Godsdienst 1
Deel 1: Fundamenten van het leerplan rooms-katholieke godsdienst
1. Visie op het vak rooms-katholieke
godsdienst
1.1 Korte historische achtergrond
Actualisatie van het leerplan
- Secundair onderwijs geactualiseerd in 2019, buitengewoon onderwijs in 2021
- Voor lager onderwijs geldt actualiseerde leerplan vanaf 1 september 2025
Fundament blijft hetzelfde
- Vernieuwde leerplan bouwt verder op fundament van vorige
- Basis blijft visietekst van bisschoppen (9 september 1996)
- Godsdienstonderwijs wordt gezien als:
o Opdracht
o Uitdaging
o Dienst
Doel van actualisatie
- Religieuze geletterdheid versterken
- Affiniteit met levensbeschouwelijke thema’s vergroten
- Vak beter afstemmen op context van vandaag:
o Samenleving
o Onderwijs
o Kerk
De christelijke leer
Wat is de catechismus?
- Is de korte inhoud van de christelijke leer
Wat is de christelijke leer?
- Is de leer die door Jezus Christus aan de wereld werd verkondigd en door de Apostelen gepredikt en die
verder door de Kerk wordt onderwezen
Waarom is de christelijke leer de noodzakelijkste onder alle leerlingen?
- Het is de noodzakelijkste leer onder de leerlingen, omdat zij ins leert wat wij moeten weten en doen om zalig
te worden
Moeten alle mensen de christelijke leer kennen en onderhouden?
- Alle mensen moeten de christelijke leer kennen en onderhouden, want dit is de wil van God: anders kunnen
zij niet zalig worden en zelfs niet oprecht gelukkig zijn in dit leven
Is het genoeg de christelijke leer ééns geleerd te hebben?
1
, - Neen, het is niet genoeg de christelijke leer één keer geleerd te hebben: geheel ons leven moeten wij ze
onthouden en altijd beter trachten te begrijpen
1.2 Kinderen in een complexe wereld
Godsdienstonderwijs wordt een bijzondere en delicate opdracht. Het vereist alleszins een dynamische visie op het vak
godsdienst en een grote professionaliteit van de leerkracht
Kinderen in een complexe wereld
- Kinderen groeien op in fascinerende maar uitdagende wereld
- Moderne media maken wereld nabij en zichtbaar, ook voor jonge kinderen
- Niet alle kinderen hebben dezelfde kansen, voor sommigen is wereld geen sprookje, maar gevuld met
problemen en verwachtingen
Een geseculariseerde en gepluraliseerde samenleving
- Samenleving is sterk geseculariseerd: geen enkele godsdienst bepaalt nog algemene zingevingskader
- Christendom blijft culturele achtergrond, maar veel mensen identificeren zich er niet meer expliciet mee
- Hierdoor sluit het vak godsdienst niet altijd vanzelf aan bij leefwereld van alle kinderen
Uniformisering en globarisering
- Naast diversiteit is er tegengestelde trend: globalisering en uniformisering
- Overal ter wereld consumeren mensen dezelfde producten, media en cultuur
- Deze uniformisering maakt moeilijker om eigen, unieke identiteit te ontwikkelen
Identiteitsvorming bij kinderen
- Kinderen willen geen nummer zijn, maar unieke persoon met eigen verhaal, geschiedenis, symbolen en
rituelen
- In complexe wereld moet zij leren omgaan met anderen, nadenken over het leven en zoeken naar
samenhangende zingeving
De opdracht van godsdienstonderwijs
- Godsdienstonderwijs wordt in deze context een bijzondere en delicate opdracht
- Vraagt op dynamische visie op vak
- De lkr moet beschikken over grote professionaliteit om kinderen te begeleiden in hun zoektocht naar
betekenis en identiteit
1.3 Integratie en impact
- Lln integreren op heel verscheiden wijze wat er in de lessen godsdienst wordt binnengebracht
- Elke lln maakt kennis met eigenheid en rijkdom van christelijke geloofstraditie
o Een eerste of vernieuwde kennismaking met christendom
o Het christelijk geloof wordt verdiept of aangescherpt
Levensbeschouwelijke achtergrond van leerlingen
- Lln gaan met geloof en levensbeschouwing om zoals ze dat thuis zien en beleven
- Die diversiteit zorgt ervoor dat lln op heel verschillende manieren omgaan met wat in godsdienstles wordt
