Oudergericht pedagogisch adviseren
Inhoudsopgave:
Hoofdstuk 1: Oudergericht adviseren............................................................................2
Hoofdstuk 2: Adviseren en samenwerken........................................................................6
Hoofdstuk 3: Competentiegericht werken.......................................................................9
Hoofdstuk 4: Overzicht van de methodiek oudergericht pedagogisch adviseren.........................10
Hoofdstuk 5: Overzicht stap 1: verhelderen vraag, doel en competentie.................................13
Hoofdstuk 6: Stap 1 deel 1: vraag verhelderen...............................................................13
Hoofdstuk 7: Stap 1 deel 2: doel, competenties en contract...............................................16
Hoofdstuk 8: Reflectie op stap 1: taxeren van de opvoedingsvraag.......................................17
Hoofdstuk 9: Voorbereiding stap 2: informatie zoeken en selecteren.....................................18
Hoofdstuk 10: Stap 2: zicht op het kind nuanceren en mogelijkheden van handelen afleiden........21
Hoofdstuk 11: Stap 3: gebruiksaanwijzing voor de lastige opvoedingssituatie...........................26
Hoofdstuk 12: Gereedschap voor het werken met ouders...................................................28
1
,Hoofdstuk 1: Oudergericht adviseren
In onze visie staat niet het kind centraal, maar de ouder:
- De ouder heeft een vraag, de ouder is degene die met het kind omgaat en de ouder
is degene die met het antwoord op de vraag verdergaat. Het antwoord moet hem
passen: het advies staat of valt met de mate waarin het aansluit bij vaardigheden, stijl
en visie van de ouder.
- De ouder is degene die het beste weet wat wel en niet werkt bij zijn kind: de ouder is
deskundig over zijn eigen kind.
- Dat een ouder vastloopt, heeft in de regel weinig te maken met een gebrek aan
inzicht of vaardigheden, maar met de moeite om zijn handelen aan te passen aan de
veranderende vragen waarvoor zijn kind hem stelt. Opvoedingsvragen zijn vaak
afstemmingsvragen; er hoeft niet iets aan- of afgeleerd te worden, de ouder heeft de
belangrijkste hulpbronnen voor opvoeden in zich.
Bij oudergericht pedagogisch adviseren willen we in eerste instantie aansluiten bij de ouder:
- Hoe ervaart de ouder precies de lastige situatie en wat vindt hij belangrijk?
- Welke informatie heeft de ouder al en welke informatie heeft de ouder nog nodig?
- Heeft de ouder algemene informatie nodig om van een afstand naar zijn kind te
kijken, of heeft de ouder hulp nodig bij het vertalen van algemene informatie naar zijn
kind?
- Welke vaardigheden heeft de ouder al en wat heeft de ouder nodig om vaardigheden
anders in te zetten?
- Hoe kan de ouder wat ‘werkt’ vertalen naar een concrete situatie die nu lastig
verloopt?
- Welke hindernissen komt de ouder tegen als hij anders wil handelen en hoe kunnen
we de ouder ondersteunen bij het opruimen van die hindernissen?
Wat is hier nu zo bijzonder aan?: Deze methodiek biedt de hulpverlener stappen van
handelen om samen met de ouder tot een passend advies te komen. Het gaat niet alleen om
vaardigheden.
De OPAd-methodiek is gericht op samenwerking met de ouder.
In het werken met ouders hanteren we een pallet van zeven bouwstenen: oudergericht,
samenwerkingsgericht, competentiegericht, vraaggericht, systeemgericht, praktisch en
methodisch. Drie van deze bouwstenen hebben we in onze methodiek geëxpliciteerd en in
de aanpak duidelijk zichtbaar gemaakt:
1. Oudergericht werken omvat advies in onze visie in eerste instantie moet aansluiten
bij de ouder en gericht moet zijn op het versterken van de ouder.
2. Samenwerkingsgericht omvat we het belangrijk vinden dat de deskundige zijn
deskundigheid naast die van de ouder plaatst en door transparant en gelijkwaardig
samen onderzoeken de ouder ondersteunt om tot voor hem passende kennis en
oplossingen te komen.
