1
Sociologie samenvatting
Inhoud
DEEL 1:
Hoofdstuk 1: sociologie als wetenschap v/d samenleving........................................................................3
1.1 Definitie...................................................................................................................................... 3
1.2 sociologie is een wetenschap: ervaringskennis vs. Wetenschappelijke kennis................................3
1.3 sociologie is een wetenschap: sociale versus natuurwetenschappen.............................................4
1.4 Sociologie: wetenschap v/d samenleving........................................................................................ 5
1.5 sociologie versus andere humane wetenschappen.........................................................................6
1.3 nabeschouwing............................................................................................................................... 6
hoofdstuk 2: het ontstaan en de grondleggers v/d sociologie...................................................................7
2.1 het ontstaan van de sociologie....................................................................................................... 7
2.2 de grondleggers van de sociologie.................................................................................................. 7
Hoofdstuk 1: sociaal handelen, sociale interactie en communicatie.......................................................10
1.1 sociaal handelen........................................................................................................................... 10
intro:............................................................................................................................................... 10
1.1.1 Definitie................................................................................................................................. 10
1.1.2 Typologie................................................................................................................................ 11
1.2 sociale interactie en communicatie...............................................................................................13
1.2.1 sociale interactie.................................................................................................................... 13
1.2.2 communicatie........................................................................................................................ 14
Hoofdstuk 2: het routinematig karakter v/d samenleving.......................................................................15
2.1 sociale relaties.............................................................................................................................. 15
2.1.1 definitie.................................................................................................................................. 15
2.1.2 types van sociale relaties....................................................................................................... 15
2.2 sociale positie............................................................................................................................... 16
2.2.1 definitie.................................................................................................................................. 16
2.2.2 positioneel handelen.............................................................................................................. 16
2.2.3 terminologie........................................................................................................................... 16
2.2.4 positieallocatie....................................................................................................................... 17
2.2.5 positie-indicatoren.................................................................................................................. 17
2.2.6 sociale status of prestige....................................................................................................... 17
2.3 sociale rol...................................................................................................................................... 17
2.3.1 definitie.................................................................................................................................. 17
2.3.2 feitelijke rolgedrag................................................................................................................. 18
2.3.3 rolspanning & rolconflict......................................................................................................... 19
Hoofdstuk 3: cultuur............................................................................................................................... 19
3.1 inleiding........................................................................................................................................ 19
3.2 definitie......................................................................................................................................... 19
, 2
3.3 componenten vn cultuur............................................................................................................... 20
3.3.1 Waarden................................................................................................................................. 20
3.3.2 normen................................................................................................................................... 21
3.3.3 verwachtingen....................................................................................................................... 22
3.4 voertuigen vn cultuur.................................................................................................................... 23
3.5 subculturen................................................................................................................................... 23
3.5.1 definitie.................................................................................................................................. 23
3.5.2 soorten subculturen............................................................................................................... 23
3.5.3 cultuur & subcultuur............................................................................................................... 24
3.6 etnocentrisme en cultureel relativisme......................................................................................... 24
3.7 globale cultuur?............................................................................................................................ 25
Hoofdstuk 4: socialisering....................................................................................................................... 25
4.1 inleiding........................................................................................................................................ 25
4.2 Definitie socialisering.................................................................................................................... 26
4.3 dialectische visie vn Berger & Luckmann......................................................................................26
4.4 Self = I + me................................................................................................................................ 26
4.5 primaire, secundaire & tertiaire socialisering................................................................................27
4.6 differentiële socialisering.............................................................................................................. 28
4.7 collectief ritueel............................................................................................................................ 28
Deel 1: op verkenning naar de sociologie
, 3
Hoofdstuk 1: sociologie als wetenschap v/d
samenleving
1.1 Definitie
= sociologie is de wetenschap v/d menselijke samenlevingen
- bronnen:
o Veelheid vn omschrijvingen gn eenduidige definitie
- Woordontleding:
o latijns: socius = metgezel – societas = samenleving
o grieks: logos = kennis, wetenschap
1.2 sociologie is een wetenschap: ervaringskennis vs.
Wetenschappelijke kennis
Sociologische kennis = ervaringskennis
“Socioloog zegt in moeilijke termen wat iedereen met gezond verstand kan opmerken”
Bv.
