Escrito por estudiantes que aprobaron Inmediatamente disponible después del pago Leer en línea o como PDF ¿Documento equivocado? Cámbialo gratis 4,6 TrustPilot
logo-home
Resumen

Samenvatting H1, H2 & H5 + leerpad gedragswiel - Gezondheidspsychologie

Puntuación
-
Vendido
3
Páginas
32
Subido en
26-03-2026
Escrito en
2025/2026

volledige samenvatting van hoofdstuk 1, 2 & 5 + het volledige leerpad 'Gedragswiel in een notendop'

Institución
Grado

Vista previa del contenido

HF1: WAT IS GEZONDHEID?
1.1 GEDRAG, DOOD & ZIEKTE
De levensverwachting steeg in de 20ste eeuw
 Door de vooruitgang van de medische wereld en verbeterde behandelingen
o Beheersing besmettelijke ziekten door vaccinatie en verbeterde sanitaire voorzieningen
De Westerse wereld begon te geloven dat traditionele geneeskunde alle ziekten kon uitroeien

De volksgezondheid verbeterde door de verandering in de sociale omstandigheden en de leefomgeving
 Verbeteringen in onderwijs en landbouw → leidde tot verandering in voeding, verbetering van de
publieke hygiëne en de levensstandaard
o Levensverwachting top 3:
▪ Japan
▪ Australië
▪ Zweden
o De uitschieters flanken wat af
o In de Afrikaanse landen gaat de levensverwachting van 70-75 jaar naar net 53 jaar
 Te verklaren door politieke en omgevingsproblemen, manier van leven en eetgewoonten
o Bv. jarenlange oorlog, hongersnood…
 Zou kunnen dalen in de toekomst in welvarende landen door toenemende obesitas (bv. EU en VS)

Gezonde levensverwachting = of je de hogere leeftijd bereikt in een goede gezondheid of een minder
goede gezondheid, met ziekte of functiebeperking
 Niet hetzelfde als een hoge levensverwachting
 Hoe ouder iemand wordt, hoe lager de ratio gezonde vs. niet-gezonde jaren
o In EU 80% van ons leven zonder functiebeperkingen
o Vanaf ons 65 jaar zal 50% van de resterende jaren zonder functiebeperking zijn
▪ Gebaseerd op zelfrapportage en in elk land is de maat voor ‘gezond zijn’ anders

Oorzaken van overlijden zijn ook verandert
 Vroeger: vaak door besmettelijke ziekten (bv. longontsteking, influenza of tuberculose)
 Nu: ongevallen en gezondheidsproblemen (bv. hartkwalen en infarcten, longproblemen en
luchtwegaandoeningen)
o Ziektes die vallen onder ‘dementie’ (meest voorkomende in België en Nederland: Alzheimer)
▪ Alzheimer is de snelt groeiende doodsoorzaak (door de vergrijzing van de samenleving)
 Wereldwijd: 44% van alle overlijden waren hart- en vaatziekten, hartkwalen en infarcten en andere
niet-overdraagbare ziekten (bv. longkanker, COPD, nierziekten, dementie, diabetes)
o Infecties van de lagere luchtwegen zijn de belangrijkste overdraagbare ziektes (neemt af)
o Oorzaken die afnemen:
▪ Gevlogen van vroeggeboorte
▪ Gevolgen van diarree
▪ HIV/AIDS
 We zijn ons bewuster van de invloed van ons gedrag op onze gezondheid
o We passen ons gedrag aan en in combinatie met de medische vooruitgang neemt het aantal
sterfgevallen als gevolg van bv. kanker naar verhouding wel af
 De belangrijkste doodsoorzaken zijn gekoppeld aan roken, overmatige alcoholconsumptie, een
zittende manier van leven en ongezonde voeding/obesitas

 De COVID-19 pandemie heeft voor inzichten gezorgd in ons zorg- en socialezekerheidsstelsel
o Er is behoefte aan investeringen en samenwerking in responsieve gezondheidszorginitiatieven
(testen, volgen, immuniseren) en in de biomedische wetenschap (ontwikkeling van vaccins en
behandelingen)