3. Competentiegericht omdat oplossingen alleen werken als zij zijn gebaseerd op wat
de ouder al kan, weet, voelt, denkt en doet in andere situaties met zijn kind.
2
, 1.1 Kindgericht en oudergericht adviseren
Kindgericht advies maakt de ouder tot object. De ouder is het adres voor informatie en
advies zodat het beter gaat met subject kind. De objectbenadering is minder duidelijk
zichtbaar als er vriendelijk met de ouder wordt gepraat en de ouder wordt geadviseerd om
ook aan zichzelf te denken. Het oudergerichte advies stelt de ouder centraal. Niet als
instrument dat moet zorgen voor een goede ontwikkeling van het kind, maar als persoon, als
wie hij is, wat hij wil en hoe hij de situatie ervaart. De oudergerichte begeleider richt zich op
het denken voelen en doen van de ouder vanuit de vraag: wat helpt deze ouder om antwoord
te vinden op zijn vraag om weer te kunnen aansluiten bij het kind. In oudergericht advies
brengt de ouder zijn beleving van de lastige opvoedingssituatie in. Dit helpt de ouder om
opnieuw vanuit afstand (de metapositie) naar zijn handelen te kijken en van daaruit mogelijk
al tot andere inzichten te komen.
Oudergericht advies laat de verantwoordelijkheid voor het opvoeden bij de ouder, en sluit
aan bij de beleving, kennis en vaardigheden van de ouder. Kind kennis over leeftijd passend
gedrag blijkt erg belangrijk om aan te kunnen bieden over welke aanpak wel of niet goed kan
werken, en over het effect van de omstandigheden en de beperkingen op de ontwikkeling
van kinderen.
1.2 De beleving van de ouder centraal
Het werkterrein van de oudergerichte begeleider is de beleving van de ouder. Dit uitganspunt
is afgeleid uit het theoretisch kader van het neurolinguïstisch programmeren (NLP). In NLP
sluit de hulpverlener aan bij de beleving van de cliënt. Ieder mens heeft zijn eigen beeld van
de werkelijkheid gevormd; de kaart die ieder zich op grond van kennis en ervaringen
gevormd heeft van de werkelijkheid dekt nooit de werkelijkheid. In de begeleiding zijn we ons
hiervan zeer bewust en zoeken we aansluiting bij de werkelijkheid van de ouder. In NLP-
termen heet dit: ‘de structuur van de subjectieve ervaring’. Ook het doel van oudergericht
advies is subjectief. Net als bij NLP bepaald de cliënt wat hij met de hulpverlening wil
bereiken. Het verschil tussen oudergericht pedagogisch adviseren en NLP is dat NLP een
therapeutisch model is en over de cliënt gaat die ten aanzien van zichzelf, zelf de enige
deskundige is. Pedagogisch advies gaat over het handelen van de ouder ten opzichte van
het kind.
1.3 Besef van verantwoordelijk-zijn
NLP heeft als axioma dat alle gedrag van de cliënt berust op positieve intenties. Dit maakt
het belangrijk om als hulpverlener te zoeken naar de intentie achter het gedrag en met de
cliënt te kijken of hij ook bereikt wat hij bedoelde te bereiken.
Alice van der Pas gaat uit van ‘het ouderlijk besef van verantwoordelijk-zijn’. Een belangrijk
begrip als het gaat om de motivatie van de ouder. Zij stelt dat ‘met het hebben van een kind’
99 procent van alle ouders ervan doordrongen raakt dat zij verantwoordelijk zijn voor dit kind.
Het besef van verantwoordelijk-zijn is sterk: wanneer het goed gaat, is er veel om trots op te
zijn en blij over te zijn. Wanneer het niet goed gaat, weegt dit zwaar. Ouders moeten altijd
een drempel over voor ze met hun opvoedingsvraag naar buiten treden. Ouder zijn maakt
kwetsbaar. Ben ik nu een falende ouder?
