Blok 2, Cohesie & Identiteit
Samenvatting werkgroepen en hoorcolleges
Linn Luijerink
Leerdoelen:
Prominente sociologische theorieën rondom cohesie en identiteit uitleggen.
Centrale begrippen binnen de sociologie van cohesie en identiteit beschrijven en toepassen
op hedendaagse maatschappelijke vraagstukken.
Prominente sociologische debatten omtrent cohesie en identiteit in hedendaagse westerse
samenlevingen toelichten en analyseren.
Hedendaagse maatschappelijke verschijnselen gebruiken om sociologische theorieën en
empirisch onderzoek rondom cohesie en identiteit te reproduceren, contextualiseren en
bekritiseren.
Inhoud
Cohesie...................................................................................................................................................4
Durkheim & cohesie...........................................................................................................................4
Sociaal kapitaal...................................................................................................................................4
Verzuilde samenleving........................................................................................................................5
Identiteit.................................................................................................................................................5
Essentialisme......................................................................................................................................5
Constructivisme..................................................................................................................................6
Cohesie & identiteit in verandering........................................................................................................7
Technologisering................................................................................................................................7
Individualisering.................................................................................................................................7
Pessimistische visie.........................................................................................................................8
Optimistische visie..........................................................................................................................8
Individualisme en Durkheim...........................................................................................................8
De tegencultuur (jaren 60/ 70)...........................................................................................................9
Van tegencultuur naar mainstream cultuur..................................................................................10
Politiek..................................................................................................................................................11
Nieuw - links.....................................................................................................................................11
Nieuwrechts.....................................................................................................................................12
Verschillen & overeenkomsten nieuw-links en nieuwrechts............................................................12
Artikelen politiek..............................................................................................................................13
De wedergeboorte van de fact-free politics.................................................................................13
Trump, Brexit, and the Rise of Populism.......................................................................................13
Conceptualizing Backlash..............................................................................................................14
Seculiere intolerantie....................................................................................................................15
I-Pistemology................................................................................................................................15
1
,Religie...................................................................................................................................................17
Seculariseringsthese.........................................................................................................................17
Onttovering van de wereld...........................................................................................................17
Hertovering van de wereld...........................................................................................................19
Privatiseringsthese...........................................................................................................................20
Purificatiethese.................................................................................................................................21
Religieuze purificatie & New Age..................................................................................................21
Religieuze purificatie & Jonge Evangelisten..................................................................................22
Religieuze purificatie & Jonge Salifisten.......................................................................................22
Artikelen religie................................................................................................................................22
Beyond the Spiritual Supermarket................................................................................................22
Mass Media and Religious Identity...............................................................................................23
Is Europe an Exceptional Case?.....................................................................................................24
Zoeken naar een ‘zuivere’ islam...................................................................................................24
Star Trek fandom as a Religious Phenomenon.............................................................................25
Media – I culture..................................................................................................................................26
I-culture............................................................................................................................................26
De tegencultuur herzien...................................................................................................................26
De tegencultuur & romantiek.......................................................................................................27
De tegencultuur & hackers...........................................................................................................27
Me, myself & the machine................................................................................................................28
Utopische visies................................................................................................................................28
Dystopische visies.............................................................................................................................29
Overeenkomsten visies.....................................................................................................................30
De tegencultuur nogmaals herzien...................................................................................................31
Artikelen media................................................................................................................................31
Beter dan het echte leven............................................................................................................31
Toevluchtsoord voor een bedreigde soort...................................................................................32
(Re)writing the Self through Facebook’s Autoposting Apps.........................................................33
Constructions and Reconstructions of Self in Virtual Reality........................................................33
From Satori to Silicon Valley.........................................................................................................34
Het lichaam..........................................................................................................................................36
Waarom het lichaam?......................................................................................................................36
Maar wat is het lichaam?..................................................................................................................37
Nieuwe zorgen om het lichaam........................................................................................................38
Zorgen om het lichaam als nieuwe dwingend discourse..................................................................38
2
, Technologieën van manipulatie en controle....................................................................................39
Technologieën van het zelf...............................................................................................................40
Arikelen het lichaam.........................................................................................................................40
Music and Erotic Agency...............................................................................................................40
Technologies of Sexiness..............................................................................................................41
Cosmetic Surgery..........................................................................................................................42
This is our face on meth................................................................................................................43
Notes on the Perfect.....................................................................................................................44
3
, Cohesie
Het vraagstuk rondom cohesie gaat over de binding die mensen hebben met de samenleving en
elkaar. Het gaat hierbij om samenhang (kleefkracht). Meer samenhang, meer cohesie resulteert tot
meer solidariteit naar elkaar. Dit vraagstuk gaat over wat mensen nou bij elkaar houdt en brengt. De
sociale organisatie in onze samenleving.
