Actuele maatschappelijke problemen
Een sociologie van sociale problemen
1. Sociale problemen, zegt u?
Een probleem: een moeilijke, verdrietige omstandigheid.
Ongewenste situatie (iets wat we niet willen, is eigenlijk al een keuze die
samenhangt met een bepaald waardepatroon) – emotionele reacties –
moeilijk op te lossen maar onhoudbaar
Variatie: voorkomen, ernst, attitudes/emoties, …
De sociologische verbeelding (MILLS, een concept om uit te leggen aan
anderen wat sociologie is)
Drie elementen
1. Biografie: het individuele persoonlijke verhaal van mensen
2. Omgeving: structurele omgeving, stad, gezin, school
3. Geschiedenis
De situatie waar we nu inzitten bepaalt onze samenleving.
Wat met problemen?
Personal troubles Public issues
Persoonlijk Collectief
Lokale omgeving Bredere sociale omgeving
Persoonlijke attitudes Gedeelde waarden
Bijvoorbeeld: mentale problemen Bijvoorbeeld: oorlog in Gaza
Niet onafhankelijk
Troubles – issues, wisselwerking
Voorbeelden sociale problemen
o Hyperalcoholicatie, binge-drinking
1
, o Roken
o Problematisch smartphone gebruik, maatschappelijke
problemen/welvaartsverlies, mentale gezondheid als een uitkomst
ervan.
o Artificiële intelligentie
Het is niet omdat iets een probleem is, we het zien als een probleem.
Sommige problemen staan duidelijker op de agenda dan anderen.
De manier waarop iets in frame gebracht wordt, heeft een invloed op hoe
wij naar het probleem kijken.
Cultural lag: achterstand, niet gedeeld sociaal probleem
Grote uitschieters, gelijke figuur
Hypotheses
- Generatieconflict
- Onderwerpen komen vaak voor in het middelbaar
- Kost veel geld, brengt weinig op
- Media, globalisering, meer beelden van over de hele wereld
2
, - Sociologie: eerder links, wij vinden deze problemen belangrijk
Onveiligheid op straat
- Lisa
- Betogingen
- Pepperspray ect.
Maatschappelijke problemen
(Peper, p.1)
Kenmerken
o Gekend
o Als problematisch ervaren
o Een groep/ iedereen
o Oplosbaar geacht
o Beleid: politiek, sociale diensten, betogingen
Het is niet omdat iets objectief een probleem is, dat het opgenomen
wordt. Het is niet omdat iets voorgesteld wordt als een probleem dat het
effectief een probleem is.
… nooit te lossen, problemen blijven bestaan
o Moreel karakter
o Verschillende visies, mensen verschillen van mening
o Complexe problematiek bv. De klimaatopwarming is niet snel
opgelost.
o Probleemreductie
o Sociale problemen – beleidsproblemen
o Geconstrueerd & ervaren
o Situaties, middelen, prioriteiten
Probleemreductie: sommige problemen zijn soms erg sterk in de aandacht,
plots verdwijnen ze en onze aandacht wordt naar iets anders geleid.
3
, Vergelijking: De bevolking zijn honden, politici tennisbal. Politici is aan de
macht en neemt onze aandacht/leiden ons af.
Sociale problemen: ervaringen van mensen, percepties van mensen,
worden op een bepaalde manier gemaakt.
Beleidsproblemen: minder complex
Een sociaal probleem is een situatie die als problematisch wordt ervaren
door een belangrijke groep van personen, omdat ze een bedreiging vormt
voor hun centrale waarden en waarvan wordt verondersteld dat ingrijpen
noodzakelijk is om tot een aanvaardbare oplossing te komen.
1. Een duaal mandaat (tussen twee vuren zitten)
Gebaseerd op Rubington, p. 375
De fundamentele rol van sociologie
o De wereld begrijpen
o Theoretici
o Empirici – fundamentele sociologie
De maatschappelijke rol van de sociologie
o De wereld veranderen
o Toepassers
o Critici – toegepaste, activistische of beleidssociologie
Wortels in de verlichting
Gebaseerd op Peper, p. 21
Evolutie van het idee van ‘maakbaarheid’
Maakbaarheid: Mensen krijgen zelf het idee dat ze zelf veranderingen in
de maatschappij kunnen aanbrengen, niet gewoon ondergaan maar er is
een moreel besef, het idee van de maakbare samenleving.