- Spelregels worden normen v/d samenleving regels nt nagegaan => sancties
- Plaats in de samenleving wordt sociale positie verschillende verwachtingen sociale rol
MAAR OOK:
Sociologie = wetenschap, sociologische kennis is wetenschapskennis
ervaringskennis VS. Wetenschapskennis
4 typsiche kenmerken:
Ervaringskennis Wetenschapskennis
Beperkt Onbeperkt, aselect
onmogelijk iedereen & alles te kennen + streven zo groot mogelijke
op alle plaatsen aanwezig zijn representativiteit uitspraken totale
populatie
zin van selectiviteit ervaring = selectief
Absoluut van karakter Altijd aanvechtbaar (hypothetisch,
voorwaardelijk)
wat we waarnemen = “waarheid”
kennis w altijd opnieuw in vraag gesteld
Moeilijk verwoordbaar Perfect mededeelbaar
vaktaal: elke wetenschap heeft eigen
jargon/vaktaal
Gericht op totaal object Aspectueel
, 4
werkelijkheid = totaliteit beperkt tot 1 aspect vn totaliteit
gn onderscheid tssn sociologische,
economische, juridische,… dimensie
- Conclusie: ervaringskennis ≠ wetenschapskennis
1.3 sociologie is een wetenschap: sociale versus
natuurwetenschappen
wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen?
1 2
Stoommachine, Ontdekking van de sociale
Ruimtevaart, gelaagdheid van de samenleving,
Chiptechnologie,… Wet van vraag en aanbod,
Sociale zekerheid
- spontane antwoorden (1)
- spontane antwoorden zijn meestal natuurwetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen
- gevolgen:
- Eerste theorieën over de samenleving op maat van de natuurwetenschappen (cfr. infra hoofstuk
2).
- Maar de natuurwetenschappelijke methode bleek al gauw niet bruikbaar om de
maatschappelijke werkelijkheid te vatten.
Natuurwetenschappen ≠ sociale wetenschappen
, 5
1.4 Sociologie: wetenschap v/d samenleving
uitgebreide definitie:
sociologen bestuderen…
- sociale handelen van mensen =
o handelen van mensen dat beïnvloed wordt door handelen van andere mensen
o handelen dat plaatsvindt in een sociale omgeving
o handelen dat de kenmerken van die sociale omgeving ondergaat
- de uit sociaal handelen voortgekomen patronen en structuren in hun ontstaan, voortbestaan en
verandering
sociologie is meer dan het louter beschrijven vn empirische feiten met moeilijke terminologie:
- Socioloog conceptualiseert de vastgestelde sociale werkelijkheid om alzo te veralgemenen =
conceptueel denkkader of de 'sociologische bril'
- Socioloog wil ook verklaren zoekt naar samenhang tussen de verschillende delen van de
vastgestelde sociale werkelijkheid basis van regelmatigheden in het verloop van die
werkelijkheid & die een zekere voorspelbaarheid mogelijk maakt
- Ten allen tijde dient de socioloog aandacht te hebben voor de representativiteit,
betrouwbaarheid en validiteit bij het verzamelen, verwerken en interpreteren van
onderzoeksgegevens.
o Representativiteit:
Onderzoeken van een gedeelte v/d sociale werkelijkheid
Dit is een verkleinde maar getrouwe weergave voor de totale werkelijkheid
o Betrouwbaarheid:
Gestandaardiseerde onderzoeksmethodes
Andere onderzoekers die op dezelfde manier te werk gaan moeten tot zelfde
resultaat komen
o Validiteit:
, 6
Onderzoeken de verzamelde gegevens ook wat de socioloog wil onderzoeken
1.5 sociologie versus andere humane wetenschappen
Sociologische bril:
Bekijken vanuit verschillende manieren: (vb: plein met verschillende huizen rondom:)
- vanuit elk huis bekijken bewoners vanuit
specifieke hoek NT elk huis bestudeerd
hetzelfde bij sociologie via sociologische bril
In elk huis zitten verschillende ramen: deelfuncties elk
eigen benadering hebben om sociale werkelijkheid te
verklaren
Sociologie en/versus psychologie
- aparte disciplines maar toch overlap
Relevantie vn sociologie: Paul Verhaerge
- identiteit: is niet aangeboren, het is een constructie. Voortdurend proberen we ons in te passen
in een groep, en toch onze eigenheid te vinden.