Durkheim & cohesie
Durkheim vroeg zichzelf af wat een samenleving nou bij elkaar houdt. Volgens hem kwam dit door
sociale en morele solidariteit, maar ook de mate van integratie en regulatie (zoals hij in zijn
zelfmoordstudie beschrijft.
Integratie = of er wel of geen verbinding is tussen mensen.
Regulatie = de maten waarin er bepaalde normen en waarden zijn binnen een samenleving die die
een dwingende rol uitoefenen op mensen.
Verder focusten Durkheim zich op de opkomst van de industrialisatie en welke invloed dit had op de
sociale cohesie en solidariteit. Hij vroeg zich af hoe het kon dat de samenleving niet uit elkaar spatte,
ondanks de grote veranderingen die de industrialisatie met zich mee bracht. Het antwoord hierop
had te maken met de ‘division of labor in society.’ Hij zag een ontwikkeling in de vorm van sociale
cohesie waarin de solidariteit veranderen. In zijn ogen was er een ontwikkeling van mechanische
solidariteit naar organische solidariteit. In beide omstandigheden is cohesie belangrijk voor het
voortbestaan van de samenleving.
Mechanische solidariteit Organische solidariteit
Pre-modern Modern
De samenleving was simpel vóór de De samenleving werd complex door de
industrialisatie. industrialisatie.
Er was een collectief bewustzijn en de Er ontstond diversiteit.
samenleving werd in stand gehouden door vele
tradities.
Er waren duidelijke verwachtingen en sociale Mensen werden afhankelijk van elkaar, mensen
posities. begonnen elkaar nodig te hebben.
Arbeidsdeling werd bepaald door geslacht en Arbeidsdeling werd bepaald door specialisaties.
leeftijd. Er kwam een bakker, een slager een
kledingmaker, etc.
Lijm: de samenleving werd bij elkaar gehouden Lijm: de samenleving werd bij elkaar gehouden
door de overeenkomsten! juist door de verschillen en de wederzijdse
afhankelijkheid.
Sociaal kapitaal
Het sociale kapitaal waar een individu over beschikt bestaat uit het netwerk van personen rondom
die persoon heen. Dit sociale kapitaal zorgt voor een gevoel van cohesie voor het individu. Giddens
(2009) beschrijft dit fenomeen als volgt:
‘’Fruits of organizational memberships (…), the social knowledge and connections that enable people
to accomplish their goals and their influence.’’
Robert D. Putman verklaard dat het sociale kapitaal afneemt, omdat mensen steeds minder vaak lid
zijn van sociale instituties. Hij beargumenteerd deze afname door de technologisering en
4
Samenvatting werkgroepen en hoorcolleges
Linn Luijerink
Leerdoelen:
Prominente sociologische theorieën rondom cohesie en identiteit uitleggen.
Centrale begrippen binnen de sociologie van cohesie en identiteit beschrijven en toepassen
op hedendaagse maatschappelijke vraagstukken.
Prominente sociologische debatten omtrent cohesie en identiteit in hedendaagse westerse
samenlevingen toelichten en analyseren.
Hedendaagse maatschappelijke verschijnselen gebruiken om sociologische theorieën en
empirisch onderzoek rondom cohesie en identiteit te reproduceren, contextualiseren en
bekritiseren.
Inhoud
Cohesie...................................................................................................................................................4
Durkheim & cohesie...........................................................................................................................4
Sociaal kapitaal...................................................................................................................................4
Verzuilde samenleving........................................................................................................................5
Identiteit.................................................................................................................................................5
Essentialisme......................................................................................................................................5
Constructivisme..................................................................................................................................6
Cohesie & identiteit in verandering........................................................................................................7
Technologisering................................................................................................................................7
Individualisering.................................................................................................................................7
Pessimistische visie.........................................................................................................................8
Optimistische visie..........................................................................................................................8
Individualisme en Durkheim...........................................................................................................8
De tegencultuur (jaren 60/ 70)...........................................................................................................9
Van tegencultuur naar mainstream cultuur..................................................................................10
Politiek..................................................................................................................................................11
Nieuw - links.....................................................................................................................................11
Nieuwrechts.....................................................................................................................................12
Verschillen & overeenkomsten nieuw-links en nieuwrechts............................................................12
Artikelen politiek..............................................................................................................................13
De wedergeboorte van de fact-free politics.................................................................................13
Trump, Brexit, and the Rise of Populism.......................................................................................13
Conceptualizing Backlash..............................................................................................................14
Seculiere intolerantie....................................................................................................................15
I-Pistemology................................................................................................................................15
1
,Religie...................................................................................................................................................17
Seculariseringsthese.........................................................................................................................17
Onttovering van de wereld...........................................................................................................17
Hertovering van de wereld...........................................................................................................19
Privatiseringsthese...........................................................................................................................20
Purificatiethese.................................................................................................................................21
Religieuze purificatie & New Age..................................................................................................21
Religieuze purificatie & Jonge Evangelisten..................................................................................22
