Samenvatting Leerpad hanteren herkauwers

Leerpad: Hanteren van herkauwers

1. Natuurlijk gedrag en sensorische beleving van herkauwers
 Runderen

 Runderen zijn prooidieren, waardoor hun gedrag sterk gestuurd
wordt door overlevingsinstinct en angst.
 Ze reageren op bedreigingen met vluchten of ontwijken.
 Onverwachte geluiden, snelle bewegingen of onbekende situaties
kunnen paniekreacties veroorzaken.
 Runderen zijn sociale dieren en leven in groepen met een
hiërarchie.
 In een kudde kan agressief gedrag voorkomen (duwen, vechten),
vooral bij volwassen stieren.
 Jonge dieren vertonen vaker vriendelijk sociaal gedrag zoals samen
rusten of elkaar likken.
 Isolatie kan stress en gedragsveranderingen veroorzaken.

= Zintuigen van runderen
 Zicht
o Runderen hebben goed perifere zicht, maar slechter
dieptezicht.
o Hoogteverschillen of drempels inschatten is voor hen moeilijk.
o Ze hebben beperkt kleurenzicht (zien vooral lichtgroen,
geel, oranje en rood).
o Schaduwen lijken sterker, waardoor ze kunnen schrikken of
aarzelen.
o Er is een blinde vlek recht voor de kop en achter het dier.

Gehoor
o Runderen hebben een gevoelig gehoor met groter frequentiebereik dan m
o Ze hebben moeite om precies te bepalen waar geluid vandaan komt

Geur

, o Ze hebben een vomeronasaal orgaan om
geur- en smaakprikkels te analyseren (bijv.
flehmenreactie).
o Geur speelt een rol in sociale interactie
en stressherkenning.




= Belang voor de omgang
 Kennis van gedrag en zintuigen helpt om veilig en diervriendelijk
met runderen te werken.
 Respect voor hun natuurlijk gedrag vermindert stress en
ongevallen.
 De voorkant van een rund is vaak gevaarlijker dan de
achterkant.
 Groot risico is klem komen te zitten tussen dier en muur of
hek.


= Mogelijke gevaren bij omgang
 Pletten
 Stoten met kop/horens
 Impact door vallen van het dier
 Schoppen
 Slaan met de staart
 Uitglijden
 Krachtinspanning
 Vermoeidheid
 Ontwikkeling van angst (psychisch letsel)
 Letsels door procedures (prik-, snij- of brandletsels)




= Extra
 Werken met koeien en kalveren is meestal veilig bij respectvolle
omgang, maar bij stieren blijft er altijd een risico.

!! ZIE EXTRA DOCUMENT (3pagina’s)!!
 Kleine herkauwers
= Prooidierinstinct

,  Schapen en geiten reageren bij gevaar met vluchtgedrag, zoals
runderen.
 Schapen hebben een sterke kuddedrang en blijven dicht bij elkaar
bij gevaar.
o Ze volgen vaak een leidend dier, zelfs als dat niet de
veiligste route is.
o Scheiden van de kudde veroorzaakt snel paniek bij schapen.
 Geiten zijn minder afhankelijk van de groep.
o Ze zijn nieuwsgieriger en onderzoeken prikkels vaker.
o Bij gevaar kiezen geiten soms voor klimmen of vluchten
naar hoger terrein.

= Sociaal gedrag
 Schapen hebben een subtiele hiërarchie, vaak geleid door ervaren
ooien zonder veel agressie.
 Geiten hebben een duidelijkere rangorde, vooral rond voedsel.
o Ze bevestigen hun rangorde met korte fysieke interacties
(zoals kopstoten).
 Scheiding van de groep geeft meer stress bij
schapen dan bij geiten.
 Geiten kunnen individuele interactie met
mensen beter verdragen als ze
gesocialiseerd zijn.


= Zintuigen
 Zicht
o Schapen en geiten hebben een zeer groot gezichtsveld
(270–320°) door zijdelings geplaatste ogen.
o Dit geeft een panoramisch zicht, waardoor ze moeilijk
onopgemerkt te benaderen zijn.
o Dieptezicht is beperkt, maar hun blinde vlek is kleiner
dan bij runderen.
o Ze zien vooral blauw- en geeltinten.