4
Een sociologie van sociale problemen
1. Sociale problemen, zegt u?
Een probleem: een moeilijke, verdrietige omstandigheid.
Ongewenste situatie (iets wat we niet willen, is eigenlijk al een keuze die
samenhangt met een bepaald waardepatroon) – emotionele reacties –
moeilijk op te lossen maar onhoudbaar
Variatie: voorkomen, ernst, attitudes/emoties, …
De sociologische verbeelding (MILLS, een concept om uit te leggen aan
anderen wat sociologie is)
Drie elementen
1. Biografie: het individuele persoonlijke verhaal van mensen
2. Omgeving: structurele omgeving, stad, gezin, school
3. Geschiedenis
De situatie waar we nu inzitten bepaalt onze samenleving.
Wat met problemen?
Personal troubles Public issues
Persoonlijk Collectief
Lokale omgeving Bredere sociale omgeving
Persoonlijke attitudes Gedeelde waarden
Bijvoorbeeld: mentale problemen Bijvoorbeeld: oorlog in Gaza
Niet onafhankelijk
Troubles – issues, wisselwerking
Voorbeelden sociale problemen
o Hyperalcoholicatie, binge-drinking
1
, o Roken
o Problematisch smartphone gebruik, maatschappelijke
problemen/welvaartsverlies, mentale gezondheid als een uitkomst
ervan.
o Artificiële intelligentie
Het is niet omdat iets een probleem is, we het zien als een probleem.
Sommige problemen staan duidelijker op de agenda dan anderen.
De manier waarop iets in frame gebracht wordt, heeft een invloed op hoe
wij naar het probleem kijken.
Cultural lag: achterstand, niet gedeeld sociaal probleem
Grote uitschieters, gelijke figuur
Hypotheses
- Generatieconflict
- Onderwerpen komen vaak voor in het middelbaar
- Kost veel geld, brengt weinig op
- Media, globalisering, meer beelden van over de hele wereld
2
, - Sociologie: eerder links, wij vinden deze problemen belangrijk
Onveiligheid op straat
- Lisa
- Betogingen
- Pepperspray ect.
Maatschappelijke problemen
(Peper, p.1)
Kenmerken
o Gekend
o Als problematisch ervaren
o Een groep/ iedereen
o Oplosbaar geacht
o Beleid: politiek, sociale diensten, betogingen
Het is niet omdat iets objectief een probleem is, dat het opgenomen
wordt. Het is niet omdat iets voorgesteld wordt als een probleem dat het
effectief een probleem is.
… nooit te lossen, problemen blijven bestaan
o Moreel karakter
o Verschillende visies, mensen verschillen van mening
o Complexe problematiek bv. De klimaatopwarming is niet snel
opgelost.
o Probleemreductie
o Sociale problemen – beleidsproblemen
o Geconstrueerd & ervaren
o Situaties, middelen, prioriteiten
Probleemreductie: sommige problemen zijn soms erg sterk in de aandacht,
plots verdwijnen ze en onze aandacht wordt naar iets anders geleid.
3
, Vergelijking: De bevolking zijn honden, politici tennisbal. Politici is aan de
macht en neemt onze aandacht/leiden ons af.
Sociale problemen: ervaringen van mensen, percepties van mensen,
worden op een bepaalde manier gemaakt.
Beleidsproblemen: minder complex
Een sociaal probleem is een situatie die als problematisch wordt ervaren
door een belangrijke groep van personen, omdat ze een bedreiging vormt
voor hun centrale waarden en waarvan wordt verondersteld dat ingrijpen
noodzakelijk is om tot een aanvaardbare oplossing te komen.
1. Een duaal mandaat (tussen twee vuren zitten)
Gebaseerd op Rubington, p. 375
De fundamentele rol van sociologie
o De wereld begrijpen
o Theoretici
o Empirici – fundamentele sociologie
De maatschappelijke rol van de sociologie
o De wereld veranderen
o Toepassers
o Critici – toegepaste, activistische of beleidssociologie
Wortels in de verlichting
Gebaseerd op Peper, p. 21
Evolutie van het idee van ‘maakbaarheid’
Maakbaarheid: Mensen krijgen zelf het idee dat ze zelf veranderingen in
de maatschappij kunnen aanbrengen, niet gewoon ondergaan maar er is
een moreel besef, het idee van de maakbare samenleving.
4
