AK SV systeem aarde
H1 De actieve aarde
Hoe kunnen de endogene processen die samenhangen met de platentektoniek verklaard
worden?
1 Hoe kunnen wij het verre verleden van de aarde bestuderen en begrijpen?
- Actualiteitsprincipe: gaat ervan uit dat de processen die we nu op aarde zien, vroeger
ook zo hebben gewerkt
2 Hoe is de aarde ontstaan en opgebouwd?
- Big bang: 4,5 miljard jaar geleden
- Zon is 4,6 miljard jaar geleden ontstaan door een samentrekking van gas en stof
- Speciaal door vloeibaar water en de gelaagdheid
- Schillen → lithosfeer vs. asthenosfeer
- Chemisch (smelten en koelen aarde)
- Kern: ijzer
- Mantel: Mg en ijzer
- Aardkorst
- Cont.: graniet (licht)
- Oc.: basalt (zwaar)
- Fysisch
- Vast of vloeibaar?
- Inwendige warmte
- Radioactiviteit van gesteente
- Warmte omhoog door geleiding of vulkanisme
- Uitwendige warmte: zon
3 Welke soorten gesteenten komen voor op aarde?
Gesteente: bestaat uit verschillende mineralen of organische stoffen
Mineraal: verbinding die in de natuur voorkomt met bepaalde eigenschappen
- Stollingsgesteenten: smelten en stollen
- Dieptegesteente: stolling in mantel → grote kristallen
- Uitvloeiingsgesteente: snelle stolling lava aardoppervlak → kleine
kristallen
- Ganggesteente: tussenvorm; stolling in kraterpijp → grote en kleine
kristallen
- Sedimentgesteenten : verwering en erosie
- Klastische: door druk van bovenliggende lagen
- Chemisch en organisch: neerslaan mineralen, druk, verharding of ophoping
organisch materiaal
- Metamorfe gesteenten: door hitte en druk verandert de samenstelling van het
oorspronkelijke gesteente in een ander gesteente
- Gesteentecyclus
4 Hoe oud is de aarde en op welke wijze wordt dat gemeten?
- 4,5 miljard jaar oud
- Sedimenten worden horizontaal neergelegd en natuurlijk superpositie
, - Door radioactief verval van elementen kunnen we de absolute leeftijd weten
- Geologische tijdschaal
5 Welke theorieën bewijzen de beweeglijkheid van de platen? Platentektoniek!!
- Wegener: overeenkomsten Afrika en Zuid-Amerika
- Zelfde flora en fauna, passen in elkaar, gelijktijdige vergletsjering
- Paleomagnetisme: vaststellen aardmagnetisch veld in oude gesteenten
- Convectiestromen
- Ridge push/slab pull → mid oceanische rug en subductie
6 Welke typen plaatbewegingen zijn er?
- Divergente breuklijn ← →
- Twee oceanische platen: MOR vormt → ridge push
- Niet explosief vulkanisme en zwakke aardbevingen
- Twee continentale platen: bodem zakt weg
- Convergente breuklijn → ←
- Oceanisch vs. continentaal: subductie (zwaarte van gesteente) →
slab pull + trog
- Strato/caldeira vulkanen en zware aardbevingen
- Oceanisch vs. oceanisch: oudste gaat onder jongere → trog
- Eilandenboog van vulkanen en zware aardbevingen (of tsunami’s)
- Continentaal vs. continentaal: geen subductie → plooiingsgebergte
- Transversale breuklijn: twee platen langs elkaar
- Zware aardbevingen, geen vulkanen
7 Welke geologische verschijnselen vind je bij de verschillende typen hoe is dat te
verklaren?
- Aardbevingen
- Gesteenten komen onder druk te staan (bij twee platen), energie
hoopt op → onverwachte verschuivingen
- Hypocentrum en epicentrum
- Richter: kracht van een aardbeving gemeten in magnitudes
- Mercalli: intensiteit en schade van een aardbeving
- Vulkanisme:
- Subductie: plaat smelt en gaat door de grond omhoog → vulkaan
- Magma door mantel en korst omhoog en komt als lava aan aardoppervlak
8 Welke typen vulkaan zijn er en wat zijn hun kenmerken?
- Schild
- Divergente breukzones, bij MOR en hot spots
- Minder druk → daling smelttemperatuur → best vloeibaar + ver
uitspreidbaar
- Effusieve, rustige uitbarstingen
- Strato
- Lagen as en lava
- Bij subductiezones
H1 De actieve aarde
Hoe kunnen de endogene processen die samenhangen met de platentektoniek verklaard
worden?
