Vwo Systeem aarde CE2026 ev Samenvatting H4
Samenvatting
bij hoofdstuk 4
, Vwo Systeem aarde CE2026 ev Samenvatting H4
4 Het Middellandse Zeegebied
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe is het landschap in het Middellandse Zeegebied
ontstaan en hoe gaan mensen hiermee om?
4.1 Endogene processen in het Middellandse Zeegebied
Deelvragen
1 Hoe heeft het Middellandse Zeegebied zich door de
geologische tijd heen gevormd?
2 Wat is de huidige platentektonische situatie van het Middellandse
Zeegebied en hoe hangt het voorkomen van vulkanisme en
aardbevingen daarmee samen?
3 Welke maatregelen kunnen worden genomen om de schade en
het aantal slachtoffers van natuurrampen te beperken?
Een uniek en geologische ingewikkeld gebied
► Het Middellandse Zeegebied is wat betreft ligging, geologie,
landschap en cultuur een uniek gebied.
● De Middellandse Zee is een grote binnenzee die toegankelijk is
via de Straat van Gibraltar (figuur 4.3), via het Suezkanaal en via de
Bosporus. De Middellandse Zee bestaat uit een aantal bekkens,
zoals de Adriatische Zee, de Tyrrheense Zee (Tyrreense Zee) en de
Egeïsche Zee.
● Het Middellandse Zeegebied ligt op de grens van twee grote
platen: de Afrikaanse plaat en de Euraziatische plaat. De geologie in
dit gebied is complex (figuur 4.4). Door het naar elkaar toe
bewegen van de Afrikaanse en de Euraziatische plaat zijn door
compressie gebergten als de Pyreneeën, de Alpen, de Karpaten,
het Rifgebergte en het Atlasgebergte ontstaan. Door subductie vind
je op verschillende plekken in het gebied vulkanen. De
plaatbewegingen veroorzaken ook aardbevingen.
Ontstaan van het alpiene plooiingsgebied
► Het is aardwetenschappers gelukt het verhaal van het ontstaan
van de jongste gebergten in Europa, zoals de Alpen, de Karpaten,
de Balkan en de Apennijnen, en gebergten in Griekenland en
Turkije gedeeltelijk te reconstrueren.
● Meer dan 200 miljoen geleden: een groot stuk en een paar
kleinere stukken continentale lithosfeer braken los van Noord-
Afrika. Tot het grootste stuk lithosfeer, Groot Adria, behoorde wat
nu de Adriatische of de Apulische plaat wordt genoemd (figuur
4.5).
● Vanaf 180 tot 120 miljoen jaar geleden: de Tethyszee wordt
groter doordat de Afrikaanse plaat samen met Groot Adria en de
minicontinenten met een draaiende beweging weg bewoog van de
Euraziatische plaat (figuur 4.5) > rek > mid-oceanische rug waar
nieuwe oceanische lithosfeer ontstond (figuur 4.6 en 4.7A). Het
grootste deel van Groot Adria en de minicontinenten lagen onder
water > sedimentgesteenten, bijvoorbeeld kalksteen uit enorme
De Geo LRN-line bovenbouw havo/vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2024
Samenvatting
bij hoofdstuk 4
, Vwo Systeem aarde CE2026 ev Samenvatting H4
4 Het Middellandse Zeegebied
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe is het landschap in het Middellandse Zeegebied
ontstaan en hoe gaan mensen hiermee om?
4.1 Endogene processen in het Middellandse Zeegebied
Deelvragen
1 Hoe heeft het Middellandse Zeegebied zich door de
geologische tijd heen gevormd?
2 Wat is de huidige platentektonische situatie van het Middellandse
Zeegebied en hoe hangt het voorkomen van vulkanisme en
aardbevingen daarmee samen?
3 Welke maatregelen kunnen worden genomen om de schade en
het aantal slachtoffers van natuurrampen te beperken?
Een uniek en geologische ingewikkeld gebied
► Het Middellandse Zeegebied is wat betreft ligging, geologie,
landschap en cultuur een uniek gebied.
● De Middellandse Zee is een grote binnenzee die toegankelijk is
via de Straat van Gibraltar (figuur 4.3), via het Suezkanaal en via de
Bosporus. De Middellandse Zee bestaat uit een aantal bekkens,
zoals de Adriatische Zee, de Tyrrheense Zee (Tyrreense Zee) en de
Egeïsche Zee.
● Het Middellandse Zeegebied ligt op de grens van twee grote
platen: de Afrikaanse plaat en de Euraziatische plaat. De geologie in
dit gebied is complex (figuur 4.4). Door het naar elkaar toe
bewegen van de Afrikaanse en de Euraziatische plaat zijn door
compressie gebergten als de Pyreneeën, de Alpen, de Karpaten,
het Rifgebergte en het Atlasgebergte ontstaan. Door subductie vind
je op verschillende plekken in het gebied vulkanen. De
plaatbewegingen veroorzaken ook aardbevingen.
Ontstaan van het alpiene plooiingsgebied
► Het is aardwetenschappers gelukt het verhaal van het ontstaan
van de jongste gebergten in Europa, zoals de Alpen, de Karpaten,
de Balkan en de Apennijnen, en gebergten in Griekenland en
Turkije gedeeltelijk te reconstrueren.
● Meer dan 200 miljoen geleden: een groot stuk en een paar
kleinere stukken continentale lithosfeer braken los van Noord-
Afrika. Tot het grootste stuk lithosfeer, Groot Adria, behoorde wat
nu de Adriatische of de Apulische plaat wordt genoemd (figuur
4.5).
● Vanaf 180 tot 120 miljoen jaar geleden: de Tethyszee wordt
groter doordat de Afrikaanse plaat samen met Groot Adria en de
minicontinenten met een draaiende beweging weg bewoog van de
Euraziatische plaat (figuur 4.5) > rek > mid-oceanische rug waar
nieuwe oceanische lithosfeer ontstond (figuur 4.6 en 4.7A). Het
grootste deel van Groot Adria en de minicontinenten lagen onder
water > sedimentgesteenten, bijvoorbeeld kalksteen uit enorme
De Geo LRN-line bovenbouw havo/vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2024