aangeboden
Eerste of vernieuwde kennismaking met christendom
- Voor veel lln is godsdienstles een eerste kennismaking met christendom
- Voor anderen is hernieuwde ontmoeting die hun blik kan verruimen
- Op basis van deze kennismaking kunnen lln zelf keuzes maken en eigen visie ontwikkelen
2
,Wat alle leerlingen leren
- Alle lln verwerven in de lessen essentiële inhoudelijke elementen van vak
- Lessen bieden een gemeenschappelijke basis, ongeacht hun achtergrond
1.4 Een schoolvak
De vormende opdracht van de school
- School draagt bij aan vorming van de volledige persoonlijkheid van lln
- Centrale doelstelling: ‘Groeien als mens’
- Dit doel wordt uitgewerkt in opvoedingsproject van de school
- Alle lkr engageren zich om dir project mee te realiseren, in elk vak
Plaats van het vak godsdienst
- In vak godsdienst staat groeien als mens in christelijk perspectief centraal
- Vak ondersteunt lln in hun zoektocht naar zin
- Zo vervult vak een levensbeschouwelijke en culturele opdracht binnen de school
Godsdienst als deel van basisvorming
- Vak maakt deel uit van brede basisvorming van lln
- Onderwijs en leren gebeuren zoals in andere vakken, met dezelfde pedagogische ondersteuning
- Leren wordt gezien als activiteit om in alle drie te groeien
Leren: kennen, kunnen en zijn
- Leren omvat meer dan kennis: het gaat om kennis, vaardigheden en attitudes
- Lln worden begeleid om in alle drie te groeien
- Alle lln moeten gestimuleerd worden tot verrijkende en verreikende resultaten
Meer dan kennisoverdracht
- Godsdienst kan niet herleid worden tot louter kennisoverdracht
- Kennis blijft belangrijk, maar vak richt zich ook op persoonlijke ontwikkeling, reflectie en houding
1.5 Doel van de godsdienstles
Langdurig proces van zinzoeken = stimuleren van de levensbeschouwelijk-religieuze groei van elk kind, ongeacht de
traditie waarin het staat
= Kinderen helpen:
o Om te bouwen aan eigen identiteit
o Om te groeien naar eigen en verantwoorde beslissing betreffende geloven en leven
o Dieper na te denken over eigenheid van het christelijk geloof
o Kritische vragen te stellen en zinvolle antwoorden te formuleren omtrent geloof
Doel van de leerkracht in de godsdienstles
- De lkr begeleidt kinderen in hun levensbeschouwelijke en religieuze groei, ongeacht hun achtergrond
- Godsdienstlessen ondersteunen kinderen in langdurig proces van zinzoeken
Groeien als mens en identiteit ontwikkelen
- Vak helpt kinderen bouwen aan eigen identiteit
- Lkr richt aandacht op vragen en gebeurtenissen uit eigen leven en wereld
3
, - Lessen willen een appèl zijn: kinderen stimuleren om zelf tot verantwoorde keuzes te komen rond geloven en
leven
- Die keuzes zijn persoonlijk en vrij, en kunnen sterk verschillen tussen lln
Kennismaking met christendom
- Alle lln krijgen degelijk inzicht in christendom
- Lkr wekt interesse voor gelovige benadering van leven
- Lln ontdekken hoe christenen in de christelijke boodschap bron van leven vinden
Rekening houden met beeldvorming
- Lkr houdt rekening met bestaande beelden over Jezus en christelijk geloof
- Doel: openheid creëren zodat lln zich kunnen verdiepen
Kritisch denken en communiceren
- Lln leren nadenken over eigenheid van christelijk geloof
- Ze leren kritische vragen stellen en zinvolle antwoorden formuleren
- Vak wil hun communicatieve vaardigheid rond levensbeschouwelijke thema’s versterken
1.6 Inhoud van de godsdienstles
- Ervaringen van de leerlingen = identiteit/ leerling
- Christelijk geloof als lichtbakens = christelijk geloof/ traditie in elke les aanbod laten komen
“Christelijk geloof fungeert als oriëntatiepunt op vlak van zingeving en geloven. Daarom moeten kinderen zich een
‘juist’ beeld vormen van de essentiële aspecten ervan. Een grondige kennismaking met het christelijk geloof in al zijn
facetten neemt een groot deel van de godsdienstles in beslag.”