1 Hoe kunnen wij het verre verleden van de aarde bestuderen en begrijpen?
- Actualiteitsprincipe: gaat ervan uit dat de processen die we nu op aarde zien, vroeger
ook zo hebben gewerkt
2 Hoe is de aarde ontstaan en opgebouwd?
- Big bang: 4,5 miljard jaar geleden
- Zon is 4,6 miljard jaar geleden ontstaan door een samentrekking van gas en stof
- Speciaal door vloeibaar water en de gelaagdheid
- Schillen → lithosfeer vs. asthenosfeer
- Chemisch (smelten en koelen aarde)
- Kern: ijzer
- Mantel: Mg en ijzer
- Aardkorst
- Cont.: graniet (licht)
- Oc.: basalt (zwaar)
- Fysisch
- Vast of vloeibaar?
- Inwendige warmte
- Radioactiviteit van gesteente
- Warmte omhoog door geleiding of vulkanisme
- Uitwendige warmte: zon
3 Welke soorten gesteenten komen voor op aarde?
Gesteente: bestaat uit verschillende mineralen of organische stoffen
Mineraal: verbinding die in de natuur voorkomt met bepaalde eigenschappen
- Stollingsgesteenten: smelten en stollen
- Dieptegesteente: stolling in mantel → grote kristallen
- Uitvloeiingsgesteente: snelle stolling lava aardoppervlak → kleine
kristallen
- Ganggesteente: tussenvorm; stolling in kraterpijp → grote en kleine
kristallen
- Sedimentgesteenten : verwering en erosie
- Klastische: door druk van bovenliggende lagen
- Chemisch en organisch: neerslaan mineralen, druk, verharding of ophoping
organisch materiaal
- Metamorfe gesteenten: door hitte en druk verandert de samenstelling van het
oorspronkelijke gesteente in een ander gesteente
- Gesteentecyclus
4 Hoe oud is de aarde en op welke wijze wordt dat gemeten?
- 4,5 miljard jaar oud
- Sedimenten worden horizontaal neergelegd en natuurlijk superpositie
, - Door radioactief verval van elementen kunnen we de absolute leeftijd weten
- Geologische tijdschaal
5 Welke theorieën bewijzen de beweeglijkheid van de platen? Platentektoniek!!
- Wegener: overeenkomsten Afrika en Zuid-Amerika
- Zelfde flora en fauna, passen in elkaar, gelijktijdige vergletsjering
- Paleomagnetisme: vaststellen aardmagnetisch veld in oude gesteenten
- Convectiestromen
- Ridge push/slab pull → mid oceanische rug en subductie
6 Welke typen plaatbewegingen zijn er?
- Divergente breuklijn ← →
- Twee oceanische platen: MOR vormt → ridge push
- Niet explosief vulkanisme en zwakke aardbevingen
- Twee continentale platen: bodem zakt weg
- Convergente breuklijn → ←
- Oceanisch vs. continentaal: subductie (zwaarte van gesteente) →
slab pull + trog
- Strato/caldeira vulkanen en zware aardbevingen
- Oceanisch vs. oceanisch: oudste gaat onder jongere → trog
- Eilandenboog van vulkanen en zware aardbevingen (of tsunami’s)
- Continentaal vs. continentaal: geen subductie → plooiingsgebergte
- Transversale breuklijn: twee platen langs elkaar
- Zware aardbevingen, geen vulkanen
7 Welke geologische verschijnselen vind je bij de verschillende typen hoe is dat te
verklaren?
- Aardbevingen
- Gesteenten komen onder druk te staan (bij twee platen), energie
hoopt op → onverwachte verschuivingen
- Hypocentrum en epicentrum
- Richter: kracht van een aardbeving gemeten in magnitudes
- Mercalli: intensiteit en schade van een aardbeving
- Vulkanisme:
- Subductie: plaat smelt en gaat door de grond omhoog → vulkaan
- Magma door mantel en korst omhoog en komt als lava aan aardoppervlak
8 Welke typen vulkaan zijn er en wat zijn hun kenmerken?
- Schild
- Divergente breukzones, bij MOR en hot spots
- Minder druk → daling smelttemperatuur → best vloeibaar + ver
uitspreidbaar
- Effusieve, rustige uitbarstingen
- Strato
- Lagen as en lava
- Bij subductiezones
