Stappenplannen
Straf(proces)recht I
,Stappenplan rechtmatigheid sfeerovergang/sfeercumulatie (WK2)
1. Is er sprake van sfeerovergang of -cumulatie?
Art. 132a Sv: definitie opsporing
Art. 141 Sv: opsporingsambtenaren belast met opsporing, dus opsporingsbevoegdheden
a. Sfeerovergang
Houdt in dat je van de ene sfeer overgaat op de andere. Je gaat van bestuursrechtelijke
bevoegdheid (controle) over op strafvorderlijke bevoegdheid (opsporing).
i. Zuivere sfeerovergang:
Je gaat over van controlebevoegdheid naar strafvorderlijke bevoegdheid op
grond van de zelfde wet.
ii. Voortgezette toepassing:
Je gaat van ene sfeer over op andere sfeer maar hierbij ga je naar andere wet.
b. Sfeercumulatie
Hierbij lopen de sferen in elkaar over: je zet bestuursrechtelijke bevoegdheid in om op
te sporen.
2. Is dit rechtmatig?
a. Sfeerovergang
i. Zuivere sfeerovergang
Toegestaan, niet problematisch, maar je moet zowel bevoegd zijn voor
controlebevoegdheid als voor strafvorderlijke bevoegdheid.
ii. Voortgezette toepassing
Voorwaarden volgen uit uitspraak HR Geweer:
Voldoen aan voorwaarde beide bevoegdheden:
Je moet zowel bevoegd zijn om controlebevoegdheden als
opsporingsbevoegdheden uit te oefenen.
Geen misbruik van het recht / détournement de pouvoir:
Niet uitsluitend controlebevoegdheid gebruiken voor opsporing. In de
praktijk komt dit erop neer dat je strafvorderlijke bevoegdheid ‘per
toeval’ inzet, je stuikt per toeval op de situatie. Oftewel: is er geen
sprake van toeval/voorbereid plan?
b. Sfeercumulatie
Voorwaarden volgen uit uitspraak HR Controle vs. opsporing (r.o. 3.5.1-3.5.2):
Je moet bevoegd zijn voor beide bevoegdheden (controle én opsporing)
Geen détournement de pouvoir:
Controlebevoegdheid mag niet uitsluitend zijn ingezet ter opsporing.
Vragen om rijbewijs is voldoende. Uitgewerkt in arrest HR dynamische
verkeerscontrole: rijbewijs/voertuigpapieren vragen, is dus niet uitsluitend.
Waarborgen verdachte in acht genomen:
Inlichtingen verschaffen, maar ook zwijgrecht in acht nemen.
3. Conclusie: wel/niet rechtmatig
,Relevant in dit kader:
HR Dynamische verkeerscontrole (r.o. 3.7): De controle zou wel onrechtmatig indien: de
politie mag niet discrimineren wegens ras, godsdienst of levensovertuiging. Dat is het geval
indien de selectie van het voor een verkeerscontrole in aanmerking komend voertuig
uitsluitend of in overwegende mate is gebaseerd op etnische of religieuze kenmerken van de
bestuurder of andere inzittenden van dat voertuig.
HR Controle vs. opsporing Soest: Voorbeeldarrest van controlebevoegdheid die uitsluitend in
kader van opsporing wordt gehanteerd en wat dus niet mag. Oftewel, in dit arrest bevestigt HR
dat gebruik van bestuursrechtelijke toezichtsbevoegdheden niet is toegestaan indien onderzoek
ambtenaren uitsluitend ziet op strafrechtelijke opsporing. Het ging dus om misbruik van
bevoegdheid. Ze vroegen wel ID maar de vraag was waarom. Bij rijbewijs heeft het wel een
doel.
, Stappenplan verdedigingsrechten (WK3)
1. Is er sprake van een verhoorsituatie?
Voorwaarden die volgen uit arrest HR Spontane verklaring tijdens transport:
a. Vragen gericht aan een verdachte (art. 27 Sv):
Verdachte in de zin van art. 27 Sv, criteria:
‘een redelijk vermoeden van schuld’
‘aan een strafbaar feit’
Vermoeden moet zijn gebaseerd op ‘feiten en omstandigheden’
b. Vragen over betrokkenheid verdachte bij (geconstateerd) strafbaar feit:
Dit is het materiële criterium: houdt in dat er concrete vragen moeten worden gesteld
over specifiek dat strafbare feit waarvan verdachte verdacht wordt. Hier valt een
spontane verklaring niet onder is bepaald in arrest HR Spontane verklaring tijdens
transport: vraag ging niet over geconstateerd strafbaar feit, er was op dat moment nog
geen nieuw en/of ander strafbaar feit.
