Disability studies en
sociale inclusie
Opleiding: Verkort traject Orthopedagogie
Academiejaar: 2025-2026
1
,VERLOOP EN INFO EXAMEN DIS
Examen bestaat uit kennisvragen en casus met open vragen
Nummers bij DSM niet kennen wel snappen
Vermelden over wie het gaat: Het blinde meisje gaat naar school en
maakt gebruik van een braille computer.
Vermelden van situatie: blind geworden door gezwel op oogzenuw.
Aangeboren of niet (pre-, peri-, postnataal? Waar geboren/leeft ze?,
wat is de gezinssituatie (relaties, financieel)?, eigen wilskracht en
hoe ze zichzelf ziet?
ICF: is er inclusie of eerder tegengestelde? Pesten? Vermeld over
welk onderdeel je bezig bent en wanneer je verbanden aan het
leggen bent.
Niveaus en domeinen kennen, niet de cijfertjes
Verbanden kennen tussen dingen niet gewoon ICF invullen
Ook vraag naar modellen (paradigma’s, ...)
Non-discriminatie: het principe dat mensen niet oneerlijk of anders
mogen worden behandeld op basis van bepaalde kenmerken, zoals
ras, geslacht, leeftijd, handicap, of religieuze overtuiging
Inclusie: volledige en daadwerkelijke participatie in, en opname in de
samenleving
2
, 1
Introductie en verschillende-modellen
Hoofdstuk 1 – introductie en fundamenten
Introductie
Handicap komt vanuit paardensport. Aanvullende woordenlijst
Een lichte ruiter kreeg extra gewicht
Kenmerkende symptomen:
ten opzichte van een zwaardere
symptomen van ziekte(beeld) /
ruiter om de wedstrijd eerlijk te
gevolgen
maken. Dit gewicht werd de
‘handicap’ van de ruiter genoemd Degressief: afbouwend (ziektebeeld)
(zie ook golf).
Progressief: opbouwend (ziektebeeld)
Verklarende woordenlijst
Sociale inclusie
We bekijken normaliteit en ableism
(Verstandelijke beperking) Non-discriminatie. Gelijke kansen.
beperkingen/stoornissen/labels (rode Volledige en daadwerkelijke
draad). Vanuit een handelingsgericht participatie in, en opname in de
diagnostisch kader (ICF) wordt het samenleving.
klinisch beeld, de kenmerkende Is de samenleving daar momenteel
symptomen, etiologie, het verloop, klaar voor, en gaan we er ooit klaar
prognose en de comorbiditeit. voor zijn? Neen.
Normaliteit: gebaseerd op statistiek CDPR: het VN-Verdrag inzake de
(normaalcurve, norm) } normaal is Rechten van Personen met een
afhankelijk van omgeving en tijd. Handicap (CRPD), een internationaal
Ableism: discriminatie o.b.v. een mensenrechtenverdrag dat volledige
beperking en gelijke deelname van mensen met
een beperking aan de samenleving
Handelingsgericht diagnostisch kader waarborgt, door te stellen dat ze
(ICF) dezelfde rechten hebben als iedereen
en barrières in de samenleving
Klinisch beeld: anatomische
moeten worden weggenomen, wat
eigenschappen (ICF)
leidt tot concrete acties voor
Etiologie: OORZAAK toegankelijkheid, gelijke toegang tot
diensten, onderwijs en werk, en
Prognose: voorspelling van een
zelfbeschikking
toekomstige situatie of gebeurtenis
Tot de jaren 2000 was er de ICIDH
Comorbiditeit: ‘samen voorkomend’,
(International Classification of
zoals ADHD en autisme / andere
Impairments, Disabilities and
meervoudige diagnose(s)
Handicaps) (bijlage 1)
3
, Het sociaal model
De beperking gekeken vanuit sociaal
perspectief.
Mensen met een beperking zijn niet
Verschillende modellen
beperkt. Het is maar omdat de
(disability)
omgeving voor een beperking zorgt
Belang van de modellen: als we meer door uitsluiting. Uitsluiting is dus de
weten, kunnen we meer begrijpen. oorzaak van de beperking.