Religieuze purificatie & Jonge Salifisten.......................................................................................22
Artikelen religie................................................................................................................................22
Beyond the Spiritual Supermarket................................................................................................22
Mass Media and Religious Identity...............................................................................................23
Is Europe an Exceptional Case?.....................................................................................................24
Zoeken naar een ‘zuivere’ islam...................................................................................................24
Star Trek fandom as a Religious Phenomenon.............................................................................25
Media – I culture..................................................................................................................................26
I-culture............................................................................................................................................26
De tegencultuur herzien...................................................................................................................26
De tegencultuur & romantiek.......................................................................................................27
De tegencultuur & hackers...........................................................................................................27
Me, myself & the machine................................................................................................................28
Utopische visies................................................................................................................................28
Dystopische visies.............................................................................................................................29
Overeenkomsten visies.....................................................................................................................30
De tegencultuur nogmaals herzien...................................................................................................31
Artikelen media................................................................................................................................31
Beter dan het echte leven............................................................................................................31
Toevluchtsoord voor een bedreigde soort...................................................................................32
(Re)writing the Self through Facebook’s Autoposting Apps.........................................................33
Constructions and Reconstructions of Self in Virtual Reality........................................................33
From Satori to Silicon Valley.........................................................................................................34
Het lichaam..........................................................................................................................................36
Waarom het lichaam?......................................................................................................................36
Maar wat is het lichaam?..................................................................................................................37
Nieuwe zorgen om het lichaam........................................................................................................38
Zorgen om het lichaam als nieuwe dwingend discourse..................................................................38
2
, Technologieën van manipulatie en controle....................................................................................39
Technologieën van het zelf...............................................................................................................40
Arikelen het lichaam.........................................................................................................................40
Music and Erotic Agency...............................................................................................................40
Technologies of Sexiness..............................................................................................................41
Cosmetic Surgery..........................................................................................................................42
This is our face on meth................................................................................................................43
Notes on the Perfect.....................................................................................................................44
3
, Cohesie
Het vraagstuk rondom cohesie gaat over de binding die mensen hebben met de samenleving en
elkaar. Het gaat hierbij om samenhang (kleefkracht). Meer samenhang, meer cohesie resulteert tot
meer solidariteit naar elkaar. Dit vraagstuk gaat over wat mensen nou bij elkaar houdt en brengt. De
sociale organisatie in onze samenleving.
Durkheim & cohesie
Durkheim vroeg zichzelf af wat een samenleving nou bij elkaar houdt. Volgens hem kwam dit door
sociale en morele solidariteit, maar ook de mate van integratie en regulatie (zoals hij in zijn
zelfmoordstudie beschrijft.
Integratie = of er wel of geen verbinding is tussen mensen.
Regulatie = de maten waarin er bepaalde normen en waarden zijn binnen een samenleving die die
een dwingende rol uitoefenen op mensen.
Verder focusten Durkheim zich op de opkomst van de industrialisatie en welke invloed dit had op de
sociale cohesie en solidariteit. Hij vroeg zich af hoe het kon dat de samenleving niet uit elkaar spatte,
ondanks de grote veranderingen die de industrialisatie met zich mee bracht. Het antwoord hierop
had te maken met de ‘division of labor in society.’ Hij zag een ontwikkeling in de vorm van sociale
cohesie waarin de solidariteit veranderen. In zijn ogen was er een ontwikkeling van mechanische
solidariteit naar organische solidariteit. In beide omstandigheden is cohesie belangrijk voor het
voortbestaan van de samenleving.
Mechanische solidariteit Organische solidariteit
Pre-modern Modern
De samenleving was simpel vóór de De samenleving werd complex door de
industrialisatie. industrialisatie.
Er was een collectief bewustzijn en de Er ontstond diversiteit.
samenleving werd in stand gehouden door vele
tradities.
Er waren duidelijke verwachtingen en sociale Mensen werden afhankelijk van elkaar, mensen
posities. begonnen elkaar nodig te hebben.
Arbeidsdeling werd bepaald door geslacht en Arbeidsdeling werd bepaald door specialisaties.
leeftijd. Er kwam een bakker, een slager een
kledingmaker, etc.
Lijm: de samenleving werd bij elkaar gehouden Lijm: de samenleving werd bij elkaar gehouden
door de overeenkomsten! juist door de verschillen en de wederzijdse
afhankelijkheid.
Sociaal kapitaal
Het sociale kapitaal waar een individu over beschikt bestaat uit het netwerk van personen rondom
die persoon heen. Dit sociale kapitaal zorgt voor een gevoel van cohesie voor het individu. Giddens
(2009) beschrijft dit fenomeen als volgt:
‘’Fruits of organizational memberships (…), the social knowledge and connections that enable people
to accomplish their goals and their influence.’’
Robert D. Putman verklaard dat het sociale kapitaal afneemt, omdat mensen steeds minder vaak lid
zijn van sociale instituties. Hij beargumenteerd deze afname door de technologisering en
4