Je mag ervan uitgaan dat als ze bijvoorbeeld geld of vuurwapen zien dat er sprake is
van een verdenking. Dan is er dus een strafbaar feit en gaan ze vragen stellen.
c. Vragen zijn in rechtstreekse confrontatie tussen verhorende
opsporingsambtenaar en verdachte gesteld:
Dit is het formeel criterium: persoonlijke en rechtstreekse confrontatie. Bijv.
opsporingsambtenaar in verhoorruimtes, op straat, via de telefoon en zoom (er wordt
van verdachte verlangd dat hij terstond reageert). Een mail met vragen behoort hier
niet toe.
2. Is een verdedigingsrecht geschonden?
a. Cautieplicht (art. 29 lid 2 Sv):
Cautie dient voorafgaand aan verhoor te worden gegeven.
b. Recht op rechtsbijstand (art. 28 Sv)
Recht geldt niet voort persoon die enkel wordt staande gehouden voor overtreding
waar hij hoogstwaarschijnlijk strafbeschikking voor zal krijgen, art. 28ab Sv. Niet
aangehouden verdachte moet wel worden geïnformeerd over recht op bijstand als
bedoeld in art. 28 lid 1 Sv, zie art. 27c lid 2 Sv.
Consultatiebijstand (art. 28c lid 1 Sv)
Aangehouden (art. 53 e.v. Sv) verdachte heeft recht op consultatiebijstand. Dit
is maximaal een halfuur en kan op verzoek worden verlengd.
Niet aangehouden verdachte kan alleen op eigen initiatief raadsman
raadplegen voorafgaand aan verhoor. Salduz.
Verhoorbijstand (art. 28d Sv)
Arrest HR Aanscherpen regels rechtsbijstand verhoor (niet voorgeschreven):
een aangehouden verdachte moet (behoudens uitzonderingen) worden
aangeboden vóór het politieverhoor een advocaat te raadplegen en op dat recht
moet hij worden gewezen (door politie). Post Salduz: verdachte heeft recht op
aanwezigheid en bijstand raadsman tijdens eerste verhoor, alsmede daarop
volgende verhoren door politie, behoudens dwingende redenen om het recht te
beperken.
Straf(proces)recht I
,Stappenplan rechtmatigheid sfeerovergang/sfeercumulatie (WK2)
1. Is er sprake van sfeerovergang of -cumulatie?
Art. 132a Sv: definitie opsporing
Art. 141 Sv: opsporingsambtenaren belast met opsporing, dus opsporingsbevoegdheden
a. Sfeerovergang
Houdt in dat je van de ene sfeer overgaat op de andere. Je gaat van bestuursrechtelijke
bevoegdheid (controle) over op strafvorderlijke bevoegdheid (opsporing).
i. Zuivere sfeerovergang:
Je gaat over van controlebevoegdheid naar strafvorderlijke bevoegdheid op
grond van de zelfde wet.
ii. Voortgezette toepassing:
Je gaat van ene sfeer over op andere sfeer maar hierbij ga je naar andere wet.
b. Sfeercumulatie
Hierbij lopen de sferen in elkaar over: je zet bestuursrechtelijke bevoegdheid in om op
te sporen.
2. Is dit rechtmatig?
a. Sfeerovergang
i. Zuivere sfeerovergang
Toegestaan, niet problematisch, maar je moet zowel bevoegd zijn voor
controlebevoegdheid als voor strafvorderlijke bevoegdheid.
ii. Voortgezette toepassing
Voorwaarden volgen uit uitspraak HR Geweer:
Voldoen aan voorwaarde beide bevoegdheden:
Je moet zowel bevoegd zijn om controlebevoegdheden als
opsporingsbevoegdheden uit te oefenen.
Geen misbruik van het recht / détournement de pouvoir:
Niet uitsluitend controlebevoegdheid gebruiken voor opsporing. In de
praktijk komt dit erop neer dat je strafvorderlijke bevoegdheid ‘per
toeval’ inzet, je stuikt per toeval op de situatie. Oftewel: is er geen
sprake van toeval/voorbereid plan?
b. Sfeercumulatie
Voorwaarden volgen uit uitspraak HR Controle vs. opsporing (r.o. 3.5.1-3.5.2):
Je moet bevoegd zijn voor beide bevoegdheden (controle én opsporing)
Geen détournement de pouvoir:
Controlebevoegdheid mag niet uitsluitend zijn ingezet ter opsporing.