1.3 nabeschouwing
- sociologie is niet zo gemakkelijk als onze beginfrase doet uitschijnen
Sociologie samenvatting
Inhoud
DEEL 1:
Hoofdstuk 1: sociologie als wetenschap v/d samenleving........................................................................3
1.1 Definitie...................................................................................................................................... 3
1.2 sociologie is een wetenschap: ervaringskennis vs. Wetenschappelijke kennis................................3
1.3 sociologie is een wetenschap: sociale versus natuurwetenschappen.............................................4
1.4 Sociologie: wetenschap v/d samenleving........................................................................................ 5
1.5 sociologie versus andere humane wetenschappen.........................................................................6
1.3 nabeschouwing............................................................................................................................... 6
hoofdstuk 2: het ontstaan en de grondleggers v/d sociologie...................................................................7
2.1 het ontstaan van de sociologie....................................................................................................... 7
2.2 de grondleggers van de sociologie.................................................................................................. 7
Hoofdstuk 1: sociaal handelen, sociale interactie en communicatie.......................................................10
1.1 sociaal handelen........................................................................................................................... 10
intro:............................................................................................................................................... 10
1.1.1 Definitie................................................................................................................................. 10
1.1.2 Typologie................................................................................................................................ 11
1.2 sociale interactie en communicatie...............................................................................................13
1.2.1 sociale interactie.................................................................................................................... 13
1.2.2 communicatie........................................................................................................................ 14
Hoofdstuk 2: het routinematig karakter v/d samenleving.......................................................................15
2.1 sociale relaties.............................................................................................................................. 15
2.1.1 definitie.................................................................................................................................. 15
2.1.2 types van sociale relaties....................................................................................................... 15
2.2 sociale positie............................................................................................................................... 16
2.2.1 definitie.................................................................................................................................. 16
2.2.2 positioneel handelen.............................................................................................................. 16
2.2.3 terminologie........................................................................................................................... 16
2.2.4 positieallocatie....................................................................................................................... 17
2.2.5 positie-indicatoren.................................................................................................................. 17
2.2.6 sociale status of prestige....................................................................................................... 17
2.3 sociale rol...................................................................................................................................... 17
2.3.1 definitie.................................................................................................................................. 17
2.3.2 feitelijke rolgedrag................................................................................................................. 18
2.3.3 rolspanning & rolconflict......................................................................................................... 19
Hoofdstuk 3: cultuur............................................................................................................................... 19
3.1 inleiding........................................................................................................................................ 19
3.2 definitie......................................................................................................................................... 19
, 2
3.3 componenten vn cultuur............................................................................................................... 20
3.3.1 Waarden................................................................................................................................. 20
3.3.2 normen................................................................................................................................... 21
3.3.3 verwachtingen....................................................................................................................... 22
3.4 voertuigen vn cultuur.................................................................................................................... 23
3.5 subculturen................................................................................................................................... 23
3.5.1 definitie.................................................................................................................................. 23
3.5.2 soorten subculturen............................................................................................................... 23
3.5.3 cultuur & subcultuur............................................................................................................... 24
3.6 etnocentrisme en cultureel relativisme......................................................................................... 24
3.7 globale cultuur?............................................................................................................................ 25
Hoofdstuk 4: socialisering....................................................................................................................... 25
4.1 inleiding........................................................................................................................................ 25
4.2 Definitie socialisering.................................................................................................................... 26
4.3 dialectische visie vn Berger & Luckmann......................................................................................26
4.4 Self = I + me................................................................................................................................ 26
4.5 primaire, secundaire & tertiaire socialisering................................................................................27
4.6 differentiële socialisering.............................................................................................................. 28
4.7 collectief ritueel............................................................................................................................ 28
Deel 1: op verkenning naar de sociologie
, 3
Hoofdstuk 1: sociologie als wetenschap v/d
samenleving
1.1 Definitie
= sociologie is de wetenschap v/d menselijke samenlevingen
- bronnen:
o Veelheid vn omschrijvingen gn eenduidige definitie
- Woordontleding:
o latijns: socius = metgezel – societas = samenleving
o grieks: logos = kennis, wetenschap
1.2 sociologie is een wetenschap: ervaringskennis vs.
Wetenschappelijke kennis
Sociologische kennis = ervaringskennis
“Socioloog zegt in moeilijke termen wat iedereen met gezond verstand kan opmerken”
Bv.