1

,1.2 WAT IS GEZONDHEID? VERANDERENDE PERSPECTIEVEN
‘Gezondheid’ is verschillend afhankelijk van
o Tijdstip
o Cultuur
o Sociale klasse
 Kan zelf verschillen voor mensen binnen hetzelfde gezin
 Gezondheidsklachten zijn van alle tijden
o Verschillende verklaringen die ze vroeger en in sommige culturen nog steeds handteren
▪ Trepanatie = proces waarbij er een gaatje in de schedel werd geboord om kwade geesten te
bevrijden die van buitenaf het lichaam zouden zijn binnengedrongen en ziekte veroorzaakten
▪ Straf van de goden = in oude Hebreeuwse teksten vinden we terug dat ziekte een straf is van
de goden

BIOMEDISCH ZIEKTEMODEL
= diagnose-receptmodel
 Reductionistisch
o Het herleid de geest, het lichaam en het menselijk gedrag tot lichaamscellen/neurale of
biochemische activiteit
▪ Het verklaart problemen enkel op dit niveau
o Het negeert dat verschillende mensen anders reageren op dezelfde ziekte
▪ Door verschil in persoonlijkheid, cognitie, sociaal ondersteuningsnetwerk of culturele
aannamen
 Het ligt aan de grondslag van vele succesvolle behandelingen
o Bv. vaccinatieprogramma’s die dan hebben bijgedragen tot het uitroeien van infectieziekten (bv.
polio en mazelen)

Biomedisch ziektemodel definieert gezondheid als de afwezigheid van ziekte
 Ze gaan ervan uit dat elk symptoom van ziekte kan genezen worden door medische ingrepen
o Ze weten ook dat dit soms niet lukt bij bepaalde symptomen
 Beperkingen (= afwijkingen of verliezen op het niveau van iemands organen, weefsel, lichaamsbouw of
uiterlijk) zorgen, bij dit model, voor functieverlies (= beperking of onvermogen om als mens ‘normaal’
te functioneren)

Pathologie = ziekteleer, de studie van het ontstaan en verloop van ziekten
 Als de behandeling van de pathologie door medische interventie wordt uitgevoerd, zal dit leiden tot
herstel van de gezondheid
o Ziek zijn of invaliditeit is het gevolg van een aandoening die zijn oorsprong vindt buiten het
lichaam (bv. bacteriële infecties) of door onvrijwillige interne veranderingen (bv. celmutaties)

VRAAGTEKENS BIJ DUALISME: ONTSTAAN V AN BIOPSYCHOSOCIALE MODELLEN V OOR
GEZONDHEID & ZIEKTE
Ziektes hebben organische oorzaken, maar veroorzaken unieke individuele reacties
 De rol van de ‘geest’ bij de ziekte is cruciaal zodat we een beter inzicht in de complexe aard van
gezondheid en ziekte kunnen vormen
 Er is individuele variatie in de reactie op gezondheidsproblemen en functiebeperking
o Sommige zien functiebeperking als het einde en andere als een uitdaging
Biopsychosociaal denken: zelfs als de mens dezelfde ziekte krijgt met vergelijkbare functiebeperking,
betekend dit niet dat ze in gelijke mate beperkt worden

Freud definieert het probleem tussen lichaam en geest met het bewustzijn
 Er bestond een onbewuste geest die zich uitte bij een aandoening conversiehysterie
o Een aandoening waarbij de patiënt ernstige pijn heeft zonder een verklaring hiervoor te hebben
o De pijn is reëel en kan tijdelijk verholpen worden, maar keert daarna weer terug
o Door verschillende methoden kwam Freud erachter dat er bij de patiënt onbewuste conflicten
onderdrukt waren