- Gesprek met andere godsdiensten en levensbeschouwingen: (INTERRELIGIEUS) DIALOOG = pluraliteit/
context
Je kan ze niet los van elkaar zien, ze staan voortdurend in wisselwerking
Ervaringen van leerlingen als vertrekpunt
- Ervaringen van lln vormen eerste en belangrijkste inhoudelijke vertrekpunt
- In hun ervaringen voltrekt zich het zoeken naar zin
- Wat kinderen meemaken, roept vragen op die richting geven aan de lesinhoud
Essentiële elementen van christendom
- Vak bereikt kerninhouden van christendom aan, voor zover ze betekenisvol kunnen zijn voor lln
- Bijbelverhalen tonen menselijke ervaringen: angst, hoop, vreugde, verdriet, leven en dood
- Lln leren Jezus kennen in:
o Zijn liefde en dienstbaarheid
o Zijn verkondiging
o Zijn voorkeursliefde voor armen en kleinen
o Zijn bijzondere levenseinde
- Ze ontdekken dat christenen in Jezus God op spoor komen: God wordt zichtbaar in zijn menselijkheid en
liefde
- Kinderen leren wat het betekent te leven in de kracht van Geest die Jezus bezielde
De kerk als dragen van evangelie
- Aandacht voor hoe kerk het evangelie gestalte geeft:
o In mensen o In kerkelijke feesten
4
Deel 1: Fundamenten van het leerplan rooms-katholieke godsdienst
1. Visie op het vak rooms-katholieke
godsdienst
1.1 Korte historische achtergrond
Actualisatie van het leerplan
- Secundair onderwijs geactualiseerd in 2019, buitengewoon onderwijs in 2021
- Voor lager onderwijs geldt actualiseerde leerplan vanaf 1 september 2025
Fundament blijft hetzelfde
- Vernieuwde leerplan bouwt verder op fundament van vorige
- Basis blijft visietekst van bisschoppen (9 september 1996)
- Godsdienstonderwijs wordt gezien als:
o Opdracht
o Uitdaging
o Dienst
Doel van actualisatie
- Religieuze geletterdheid versterken
- Affiniteit met levensbeschouwelijke thema’s vergroten
- Vak beter afstemmen op context van vandaag:
o Samenleving
o Onderwijs
o Kerk
De christelijke leer
Wat is de catechismus?
- Is de korte inhoud van de christelijke leer
Wat is de christelijke leer?
- Is de leer die door Jezus Christus aan de wereld werd verkondigd en door de Apostelen gepredikt en die
verder door de Kerk wordt onderwezen
Waarom is de christelijke leer de noodzakelijkste onder alle leerlingen?
- Het is de noodzakelijkste leer onder de leerlingen, omdat zij ins leert wat wij moeten weten en doen om zalig
te worden
Moeten alle mensen de christelijke leer kennen en onderhouden?
- Alle mensen moeten de christelijke leer kennen en onderhouden, want dit is de wil van God: anders kunnen
zij niet zalig worden en zelfs niet oprecht gelukkig zijn in dit leven
Is het genoeg de christelijke leer ééns geleerd te hebben?