- Spelregels worden normen v/d samenleving regels nt nagegaan => sancties
- Plaats in de samenleving wordt sociale positie verschillende verwachtingen sociale rol
MAAR OOK:
Sociologie = wetenschap, sociologische kennis is wetenschapskennis
ervaringskennis VS. Wetenschapskennis
4 typsiche kenmerken:
Ervaringskennis Wetenschapskennis
Beperkt Onbeperkt, aselect
onmogelijk iedereen & alles te kennen + streven zo groot mogelijke
op alle plaatsen aanwezig zijn representativiteit uitspraken totale
populatie
zin van selectiviteit ervaring = selectief
Absoluut van karakter Altijd aanvechtbaar (hypothetisch,
voorwaardelijk)
wat we waarnemen = “waarheid”
kennis w altijd opnieuw in vraag gesteld
Moeilijk verwoordbaar Perfect mededeelbaar
vaktaal: elke wetenschap heeft eigen
jargon/vaktaal
Gericht op totaal object Aspectueel
, 4
werkelijkheid = totaliteit beperkt tot 1 aspect vn totaliteit
gn onderscheid tssn sociologische,
economische, juridische,… dimensie
- Conclusie: ervaringskennis ≠ wetenschapskennis
1.3 sociologie is een wetenschap: sociale versus
natuurwetenschappen
wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen?
1 2
Stoommachine, Ontdekking van de sociale
Ruimtevaart, gelaagdheid van de samenleving,
Chiptechnologie,… Wet van vraag en aanbod,
Sociale zekerheid
- spontane antwoorden (1)
- spontane antwoorden zijn meestal natuurwetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen
- gevolgen:
- Eerste theorieën over de samenleving op maat van de natuurwetenschappen (cfr. infra hoofstuk
2).
- Maar de natuurwetenschappelijke methode bleek al gauw niet bruikbaar om de
maatschappelijke werkelijkheid te vatten.
Natuurwetenschappen ≠ sociale wetenschappen
, 5
1.4 Sociologie: wetenschap v/d samenleving
uitgebreide definitie:
sociologen bestuderen…
- sociale handelen van mensen =
o handelen van mensen dat beïnvloed wordt door handelen van andere mensen
o handelen dat plaatsvindt in een sociale omgeving
o handelen dat de kenmerken van die sociale omgeving ondergaat
- de uit sociaal handelen voortgekomen patronen en structuren in hun ontstaan, voortbestaan en
verandering
sociologie is meer dan het louter beschrijven vn empirische feiten met moeilijke terminologie:
- Socioloog conceptualiseert de vastgestelde sociale werkelijkheid om alzo te veralgemenen =
conceptueel denkkader of de 'sociologische bril'
- Socioloog wil ook verklaren zoekt naar samenhang tussen de verschillende delen van de
vastgestelde sociale werkelijkheid basis van regelmatigheden in het verloop van die
werkelijkheid & die een zekere voorspelbaarheid mogelijk maakt
- Ten allen tijde dient de socioloog aandacht te hebben voor de representativiteit,
betrouwbaarheid en validiteit bij het verzamelen, verwerken en interpreteren van
onderzoeksgegevens.
o Representativiteit:
Onderzoeken van een gedeelte v/d sociale werkelijkheid
Dit is een verkleinde maar getrouwe weergave voor de totale werkelijkheid
o Betrouwbaarheid:
Gestandaardiseerde onderzoeksmethodes
Andere onderzoekers die op dezelfde manier te werk gaan moeten tot zelfde
resultaat komen
o Validiteit:
, 6
Onderzoeken de verzamelde gegevens ook wat de socioloog wil onderzoeken
1.5 sociologie versus andere humane wetenschappen
Sociologische bril:
Bekijken vanuit verschillende manieren: (vb: plein met verschillende huizen rondom:)
- vanuit elk huis bekijken bewoners vanuit
specifieke hoek NT elk huis bestudeerd
hetzelfde bij sociologie via sociologische bril
In elk huis zitten verschillende ramen: deelfuncties elk
eigen benadering hebben om sociale werkelijkheid te
verklaren
Sociologie en/versus psychologie
- aparte disciplines maar toch overlap
Relevantie vn sociologie: Paul Verhaerge
- identiteit: is niet aangeboren, het is een constructie. Voortdurend proberen we ons in te passen
in een groep, en toch onze eigenheid te vinden.
1.3 nabeschouwing
- sociologie is niet zo gemakkelijk als onze beginfrase doet uitschijnen
