H 8.1 het werkt biologie VWO 2
Welke orgaanstelsels heb je?
Vijf orgaanstelsels:
1. Verteringsstelsel: maakt voedsel zo klein dat de voedingstoffen in het bloed kunnen
worden opgenomen. Meeste organen uit de buikholte.
2. Ademhalingsstelsel: de longen; Nemen vanuit de lucht zuurstof op in het bloed,
geven koolstofdioxide af.
3. Bloedvatenstelsel: vervoert voedingsstoffen, zuurstof en ander stoffen. Je hart pomt
het bloed door de bloedvaten -> alle organen in je lichaam.
4. Uitscheidingsstelsel: hierdoor raakt je lichaam afvalstoffen kwijt. De nieren en de
urineblaas horen hierbij, liggen in de buikholte.
5. Zenuwstelsel: zorgt dat alle organen goed werken en een goede samenwerking
tussen je organen en orgaanstelsels. Impulsen van je hersenen worden via zenuwen
naar je spieren gestuurd.
, Hoe zijn cellen gebouwd?
Lichaam bestaat uit vers. soorten cellen. Cel is omgeven door celmembraan; regelt welke
stoffen de cel in en uit gaan en beschermt zo de cel, bevat receptoren; hebben contact met
de omgeving van de cel, vangen hormonen op.
Cellen bevatten cytoplasma; bestaat uit water met opgeloste stoffen en organellen; is een
onderdeel van een cel met een functie. Soorten organellen:
1. Celkern: DNA in celkern regelt de vorm van een cel en de uitvoer van taken, gebeurt
door eiwitten. Recepten hiervan zitten in het DNA.
2. Ribosomen: maken de eiwitten.
3. Endoplasmatisch reticulum: een netwerk voor vervoer van eiwitten. Een deel hiervan
gaan via deze transportkanalen richting celmembraan, andere blijven in cytoplasma.
4. Mitochondriën: de energiecentrales van de cel, hierin vindt de verbranding van
glucose plaats. Cellen die veel energie gebruiken -> veel mitochondriën.
Hoe komen spieren aan energie?
Voor beweging heb je veel energie nodig, wordt gehaald uit energierijke stoffen (glucose)
door de spieren. Bij verbranding van glucose in de spiercellen komt energie vrij voor het
samentrekken van spieren, hiervoor heb je zuurstof nodig. Actieve orgaanstelsels om je
spiercellen van glucose en zuurstof te voorzien:
- Via verteringstelsel komt glucose in het bloed.
- Via ademhalingsstelsel komt zuurstof in bloed.
- Via bloedvatenstelsel komen glucose en zuurstof bij spieren. Door een netwerk van
bloedvaatjes tussen de spiercellen kan elke spiercel glucose en zuurstof opnemen.
Welke orgaanstelsels heb je?
Vijf orgaanstelsels:
1. Verteringsstelsel: maakt voedsel zo klein dat de voedingstoffen in het bloed kunnen
worden opgenomen. Meeste organen uit de buikholte.
2. Ademhalingsstelsel: de longen; Nemen vanuit de lucht zuurstof op in het bloed,
geven koolstofdioxide af.
3. Bloedvatenstelsel: vervoert voedingsstoffen, zuurstof en ander stoffen. Je hart pomt
het bloed door de bloedvaten -> alle organen in je lichaam.
4. Uitscheidingsstelsel: hierdoor raakt je lichaam afvalstoffen kwijt. De nieren en de
urineblaas horen hierbij, liggen in de buikholte.
5. Zenuwstelsel: zorgt dat alle organen goed werken en een goede samenwerking
tussen je organen en orgaanstelsels. Impulsen van je hersenen worden via zenuwen
naar je spieren gestuurd.
, Hoe zijn cellen gebouwd?
Lichaam bestaat uit vers. soorten cellen. Cel is omgeven door celmembraan; regelt welke
stoffen de cel in en uit gaan en beschermt zo de cel, bevat receptoren; hebben contact met
de omgeving van de cel, vangen hormonen op.
Cellen bevatten cytoplasma; bestaat uit water met opgeloste stoffen en organellen; is een
onderdeel van een cel met een functie. Soorten organellen:
1. Celkern: DNA in celkern regelt de vorm van een cel en de uitvoer van taken, gebeurt
door eiwitten. Recepten hiervan zitten in het DNA.
2. Ribosomen: maken de eiwitten.
3. Endoplasmatisch reticulum: een netwerk voor vervoer van eiwitten. Een deel hiervan
gaan via deze transportkanalen richting celmembraan, andere blijven in cytoplasma.
4. Mitochondriën: de energiecentrales van de cel, hierin vindt de verbranding van
glucose plaats. Cellen die veel energie gebruiken -> veel mitochondriën.
Hoe komen spieren aan energie?
Voor beweging heb je veel energie nodig, wordt gehaald uit energierijke stoffen (glucose)
door de spieren. Bij verbranding van glucose in de spiercellen komt energie vrij voor het
samentrekken van spieren, hiervoor heb je zuurstof nodig. Actieve orgaanstelsels om je
spiercellen van glucose en zuurstof te voorzien:
- Via verteringstelsel komt glucose in het bloed.
- Via ademhalingsstelsel komt zuurstof in bloed.
- Via bloedvatenstelsel komen glucose en zuurstof bij spieren. Door een netwerk van
bloedvaatjes tussen de spiercellen kan elke spiercel glucose en zuurstof opnemen.
