoolse prestaties
o Is dus een aanvulling op een standaardanamnese bij meertaligheid.
- Afname:
o Kan gebruikt worden als leidraad voor een oudergesprek.
o Ouders kunnen de vragenlijst vooraf invullen indien hun Nederlands voldoende is.
2.7.2.2 ALDEQ-NL (LEYSEN ET AL., 2020)
- Doel:
o Beoordelen van de moedertaalontwikkeling bij meertalige kinderen.
o Onderscheid maken tussen meertalige kinderen met en zonder TOS.
- Doelgroep:
o Successief meertalige kinderen van 4 tot 10 jaar.
o Kinderen die thuis (ook) een andere taal dan Nederlands spreken.
o Voorwaarde: geen Nederlandstalig aanbod in de voorschoolse periode.
2
2.7.1 TAALONDERZOEK BIJ OUDERE KINDEREN EN VOLWASSENEN MET EEN TOS
- Veel taaltests zijn enkel genormeerd voor jongere kinderen.
- Enkele uitzonderingen die gebruikt kunnen worden tot 18 jaar:
o CELF-5-NL
o PPVT-V-NL
o EVT-III-NL
- PPVT-III-NL is de enige test met normen voor volwassenen.
- Bij diagnostiek van volwassenen met TOS:
o Gebruik van bestaande kind-/jeugdtesten.
o Resultaten vergelijken met de hoogste beschikbare normgroep (18 jaar).
2.7.2 TAALONDERZOEK BIJ MEERTALIGHEID
- Doel: onderscheid maken tussen:
o Blootstellingsachterstand
o Taalontwikkelingsstoornis (TOS)
- Noodzaak om inzicht te krijgen in:
o Het taalaanbod (Taalaanbodprofiel)
o De ontwikkeling en het gebruik van de thuistaal (Taalgebruikersprofiel)
- Belangrijke instrumenten:
o Anamneselijst Meertalige Kinderen (SIG, 2011)
o ALDeQ – Alberta Language & Development Questionnaire (NL-vertaling)
- Nieuw hulpmiddel:
o Protocol voor taaldiagnostiek bij meertalige kinderen tot 8 jaar
(Mostaert & Leysen, 2024)
- Aanvullende methode:
o MAIN: methode voor spontane taalanalyse bij meertalige kinderen (eerder besproken).
1
, 2.7.2.1 ANAMNESELIJST MEERTALIGE KINDEREN (AMK – VZW SIG NET, 2011)
- Doel:
o In kaart brengen van kwalitatieve en kwantitatieve kenmerken van het taalaanbod.
o Nagaan van de attitude van kind en ouders tegenover de verschillende talen.
o Verzamelen van informatie over spel en speelgoed.
- Toepassing:
o Bruikbaar bij niet-schoolgaande en schoolgaande meertalige kinderen.
o In diagnostiek van verbale en non-verbale problemen.
- Beperkingen:
o Bevat geen vragen over:
§ Medische voorgeschiedenis
§ Ontwikkelingsmijlpalen
§ Gehoor/visus
§ Schoolse prestaties
o Is dus een aanvulling op een standaardanamnese bij meertaligheid.
- Afname:
o Kan gebruikt worden als leidraad voor een oudergesprek.
o Ouders kunnen de vragenlijst vooraf invullen indien hun Nederlands voldoende is.
2.7.2.2 ALDEQ-NL (LEYSEN ET AL., 2020)
- Doel:
o Beoordelen van de moedertaalontwikkeling bij meertalige kinderen.
o Onderscheid maken tussen meertalige kinderen met en zonder TOS.
- Doelgroep:
o Successief meertalige kinderen van 4 tot 10 jaar.
o Kinderen die thuis (ook) een andere taal dan Nederlands spreken.
o Voorwaarde: geen Nederlandstalig aanbod in de voorschoolse periode.
2