De modellen gaan ons sturen in ons
Het identiteitsmodel
handelen.
Mensen gaan zichzelf identificeren
Het laatste model (ICF)is meest
met de beperking (Bv. ‘ik ben een
praktische van aard en gaan we later
blinde’, ‘wij zijn de blinden’ )
ook gebruiken.
Het mensenrechten model
Het moraal model
Model met rechten voor mensen met
Een beperking is een straf en komt
een beperking.
van iets bovenaf dat ons uitdaagt.
Als je geen beperking hebt, heb je
Omdat je iets niet goed hebt gedaan,
deze rechten niet.
dat je dit als uitdaging krijgt om te
laten zien dat je wel een goed mens Het culturele model
bent
Zelfde als identiteitsmodel, maar ook
Slecht model als orthopedagoog die nog: gaan samen in een culturele
mogelijks mensen met een beperking stroming (bv culturele gemeenschap
gaat helpen. van blinden en slechtzienden ).
Het medeleven model Het economische model
Persoon met een beperking is het Normaal zou je werken, doe je dit
slachtoffer (van zijn situatie). Mensen niet door je beperking, dan kost je
met een beperking zijn zielig en ons geld.
moeten en daarom worden geholpen.
Het limieten model
Medelijden is vaak geen goede start
De beperking wordt de norm
om iemand te helpen. Je komt er niet
mee vooruit. Eco-bio-psycho-sociaal model
Het biomedisch model De beste dingen van alle voorgaande
modellen samen = een holistisch
De beperking is een ziekte
model.
bekijken vanaf de defecten
Het biedt een completer beeld dan
(defectenparadigma): en die
alleen een medische of
defecten hebben een effect, namelijk
psychologische benadering.
een ziekte.
Het helpt bij het begrijpen van
Veel beperkingen zijn geen ziekte die
complexe, chronische aandoeningen
je daarna kan genezen. ER kan wel
waar één oorzaak niet volstaat (bv.
een ziekte aan de basis liggen, maar
chronische pijn, vermoeidheid).
de beperking zelf is geen
geneesbare ziekte.
4
sociale inclusie
Opleiding: Verkort traject Orthopedagogie
Academiejaar: 2025-2026
1
,VERLOOP EN INFO EXAMEN DIS
Examen bestaat uit kennisvragen en casus met open vragen
Nummers bij DSM niet kennen wel snappen
Vermelden over wie het gaat: Het blinde meisje gaat naar school en
maakt gebruik van een braille computer.
Vermelden van situatie: blind geworden door gezwel op oogzenuw.
Aangeboren of niet (pre-, peri-, postnataal? Waar geboren/leeft ze?,
wat is de gezinssituatie (relaties, financieel)?, eigen wilskracht en
hoe ze zichzelf ziet?
ICF: is er inclusie of eerder tegengestelde? Pesten? Vermeld over
welk onderdeel je bezig bent en wanneer je verbanden aan het
leggen bent.
Niveaus en domeinen kennen, niet de cijfertjes
Verbanden kennen tussen dingen niet gewoon ICF invullen
Ook vraag naar modellen (paradigma’s, ...)
Non-discriminatie: het principe dat mensen niet oneerlijk of anders
mogen worden behandeld op basis van bepaalde kenmerken, zoals
ras, geslacht, leeftijd, handicap, of religieuze overtuiging
Inclusie: volledige en daadwerkelijke participatie in, en opname in de
samenleving
2
, 1
Introductie en verschillende-modellen
Hoofdstuk 1 – introductie en fundamenten
Introductie
Handicap komt vanuit paardensport. Aanvullende woordenlijst
Een lichte ruiter kreeg extra gewicht
Kenmerkende symptomen:
ten opzichte van een zwaardere
symptomen van ziekte(beeld) /
ruiter om de wedstrijd eerlijk te
gevolgen
maken. Dit gewicht werd de
‘handicap’ van de ruiter genoemd Degressief: afbouwend (ziektebeeld)
(zie ook golf).