1
, - Neen, het is niet genoeg de christelijke leer één keer geleerd te hebben: geheel ons leven moeten wij ze
onthouden en altijd beter trachten te begrijpen
1.2 Kinderen in een complexe wereld
Godsdienstonderwijs wordt een bijzondere en delicate opdracht. Het vereist alleszins een dynamische visie op het vak
godsdienst en een grote professionaliteit van de leerkracht
Kinderen in een complexe wereld
- Kinderen groeien op in fascinerende maar uitdagende wereld
- Moderne media maken wereld nabij en zichtbaar, ook voor jonge kinderen
- Niet alle kinderen hebben dezelfde kansen, voor sommigen is wereld geen sprookje, maar gevuld met
problemen en verwachtingen
Een geseculariseerde en gepluraliseerde samenleving
- Samenleving is sterk geseculariseerd: geen enkele godsdienst bepaalt nog algemene zingevingskader
- Christendom blijft culturele achtergrond, maar veel mensen identificeren zich er niet meer expliciet mee
- Hierdoor sluit het vak godsdienst niet altijd vanzelf aan bij leefwereld van alle kinderen
Uniformisering en globarisering
- Naast diversiteit is er tegengestelde trend: globalisering en uniformisering
- Overal ter wereld consumeren mensen dezelfde producten, media en cultuur
- Deze uniformisering maakt moeilijker om eigen, unieke identiteit te ontwikkelen
Identiteitsvorming bij kinderen
- Kinderen willen geen nummer zijn, maar unieke persoon met eigen verhaal, geschiedenis, symbolen en
rituelen
- In complexe wereld moet zij leren omgaan met anderen, nadenken over het leven en zoeken naar
samenhangende zingeving
De opdracht van godsdienstonderwijs
- Godsdienstonderwijs wordt in deze context een bijzondere en delicate opdracht
- Vraagt op dynamische visie op vak
- De lkr moet beschikken over grote professionaliteit om kinderen te begeleiden in hun zoektocht naar
betekenis en identiteit
1.3 Integratie en impact
- Lln integreren op heel verscheiden wijze wat er in de lessen godsdienst wordt binnengebracht
- Elke lln maakt kennis met eigenheid en rijkdom van christelijke geloofstraditie
o Een eerste of vernieuwde kennismaking met christendom
o Het christelijk geloof wordt verdiept of aangescherpt
Levensbeschouwelijke achtergrond van leerlingen
- Lln gaan met geloof en levensbeschouwing om zoals ze dat thuis zien en beleven
- Die diversiteit zorgt ervoor dat lln op heel verschillende manieren omgaan met wat in godsdienstles wordt
aangeboden
Eerste of vernieuwde kennismaking met christendom
- Voor veel lln is godsdienstles een eerste kennismaking met christendom
- Voor anderen is hernieuwde ontmoeting die hun blik kan verruimen
- Op basis van deze kennismaking kunnen lln zelf keuzes maken en eigen visie ontwikkelen
2
,Wat alle leerlingen leren
- Alle lln verwerven in de lessen essentiële inhoudelijke elementen van vak
- Lessen bieden een gemeenschappelijke basis, ongeacht hun achtergrond
1.4 Een schoolvak
De vormende opdracht van de school
- School draagt bij aan vorming van de volledige persoonlijkheid van lln
- Centrale doelstelling: ‘Groeien als mens’
- Dit doel wordt uitgewerkt in opvoedingsproject van de school
- Alle lkr engageren zich om dir project mee te realiseren, in elk vak
Plaats van het vak godsdienst
- In vak godsdienst staat groeien als mens in christelijk perspectief centraal
- Vak ondersteunt lln in hun zoektocht naar zin
- Zo vervult vak een levensbeschouwelijke en culturele opdracht binnen de school
Godsdienst als deel van basisvorming
- Vak maakt deel uit van brede basisvorming van lln
- Onderwijs en leren gebeuren zoals in andere vakken, met dezelfde pedagogische ondersteuning
- Leren wordt gezien als activiteit om in alle drie te groeien
Leren: kennen, kunnen en zijn
