Samenvatting - Organisaties begrijpen

ORGANISATIES BEGRIJPEN
1 ORGANISATIEBEWUST WERKEN

A. WAAROM “ORGANISATIEBEWUST WERKEN” EN “ORGANISATIES
BEGRIJPEN”?

Organisatiebewust werken: waarom?

 Organisaties beïnvloeden het werk van sociaal werkers
o inzicht in eigen organisatie is voorwaarde om eigen plaats en
bevoegdheden te begrijpen
 Sociaal werkers beïnvloeden organisaties
o vaardigheden nodig om organisatiedoelstellingen te kunnen realiseren
 => leren kijken naar organisaties!!!!
o morfologie + processen + context
 Sociaal werker werkt vanuit organisaties met doelgroepen en is gedreven door
maatschappelijke thema’s
o Sociaal werker binnen organisaties!
o Individuele sociaalwerker kan maar een bepaald iets, in organisatie kan je
meer verwezenlijken

De bedoeling

 de PBA SOW werkt samen met de professionals (eigen en andere discipline) en
vrijwilligers binnen zijn organisatie maar ook daarbuiten
 de PBA SOW levert een actieve bijdrage aan de ontwikkeling en realisatie van het
organisatiebeleid en van de organisatienetwerking
 In dit opleidingsonderdeel bieden we basisinzichten aan zodat een sociaal werker
in een organisatie:
o zicht heeft op hoe interne organisatiefactoren inspelen op de effectiviteit
(bereiken van het naar de belanghebbende gerichte maatschappelijk doel)
o methodisch kan handelen in het geheel van complexe en vaak
onoverzichtelijke kenmerken van organisaties en processen in
organisaties.
 Daarbij komt volgende inhoud aan bod:
o een ruime kijk op organisaties in relatie tot hun omgeving: organisaties als
levende en adaptieve systemen
o van aanbod- naar waardedenken: kijken op waardepropositie en -creatie
gericht op belanghebbenden (Business Model Canvas)
o inzoomen via vier lenzen:
 fundament van de organisatie: belang van missie, visie, waarden
 strategisch kader als koppeling tussen omgeving, doel en interne
werking
 structuur
 cultuur
o organisatie-ontwikkeling
o veranderen van organisaties

onze bedoeling: op het systeem werken

 Klantgerichtheid  strategie  structuur  cultuur  Change-Ontwikkeling

, B. INLEIDING IN HET THEMA: ONZE VERANDERENDE WERELD

Social profit in een veranderende wereld

 Van buitenaf
o Neoliberalisering
o Individualisering
o Paradigma van beheersbaarheid (rationalisering en managerial denken)
 Elk probleem kunnen we beheersen, als het probleem er nog is
moeten we het beter beheersen (denken dat we alles kunnen
beheersen)
o Corporatisering en economisering
 Input vs output
o Verantwoordelijkheidsdiscours, verantwoording en rekenschap
 Investering in maatschappij
o Transparantie
 Eisen van duidelijkheid
o Digitalisering : connectiviteit én deconnectie
 Meer connectie ook met cliënten = meer druk  stress en burnouts
(nood aan deconnectie)
 Van binnenuit: diverse rollen
o Selectiebureaucratie (toepassen van rechtsregels)
 Meer combineren van rollen + regels toepassen bij hulp verlenen
o Individuele dienstverleners
o Massadienstverleners
o Professionele dienstverleners
o Zorgarrangementen (24/7)
 Dubbele verhouding: steunend en begeleidend kader

C. INLEIDING IN HET THEMA: OVER ORGANISATIES

Raakvlakken

 Verschillende soorten wetenschappen (psychologie, sociologie, agogiek,..)
 Organisatieleer neemt over van veerl verschillende vakken

Over organisaties

 Hebben een doel voor ogen
 Verhouden zich tot een omgeving
 Produceren
 Hebben een structuur
 Hebben leiderschap
 Bestaan uit mensen
o Voorbeeld: is een gezin een organisatie?
 Ja: management, financiën, taakverdeling, regels
 Nee: ontstaat niet vanuit een doel