3
Inhoudsopgave:
Hoofdstuk 1: Oudergericht adviseren............................................................................2
Hoofdstuk 2: Adviseren en samenwerken........................................................................6
Hoofdstuk 3: Competentiegericht werken.......................................................................9
Hoofdstuk 4: Overzicht van de methodiek oudergericht pedagogisch adviseren.........................10
Hoofdstuk 5: Overzicht stap 1: verhelderen vraag, doel en competentie.................................13
Hoofdstuk 6: Stap 1 deel 1: vraag verhelderen...............................................................13
Hoofdstuk 7: Stap 1 deel 2: doel, competenties en contract...............................................16
Hoofdstuk 8: Reflectie op stap 1: taxeren van de opvoedingsvraag.......................................17
Hoofdstuk 9: Voorbereiding stap 2: informatie zoeken en selecteren.....................................18
Hoofdstuk 10: Stap 2: zicht op het kind nuanceren en mogelijkheden van handelen afleiden........21
Hoofdstuk 11: Stap 3: gebruiksaanwijzing voor de lastige opvoedingssituatie...........................26
Hoofdstuk 12: Gereedschap voor het werken met ouders...................................................28
1
,Hoofdstuk 1: Oudergericht adviseren
In onze visie staat niet het kind centraal, maar de ouder:
- De ouder heeft een vraag, de ouder is degene die met het kind omgaat en de ouder
is degene die met het antwoord op de vraag verdergaat. Het antwoord moet hem
passen: het advies staat of valt met de mate waarin het aansluit bij vaardigheden, stijl
en visie van de ouder.
- De ouder is degene die het beste weet wat wel en niet werkt bij zijn kind: de ouder is
deskundig over zijn eigen kind.
- Dat een ouder vastloopt, heeft in de regel weinig te maken met een gebrek aan
inzicht of vaardigheden, maar met de moeite om zijn handelen aan te passen aan de
veranderende vragen waarvoor zijn kind hem stelt. Opvoedingsvragen zijn vaak
afstemmingsvragen; er hoeft niet iets aan- of afgeleerd te worden, de ouder heeft de
belangrijkste hulpbronnen voor opvoeden in zich.
Bij oudergericht pedagogisch adviseren willen we in eerste instantie aansluiten bij de ouder:
- Hoe ervaart de ouder precies de lastige situatie en wat vindt hij belangrijk?
- Welke informatie heeft de ouder al en welke informatie heeft de ouder nog nodig?
- Heeft de ouder algemene informatie nodig om van een afstand naar zijn kind te
kijken, of heeft de ouder hulp nodig bij het vertalen van algemene informatie naar zijn
kind?
- Welke vaardigheden heeft de ouder al en wat heeft de ouder nodig om vaardigheden
anders in te zetten?
- Hoe kan de ouder wat ‘werkt’ vertalen naar een concrete situatie die nu lastig
verloopt?
- Welke hindernissen komt de ouder tegen als hij anders wil handelen en hoe kunnen
we de ouder ondersteunen bij het opruimen van die hindernissen?
Wat is hier nu zo bijzonder aan?: Deze methodiek biedt de hulpverlener stappen van
handelen om samen met de ouder tot een passend advies te komen. Het gaat niet alleen om
vaardigheden.
De OPAd-methodiek is gericht op samenwerking met de ouder.
In het werken met ouders hanteren we een pallet van zeven bouwstenen: oudergericht,
samenwerkingsgericht, competentiegericht, vraaggericht, systeemgericht, praktisch en
methodisch. Drie van deze bouwstenen hebben we in onze methodiek geëxpliciteerd en in
de aanpak duidelijk zichtbaar gemaakt:
1. Oudergericht werken omvat advies in onze visie in eerste instantie moet aansluiten
bij de ouder en gericht moet zijn op het versterken van de ouder.
2. Samenwerkingsgericht omvat we het belangrijk vinden dat de deskundige zijn
deskundigheid naast die van de ouder plaatst en door transparant en gelijkwaardig
samen onderzoeken de ouder ondersteunt om tot voor hem passende kennis en
oplossingen te komen.
