Samenvatting Diabetes

VPMV
HOOFDSTUK DIABETES
Waar kom je het tegen als verpleegkundige:
 Thuiszorg
 Spoed, revalidatieafdeling
 Diabeteskliniek

DIABETES MELLITUS
Wat is het:
= diabetes mellitus of suikerziekte is een metabole, chronische aandoening waarbij het
bloedsuikergehalte verhoogd is.
Dit kan 2 oorzaken hebben:
1. Het lichaam maakt onvoldoende tot geen insuline meer aan. Men spreekt over een
defect in de insulinesecretie.
2. De geproduceerde insuline is onvoldoende werkzaam. Er treedt insulineresistentie
op.
In beide gevallen kunnen de cellen onvoldoende glucose opnemen, waardoor het zich
ophoopt in het bloed.

Behandelende arts:
Endocrinoloog, hormonale aandoening.

Anatomie&fysiologie van diabetes:
= insuline wordt geproduceerd in de pancreas, in de β-cellen van de eilandjes van
Langermans. Bij een niet-diabeet produceert de pancreas 25IE insuline per 24u.
 Doel: sleutel op receptoren om glucose op te nemen en om te zetten tot glycogeen
en als energiebron te gebruiken.
 Natuurlijke antagonisten: adrenaline, glucagon, cortisol.

WERKING VAN INSULINE
= insuline speelt een rol in de stofwisseling van zowel koolhydraten, vetten als eiwitten.

1. Koolhydraatstofwisseling:
 Insuline zorgt ervoor dat de glucose gemakkelijk door de celwand van de spier-of
vetcellen komt. Hierdoor wordt de opname van glucose bevorderd terwijl
tegelijkertijd de afgifte van glucose uit de lever wordt geremd.
 Insuline bevorderd de opbouw van glycogeen in zowel de lever als in de spiercellen.
 Insuline zorgt ervoor dat cellen beter glucose kunnen gebruiken
 Insuline remt de stijging van het glucosegehalte in het bloed.

1

, 2. Vetstofwisseling:
 Insuline bevorderd de opbouw van vetten vanuit glucose in de vetcellen.

3. Eiwitstofwisseling:
 Insuline bevorderd de opbouw van eiwitten.



VORMEN VAN DIABETES
1. Diabetes mellitus type 1
2. Diabetes mellitus type 2
3. Gestationele diabetes (zwangerschapsdiabetes)
4. Secundaire diabetes ( complicatie van andere aandoening)

Diabetes Type 1:
 Auto-immuunziekte, vernietiging van de β cellen.
- Lichaam kan dus geen of bijna geen insuline meer aanmaken.
 Acuut ontstaan.
 Levenslang SC insuline nodig.
 Meestal bij jongere leeftijd (<40) = juveniele diabetes.
 Hyperglycaemie en keto acidose
Symptomen:
- Poly-urie (overmatig urineren)
- Polydipsie (grote dorst)
- Vermoeidheid
- Ongewild gewichtsverlies

Diabetes type 2:
 Β cellen zijn niet vernietigd, maar wel minder gevoelig voor de normale
glucoseprikkel zodat er minder insuline dan nodig wordt afgescheiden.
- Enerzijds is er insulineresistentie
- Anderzijds kunnen de cellen nog wel insuline aanmaken, maar slagen ze er niet
meer in de resistentie tegen insuline te compenseren.
 Ontstaat meestal na de leeftijd van 40 jaar. Ook wel ouderdomsdiabetes genoemd.
 Ontstaat traag, vaak ontdekt via complicaties.
Uitlokkende factoren:
- Zwaarlijvigheid
- Sedentaire levenswijze (te weinig beweging)
- Verkeerde voedingsgewoonten




2

, Onderscheid type 1 versus type 2:




Keto-acidose: verzuring van bloed
Ketosis: verhoogde concentratie ketonen in het bloed
Glucosurie: aanwezigheid glucose in urine



Gestationele diabetes:
 Zwangerschapsdiabetes, gestoorde glucosetolerantie.
 Onder invloed van zwangerschapshormonen kan na de 20ste week een tijdelijke
resistentie voor insuline ontstaan.
 SC toedienen van insuline noodzakelijk.
 Verhoogde kans op type 2 na zwangerschap.

Secundaire diabetes:
 Gevolg van een andere ziekte
 Meest frequente oorzaken:
- Pancreasaandoeningen
- Metabole aandoeningen (bv hemochromatose)
- Chirurgische wegname van pancreas
- Endocriene ziekten (bv acromegalie)
- Gebruik diabetogene geneesmiddelen (bv corticosteroiden)

3