Vragen om rijbewijs is voldoende. Uitgewerkt in arrest HR dynamische
verkeerscontrole: rijbewijs/voertuigpapieren vragen, is dus niet uitsluitend.
Waarborgen verdachte in acht genomen:
Inlichtingen verschaffen, maar ook zwijgrecht in acht nemen.
3. Conclusie: wel/niet rechtmatig
,Relevant in dit kader:
HR Dynamische verkeerscontrole (r.o. 3.7): De controle zou wel onrechtmatig indien: de
politie mag niet discrimineren wegens ras, godsdienst of levensovertuiging. Dat is het geval
indien de selectie van het voor een verkeerscontrole in aanmerking komend voertuig
uitsluitend of in overwegende mate is gebaseerd op etnische of religieuze kenmerken van de
bestuurder of andere inzittenden van dat voertuig.
HR Controle vs. opsporing Soest: Voorbeeldarrest van controlebevoegdheid die uitsluitend in
kader van opsporing wordt gehanteerd en wat dus niet mag. Oftewel, in dit arrest bevestigt HR
dat gebruik van bestuursrechtelijke toezichtsbevoegdheden niet is toegestaan indien onderzoek
ambtenaren uitsluitend ziet op strafrechtelijke opsporing. Het ging dus om misbruik van
bevoegdheid. Ze vroegen wel ID maar de vraag was waarom. Bij rijbewijs heeft het wel een
doel.
, Stappenplan verdedigingsrechten (WK3)
1. Is er sprake van een verhoorsituatie?
Voorwaarden die volgen uit arrest HR Spontane verklaring tijdens transport:
a. Vragen gericht aan een verdachte (art. 27 Sv):
Verdachte in de zin van art. 27 Sv, criteria:
‘een redelijk vermoeden van schuld’
‘aan een strafbaar feit’
Vermoeden moet zijn gebaseerd op ‘feiten en omstandigheden’
b. Vragen over betrokkenheid verdachte bij (geconstateerd) strafbaar feit:
Dit is het materiële criterium: houdt in dat er concrete vragen moeten worden gesteld
over specifiek dat strafbare feit waarvan verdachte verdacht wordt. Hier valt een
spontane verklaring niet onder is bepaald in arrest HR Spontane verklaring tijdens
transport: vraag ging niet over geconstateerd strafbaar feit, er was op dat moment nog
geen nieuw en/of ander strafbaar feit.
Je mag ervan uitgaan dat als ze bijvoorbeeld geld of vuurwapen zien dat er sprake is
van een verdenking. Dan is er dus een strafbaar feit en gaan ze vragen stellen.
c. Vragen zijn in rechtstreekse confrontatie tussen verhorende
opsporingsambtenaar en verdachte gesteld:
Dit is het formeel criterium: persoonlijke en rechtstreekse confrontatie. Bijv.
opsporingsambtenaar in verhoorruimtes, op straat, via de telefoon en zoom (er wordt
van verdachte verlangd dat hij terstond reageert). Een mail met vragen behoort hier
niet toe.
2. Is een verdedigingsrecht geschonden?
a. Cautieplicht (art. 29 lid 2 Sv):
Cautie dient voorafgaand aan verhoor te worden gegeven.
b. Recht op rechtsbijstand (art. 28 Sv)
Recht geldt niet voort persoon die enkel wordt staande gehouden voor overtreding
waar hij hoogstwaarschijnlijk strafbeschikking voor zal krijgen, art. 28ab Sv. Niet
aangehouden verdachte moet wel worden geïnformeerd over recht op bijstand als
bedoeld in art. 28 lid 1 Sv, zie art. 27c lid 2 Sv.
Consultatiebijstand (art. 28c lid 1 Sv)
Aangehouden (art. 53 e.v. Sv) verdachte heeft recht op consultatiebijstand. Dit
is maximaal een halfuur en kan op verzoek worden verlengd.
Niet aangehouden verdachte kan alleen op eigen initiatief raadsman
raadplegen voorafgaand aan verhoor. Salduz.
Verhoorbijstand (art. 28d Sv)
Arrest HR Aanscherpen regels rechtsbijstand verhoor (niet voorgeschreven):
een aangehouden verdachte moet (behoudens uitzonderingen) worden
aangeboden vóór het politieverhoor een advocaat te raadplegen en op dat recht
moet hij worden gewezen (door politie). Post Salduz: verdachte heeft recht op
aanwezigheid en bijstand raadsman tijdens eerste verhoor, alsmede daarop
volgende verhoren door politie, behoudens dwingende redenen om het recht te
beperken.
