samenvatting kwalitatieve onderzoeksmethoden HS4

ONDERZOEKSMETHODEN
HOOFDSTUK 4 – FOCUSGROEPEN, ETNOGRAFISCHE
STUDIES EN PARTICIPATIEF ONDERZOEK


FOCUSGROEPEN

Wat is een focusgroep?

= een doelgericht diepgaand groepsgesprek

 Interview: via groep informatie verkrijgen
 Diepte: meer gedetailleerde informatie dan bij dagelijkse interacties
 Doelgericht: specifieke kwesties
 Groep: bestaat uit mensen, die een interesse, ervaring enz. delen

Belangrijkste kenmerken

 Moderator bepaalt agenda
 De moderator faciliteert en stuurt discussie
 Groepsinteractie  gegevens (naturalistisch, 'uit het echte
leven')
 Dynamisch en interactief
 De mening van mensen is niet statisch (situationeel en
contextueel)
 Deelnemers beïnvloeden elkaar
 Groep = meer dan de som der delen
 Individuele standpunten kunnen worden geïdentificeerd, niet
geaggregeerd



 Samenstelling
- Deelnemers strategisch gekozen
- 4-8 personen (max 12)
 Doel
- Impliciete “overeenkomst” dat iedereen agenda van moderator
volgt
- Niet therpateutische, soms therpautische effecten (bv. Sociale
ondersteuning)
 Duur: meestal 1 moment, 1-3 uur

Wanneer gebuik je focusgroepen?

 Breed begrip of overzicht
 Om percepties en definities te verduidelijken

1

,  Om standpunten en ervaringen te vergelijken en tegen
elkaar afzetten (niet om te categoriseren of te vergelijken)
 Nieuwe ideeën genereren voor creatieve processen
 Alternatieve strategieën testen (bv. TUM, gebruik van PowerPoint om
dingen uit te leggen)
 Onderwerp ≠gevoelig
 Mensen in vergelijkbare omstandigheden/situaties

Wanneer focusgroepen niet gebruiken?

 Onderzoeken van individuele attitudes, ervaringen of besluitvorming
 Verzamelen van gedetailleerd of complex feitelijk materiaal
 Deelnemers = heel verschillend, hebben ongelijke status
 Zeer gevoelige zaken
 Met mensen die sensorische problemen hebben

Dynamiek van een groepsdiscussie

 Angst overwinnen en vertrouwen opbouwen (opwarmen!)
 De groepsdynamiek in fasen (Tuckman & Jenson, 1977)
- Forming: individuen kunnen gereserveerd, gespannen en
angstig zijn, en zich zorgen maken over inclusie en acceptatie
- Storming: eerste discussies ontstaan
- Norming: groepsnormen worden vastgelegd. De groep begint
samen te werken en is sterk gericht op het vinden van
gemeenschappelijke standpunten.
- Performing: de groep werkt interactief in een open discussie
over de onderzoeksonderwerpen.
 Er kunnen nieuwe onderwerpen ontstaan waardoor je terug
naar de storming fase gaat
- Adjourning: de groep werkt naar een afsluiting toe en
benadrukt standpunten, of zegt dingen die ze graag nog gezegd
zouden hebbn
 Het is belangrijk om als moderator mensen de tijd te geven om
afscheid te nemen (babbeltje achteraf). Ook als er spanningen
waren tijdens het groepsgesprek, zorg ervoor dat je positief
afrondt.

Leiden en fasciliteren

 Toestemming opname
 Gebruik introductie om
- Ijs te breken (miracle question = bv. als je kon vliegen wat zou je
dan doen)
- Informatiebasis mee te geven
- Tafelschikking (naamkaartjes) te verzorgen

2