3. Competentiegericht omdat oplossingen alleen werken als zij zijn gebaseerd op wat
de ouder al kan, weet, voelt, denkt en doet in andere situaties met zijn kind.
2
, 1.1 Kindgericht en oudergericht adviseren
Kindgericht advies maakt de ouder tot object. De ouder is het adres voor informatie en
advies zodat het beter gaat met subject kind. De objectbenadering is minder duidelijk
zichtbaar als er vriendelijk met de ouder wordt gepraat en de ouder wordt geadviseerd om
ook aan zichzelf te denken. Het oudergerichte advies stelt de ouder centraal. Niet als
instrument dat moet zorgen voor een goede ontwikkeling van het kind, maar als persoon, als
wie hij is, wat hij wil en hoe hij de situatie ervaart. De oudergerichte begeleider richt zich op
het denken voelen en doen van de ouder vanuit de vraag: wat helpt deze ouder om antwoord
te vinden op zijn vraag om weer te kunnen aansluiten bij het kind. In oudergericht advies
brengt de ouder zijn beleving van de lastige opvoedingssituatie in. Dit helpt de ouder om
opnieuw vanuit afstand (de metapositie) naar zijn handelen te kijken en van daaruit mogelijk
al tot andere inzichten te komen.
Oudergericht advies laat de verantwoordelijkheid voor het opvoeden bij de ouder, en sluit
aan bij de beleving, kennis en vaardigheden van de ouder. Kind kennis over leeftijd passend
gedrag blijkt erg belangrijk om aan te kunnen bieden over welke aanpak wel of niet goed kan
werken, en over het effect van de omstandigheden en de beperkingen op de ontwikkeling
van kinderen.
1.2 De beleving van de ouder centraal
Het werkterrein van de oudergerichte begeleider is de beleving van de ouder. Dit uitganspunt
is afgeleid uit het theoretisch kader van het neurolinguïstisch programmeren (NLP). In NLP
sluit de hulpverlener aan bij de beleving van de cliënt. Ieder mens heeft zijn eigen beeld van
de werkelijkheid gevormd; de kaart die ieder zich op grond van kennis en ervaringen
gevormd heeft van de werkelijkheid dekt nooit de werkelijkheid. In de begeleiding zijn we ons
hiervan zeer bewust en zoeken we aansluiting bij de werkelijkheid van de ouder. In NLP-
termen heet dit: ‘de structuur van de subjectieve ervaring’. Ook het doel van oudergericht
advies is subjectief. Net als bij NLP bepaald de cliënt wat hij met de hulpverlening wil
bereiken. Het verschil tussen oudergericht pedagogisch adviseren en NLP is dat NLP een
therapeutisch model is en over de cliënt gaat die ten aanzien van zichzelf, zelf de enige
deskundige is. Pedagogisch advies gaat over het handelen van de ouder ten opzichte van
het kind.
1.3 Besef van verantwoordelijk-zijn
NLP heeft als axioma dat alle gedrag van de cliënt berust op positieve intenties. Dit maakt
het belangrijk om als hulpverlener te zoeken naar de intentie achter het gedrag en met de
cliënt te kijken of hij ook bereikt wat hij bedoelde te bereiken.
Alice van der Pas gaat uit van ‘het ouderlijk besef van verantwoordelijk-zijn’. Een belangrijk
begrip als het gaat om de motivatie van de ouder. Zij stelt dat ‘met het hebben van een kind’
99 procent van alle ouders ervan doordrongen raakt dat zij verantwoordelijk zijn voor dit kind.
Het besef van verantwoordelijk-zijn is sterk: wanneer het goed gaat, is er veel om trots op te
zijn en blij over te zijn. Wanneer het niet goed gaat, weegt dit zwaar. Ouders moeten altijd
een drempel over voor ze met hun opvoedingsvraag naar buiten treden. Ouder zijn maakt
kwetsbaar. Ben ik nu een falende ouder?
3