Progressief: opbouwend (ziektebeeld)
Verklarende woordenlijst
Sociale inclusie
We bekijken normaliteit en ableism
(Verstandelijke beperking) Non-discriminatie. Gelijke kansen.
beperkingen/stoornissen/labels (rode Volledige en daadwerkelijke
draad). Vanuit een handelingsgericht participatie in, en opname in de
diagnostisch kader (ICF) wordt het samenleving.
klinisch beeld, de kenmerkende Is de samenleving daar momenteel
symptomen, etiologie, het verloop, klaar voor, en gaan we er ooit klaar
prognose en de comorbiditeit. voor zijn? Neen.
Normaliteit: gebaseerd op statistiek CDPR: het VN-Verdrag inzake de
(normaalcurve, norm) } normaal is Rechten van Personen met een
afhankelijk van omgeving en tijd. Handicap (CRPD), een internationaal
Ableism: discriminatie o.b.v. een mensenrechtenverdrag dat volledige
beperking en gelijke deelname van mensen met
een beperking aan de samenleving
Handelingsgericht diagnostisch kader waarborgt, door te stellen dat ze
(ICF) dezelfde rechten hebben als iedereen
en barrières in de samenleving
Klinisch beeld: anatomische
moeten worden weggenomen, wat
eigenschappen (ICF)
leidt tot concrete acties voor
Etiologie: OORZAAK toegankelijkheid, gelijke toegang tot
diensten, onderwijs en werk, en
Prognose: voorspelling van een
zelfbeschikking
toekomstige situatie of gebeurtenis
Tot de jaren 2000 was er de ICIDH
Comorbiditeit: ‘samen voorkomend’,
(International Classification of
zoals ADHD en autisme / andere
Impairments, Disabilities and
meervoudige diagnose(s)
Handicaps) (bijlage 1)
3
, Het sociaal model
De beperking gekeken vanuit sociaal
perspectief.
Mensen met een beperking zijn niet
Verschillende modellen
beperkt. Het is maar omdat de
(disability)
omgeving voor een beperking zorgt
Belang van de modellen: als we meer door uitsluiting. Uitsluiting is dus de
weten, kunnen we meer begrijpen. oorzaak van de beperking.
De modellen gaan ons sturen in ons
Het identiteitsmodel
handelen.
Mensen gaan zichzelf identificeren
Het laatste model (ICF)is meest
met de beperking (Bv. ‘ik ben een
praktische van aard en gaan we later
blinde’, ‘wij zijn de blinden’ )
ook gebruiken.
Het mensenrechten model
Het moraal model
Model met rechten voor mensen met
Een beperking is een straf en komt
een beperking.
van iets bovenaf dat ons uitdaagt.
Als je geen beperking hebt, heb je
Omdat je iets niet goed hebt gedaan,
deze rechten niet.
dat je dit als uitdaging krijgt om te
laten zien dat je wel een goed mens Het culturele model
bent
Zelfde als identiteitsmodel, maar ook
Slecht model als orthopedagoog die nog: gaan samen in een culturele
mogelijks mensen met een beperking stroming (bv culturele gemeenschap
gaat helpen. van blinden en slechtzienden ).
Het medeleven model Het economische model
Persoon met een beperking is het Normaal zou je werken, doe je dit
slachtoffer (van zijn situatie). Mensen niet door je beperking, dan kost je
met een beperking zijn zielig en ons geld.
moeten en daarom worden geholpen.
Het limieten model
Medelijden is vaak geen goede start
De beperking wordt de norm
om iemand te helpen. Je komt er niet
mee vooruit. Eco-bio-psycho-sociaal model
Het biomedisch model De beste dingen van alle voorgaande
modellen samen = een holistisch
De beperking is een ziekte
model.
bekijken vanaf de defecten
Het biedt een completer beeld dan
(defectenparadigma): en die
alleen een medische of
defecten hebben een effect, namelijk
psychologische benadering.
een ziekte.
Het helpt bij het begrijpen van
Veel beperkingen zijn geen ziekte die
complexe, chronische aandoeningen
je daarna kan genezen. ER kan wel
waar één oorzaak niet volstaat (bv.
een ziekte aan de basis liggen, maar
chronische pijn, vermoeidheid).
de beperking zelf is geen
geneesbare ziekte.
4