- Leren omvat meer dan kennis: het gaat om kennis, vaardigheden en attitudes
- Lln worden begeleid om in alle drie te groeien
- Alle lln moeten gestimuleerd worden tot verrijkende en verreikende resultaten
Meer dan kennisoverdracht
- Godsdienst kan niet herleid worden tot louter kennisoverdracht
- Kennis blijft belangrijk, maar vak richt zich ook op persoonlijke ontwikkeling, reflectie en houding
1.5 Doel van de godsdienstles
Langdurig proces van zinzoeken = stimuleren van de levensbeschouwelijk-religieuze groei van elk kind, ongeacht de
traditie waarin het staat
= Kinderen helpen:
o Om te bouwen aan eigen identiteit
o Om te groeien naar eigen en verantwoorde beslissing betreffende geloven en leven
o Dieper na te denken over eigenheid van het christelijk geloof
o Kritische vragen te stellen en zinvolle antwoorden te formuleren omtrent geloof
Doel van de leerkracht in de godsdienstles
- De lkr begeleidt kinderen in hun levensbeschouwelijke en religieuze groei, ongeacht hun achtergrond
- Godsdienstlessen ondersteunen kinderen in langdurig proces van zinzoeken
Groeien als mens en identiteit ontwikkelen
- Vak helpt kinderen bouwen aan eigen identiteit
- Lkr richt aandacht op vragen en gebeurtenissen uit eigen leven en wereld
3
, - Lessen willen een appèl zijn: kinderen stimuleren om zelf tot verantwoorde keuzes te komen rond geloven en
leven
- Die keuzes zijn persoonlijk en vrij, en kunnen sterk verschillen tussen lln
Kennismaking met christendom
- Alle lln krijgen degelijk inzicht in christendom
- Lkr wekt interesse voor gelovige benadering van leven
- Lln ontdekken hoe christenen in de christelijke boodschap bron van leven vinden
Rekening houden met beeldvorming
- Lkr houdt rekening met bestaande beelden over Jezus en christelijk geloof
- Doel: openheid creëren zodat lln zich kunnen verdiepen
Kritisch denken en communiceren
- Lln leren nadenken over eigenheid van christelijk geloof
- Ze leren kritische vragen stellen en zinvolle antwoorden formuleren
- Vak wil hun communicatieve vaardigheid rond levensbeschouwelijke thema’s versterken
1.6 Inhoud van de godsdienstles
- Ervaringen van de leerlingen = identiteit/ leerling
- Christelijk geloof als lichtbakens = christelijk geloof/ traditie in elke les aanbod laten komen
“Christelijk geloof fungeert als oriëntatiepunt op vlak van zingeving en geloven. Daarom moeten kinderen zich een
‘juist’ beeld vormen van de essentiële aspecten ervan. Een grondige kennismaking met het christelijk geloof in al zijn
facetten neemt een groot deel van de godsdienstles in beslag.”
- Gesprek met andere godsdiensten en levensbeschouwingen: (INTERRELIGIEUS) DIALOOG = pluraliteit/
context
Je kan ze niet los van elkaar zien, ze staan voortdurend in wisselwerking
Ervaringen van leerlingen als vertrekpunt
- Ervaringen van lln vormen eerste en belangrijkste inhoudelijke vertrekpunt
- In hun ervaringen voltrekt zich het zoeken naar zin
- Wat kinderen meemaken, roept vragen op die richting geven aan de lesinhoud
Essentiële elementen van christendom
- Vak bereikt kerninhouden van christendom aan, voor zover ze betekenisvol kunnen zijn voor lln
- Bijbelverhalen tonen menselijke ervaringen: angst, hoop, vreugde, verdriet, leven en dood
- Lln leren Jezus kennen in:
o Zijn liefde en dienstbaarheid
o Zijn verkondiging
o Zijn voorkeursliefde voor armen en kleinen
o Zijn bijzondere levenseinde
- Ze ontdekken dat christenen in Jezus God op spoor komen: God wordt zichtbaar in zijn menselijkheid en
liefde
- Kinderen leren wat het betekent te leven in de kracht van Geest die Jezus bezielde
De kerk als dragen van evangelie
- Aandacht voor hoe kerk het evangelie gestalte geeft:
o In mensen o In kerkelijke feesten
4