2

,Freud was een drijvende kracht achter onderzoek naar onbewuste conflicten, persoonlijkheid en ziekte
waarbij een relatie bestond tussen geest en lichaam
 Leidde tot de ontwikkeling van psychosomatische geneeskunde
Beperkt worden zonder functiebeperking
 Een lineair model kan niet verklaren dat een persoon met jeugddiabetes, die kan functioneren zoals
een normaal persoon door medicatie, bepaalde kansen zou mislopen door zijn ‘beperking’

De ziekte- of stresservaring is een wisselwerking
 Iemands omgeving en subjectiviteit (= overtuigingen, verwachtingen en emoties) spelen in
wisselwerking met de lichamelijke reacties

De neurowetenschap stelt ons in staat om meer en meer eigenschapen van de ‘geest’ te meten
 We zouden de scheiding tussen lichaam en geest achter ons moeten laten
o Het descartiaans denken neemt af
▪ Alle kennis komt uit het rationele en niet uit de waarneming

BIOPSYCHOSOCIAAL ZIEKTEMODEL
Biopsychosociaal model neemt in de beoordeling van gezondheid ook de subjectiviteit of de beleving
 Sociale en culturele factoren bepalen mede of iemand ziek te noemen is of zich ziek voelt
 Verrijkt het biomedisch model

Positieve gezondheid (Huber) is een bredere kijk op gezondheid
 Het wordt meer en meer gebruikt en ze wilt dat door haar definitie een nieuwe werkwijze kan ontstaan
 Het draagt bij tot het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in
het leven om te gaan en eigen regie te voeren
o Regie = de mate waarin iemand zelf richting kan geven aan zijn of haar leven
 Er word een onderscheid gemaakt van 6 delen
1. Lichaamsfuncties
2. Mentaal welbevinden
3. Zingeving
4. Kwaliteit van leven
5. Meedoen
6. Dagelijks functioneren
 De score van dit spinnenwebmodel is deels feitelijk en subjectief
o Het zegt niet alleen hoe je bezig bent, maar het geeft ook inzicht in wat je kan verbeteren
o Er wordt uitgegaan van wat mogelijk is en wat je zelf wilt verbeteren
 Huber zegt dat een ziek persoon als gezond kan worden gezien als die zich constructief zo gedraagt
o Ook een gezond persoon dat piekert kan gezien worden als ongezond
 Kritiek: dit maakt het begrip ‘gezond’ onduidelijk
 Kritiek: de zieke mensen die de regie niet kunnen uitvoeren worden overschat


POSITIEVE GEZONDHEID
Grondlegger: Machteld Huber
 Baseerde het model op gemeenschappen waar mensen heel oud worden en nog gezond zijn (= Blue
Zones)
 De gemeenschappelijke leefgewoontes van in die zones is een inspiratiebron voor gezond leven
 Kritiek: recente studies vinden weinig bewijs dat ze daar uitzonderlijk lang en gezond leven
o De gegevens waarop de claims waren gebaseerd bevatte veel fouten
▪ Administratieve vergissingen
▪ Ontbreken van geboorteaktes
▪ Overledenen dat nog waren ingeschreven als levend
 De levensstijl is nog steeds belangrijk, maar maakt niet uit waar je het toepast




3

, Blue Zones gemeenschappelijke leefgewoontes
Dieet Levensstijl Gewoonten
Plantaardig: men eet vooral Regelmatig beweging: Matig eten: eet vaak tot 80% vol
planten en soms vlees dagelijkse activiteiten
Gezonde vetten: olijfolie en Sterke sociale banden: bieden Ontspanning: dagelijkse
noten emotionele steun en ontspanning (dutje, meditatie…)
verminderen stress helpt stress verlagen
Lokaal en vers: meer Doelgericht leven: geeft Geloof en spiritualiteit:
voedingswaarde motivatie en zingeving spirituele of religieuze
activiteiten geven
verbondenheid en rust