Diverse categorieën

,  “Mutual benefit organizations” zijn gericht op (voorzien in voordelen voor) leden.
o Vb: politieke partijen, vakbonden, beroepsverenigingen ...
 “Business concerns” zien klanten meer als middel en zijn gericht op het belang
van de organisatie zelf.
 “Service organizations” zijn gericht op het verlenen van diensten aan directe
klanten.
o Vb: Ziekenhuizen en scholen vallen onder deze categorie.
 “Commonweal organizations” staan ten dienste van het brede publiek.
o Vb: politie, lokale overheden en ministeries

Kijken naar organisaties

 Organisaties = altijd geweest / organisatieleer = nieuw

 Voor 1800: ambachten en gilden
 Eerste industriële Revolutie tussen 1760 en 1830
o Stoommachine, ontstaan bedrijven
o Eind 19e eeuw: aandacht organisatiekunde & 4 stromingen
 Scientific management
o Eind 19e en begin 20e eeuw: wetenschappelijk vorm gegeven aan
bedrijfsprocessen
o focus op
 Efficiëntie
 Arbeidsdeling (lopende band)
 Command en control (mens gemotiveerd door geldprikkels)
 Processen ontwerpen
 Human relations benadering
o 1935 – 1955: aandacht voor sociale verhoudingen binnen organisatie =
meer success
o Organisaties = gesloten systemin: beperkte omgevingsinvloeden, grote
schaarste economische markt
o Focus:
 Impact sociale context
 Revisionisme
o Jaren ’60: scientific management en de human-relations benadering
combineren
o Systeemdenken: meezeggenschap en delegatie
o Focus:
 Behoefte
 motivatie
 Open systeem model
o Jaren ’80: organisatie als system dat zonder omgeving niet functioneerd
 Stijgend belang technologie & globalisering
o Focus:
 Strategie
 Samenwerking
 Leren en ontwikkelen

, 2 KLANTGERICHTHEID

A. INTRO: ENKELE MISVERSTANDEN

Klantgerichtheid

 Intentie is iets anders dan perceptie
 Niet iets wat je doet, maar wat je bent
 Wordt door de klant bepaald, niet door de organisatie




o
 Is geen afgebakende set van acties of deel van de organisatie, meer een integraal
en geïntegreerd concept
 Gaat over dienstbaarheid, niet over slaafsheid

B. KLANTEN EN KLANTGERICHTHEID

Klanten? (Zijn burgers, patiënten, cliënten, bezoekers, deelnemers, ... klanten?)

 Té nauw economische benadering
o “iemand die geld doet toevloeien naar ons bedrijf”
 Verschil tussen afnemer en opdrachtgever
o Social-profitorganisatie: afnemers en opdrachtgevers onderscheiden &
naast afnemer ook opdrachtgever als “klant” (hebben we een contractuele
relatie mee)
 Té ver verschuivende machtsbalans
o Klanten zijn baas en wij voeren gewoon uit
 Gericht op match tussen nood en aanbod
o Klanten zijn mensen die warme interesse hebben in wat we doen
 Gericht op relatie
o Klant is persoon die ene relatie met organisatie onderhoudt en die gebruik
maakt van diensten
 Gericht op doelstelling
o Klanten zijn mensen die je helpt

Klantgerichtheid

 Spanning
o Commerciële of zakelijke klantgerichtheid: klant is belangrijk, want betaalt
de rekeningen
 Vriendelijk zijn voor eigen belang
o Goodwill- of methodische klantgerichtheid: verbonden met visie en
mensbeeld, meerwaarde in dienstverlening (functioneel nut)
 Vriendelijk zijn tegen klanten uit eigen mensbeeld & samenwerken
met cliënten
o  afhankelijkheid




C. WAARDE: 2 MODELLEN