INZETTING IN DE MAATSCHAPPIJ
Macro: provinciaal en landelijk beleid
o Gezondheidsachterstand aanpakken
o Beleidsdoelen bereiken
 Brengt uitdagingen met zich mee voor het zorgsysteem
Meso: gemeenschappen
o Verminderen ziekteverzuim
▪ De afwezigheid van werknemers door ziekte
o Ontwikkeling van beleidsvisies
o Bevorderen van innovatie
Micro: organisaties en praktijken
o Gebruiken het in beleidsnota’s
▪ Meer aansluiting bij de behoeftes van de burgers
▪ Samenwerking tussen organisaties te bevorderen
Nano: individuele zorg
o Wordt gebruikt in patiëntsituaties
▪ Mensen met chronische ziekten
▪ Mensen met psychische kwetsbaarheid
▪ Mensen met eenzaamheid
 Hangt af van de persoonlijke behoeftes

1.3 INDIVIDUELE, CULTURELE & LEEFTIJDSGERELATEERDE PERSPECTIEVEN OP
GEZONDHEID
LEKENTHEORIEËN OVER GEZONDHEID
Bauman deed een onderzoek naar ‘wat betekend gezondheid voor u?’
1. Gezondheid betekent ‘een overwegend gevoel van welzijn’
2. Gezondheid heeft te maken met ‘de afwezigheid van symptomen van ziekte’
3. Gezondheid is zichtbaar in ‘de handelingen waartoe een lichamelijk gezond persoon in staat is’
 De gezondheidstoestand van een persoon had invloed op hoe die ‘gezondheid’ definieerde
o Mensen met slechte gezondheid baseerde het op indicatoren van slechte gezondheid
o Mensen met een goede gezondheid baseerde het op lichamelijke beweging
▪ Waren meer verbonden aan hun gezondheidsgedrag (gedrag dat je stelt om gezond te blijven)

Gezondheid = toestand van evenwicht tussen lichamelijk, psychologisch, emotioneel en sociaal
welbevinden
o Je gezond voelen is een subjectieve beoordeling dat voortkomt uit ons te vergelijken met anderen
 Bennett maakt een onderscheid tussen gezondheid
o Als zijn
▪ Als je niet ziek bent, ben je gezond
o Als hebben
▪ Als een positief hulpmiddel/reserve
o Als doen
▪ Aan de hand van je lichamelijk functioneren


4

Libro relacionado

Escuela, estudio y materia

Institución
Estudio
Grado

Información del documento

¿Un libro?
No
¿Qué capítulos están resumidos?
Hoofdstuk 1, 2 & 5
Subido en
26 de marzo de 2026
Número de páginas
32
Escrito en
2025/2026
Tipo
RESUMEN

Temas

$7.54
Accede al documento completo:

¿Documento equivocado? Cámbialo gratis Dentro de los 14 días posteriores a la compra y antes de descargarlo, puedes elegir otro documento. Puedes gastar el importe de nuevo.
Escrito por estudiantes que aprobaron
Inmediatamente disponible después del pago
Leer en línea o como PDF

Conoce al vendedor
Seller avatar
patriciavanpreat

Conoce al vendedor

Seller avatar
patriciavanpreat Arteveldehogeschool
Seguir Necesitas iniciar sesión para seguir a otros usuarios o asignaturas
Vendido
3
Miembro desde
3 meses
Número de seguidores
0
Documentos
3
Última venta
3 semanas hace

0.0

0 reseñas

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Recientemente visto por ti

Por qué los estudiantes eligen Stuvia

Creado por compañeros estudiantes, verificado por reseñas

Calidad en la que puedes confiar: escrito por estudiantes que aprobaron y evaluado por otros que han usado estos resúmenes.

¿No estás satisfecho? Elige otro documento

¡No te preocupes! Puedes elegir directamente otro documento que se ajuste mejor a lo que buscas.

Paga como quieras, empieza a estudiar al instante

Sin suscripción, sin compromisos. Paga como estés acostumbrado con tarjeta de crédito y descarga tu documento PDF inmediatamente.

Student with book image

“Comprado, descargado y aprobado. Así de fácil puede ser.”

Alisha Student

Preguntas frecuentes