College 1: De geneeskundige
behandelingsovereenkomst
Rechtsverhouding: contractueel
- Puur verbintenissenrecht.
o Ingevuld door voorwaarden, gedragsregels, gewoonte, eisen van
goede trouw, publiekrechtelijke regelgeving.
o Bijzondere overeenkomst van opdracht: de geneeskundige
behandelingsovereenkomst.
o Ook kijken naar boek 3 (aanbod en aanvaarding) en boek 6 BW
(schade en aansprakelijkheid).
Geneeskundige behandelingsovereenkomst (art. 7:446 BW):
- Handelingen op het gebied van de geneeskunst;
- Handelingen op het gebied van de artsenijbereidkunst;
o Zelf medicijnen maken;
o Begeleiden bevallingen.
- Aanpalende handelingen.
o Verpleging en verzorging patiënten.
Hier valt ook onder:
- Alternatieve geneeswijzen;
- Palliatieve zorg;
- Bevolkingsonderzoek (beoordelen gezondheidstoestand);
- Medisch-wetenschappelijk onderzoek.
Hier valt niet onder:
- Euthanasie: dit is gericht op het beëindigen van het leven en dus niet op
het verzorgen, verplegen etc.;
- Enkel de verzorging van gezonde mensen (care).
De geneeskundige behandelingsovereenkomst gaat uit van vrijwilligheid.
Gedwongen zorg valt hier dus niet onder.
Partijen behandelingsovereenkomst
Doorgaans is de patiënt opdrachtgever van de overeenkomst.
Bijzondere situaties:
- Een kind het kind blijft juridisch de contractuele partij, maar de ouders
zijn de wettelijke vertegenwoordiger. Die sluiten het contract voor het kind,
maar zijn vervolgens geen partij.
- Onder curatele/toezicht gestelde de curator zal de overeenkomst
sluiten, maar de onder curatele/toezicht gestelde zal contractspartij zijn.
- Dement de demente persoon is contractspartij maar wordt wettelijk
vertegenwoordigd.
- Comateus geen geneeskundige behandelingsovereenkomst want is er
geen wilsverklaring.
,Alle wettelijk vertegenwoordigers sluiten dus de overeenkomst, maar vallen er
daarna tussenuit en zijn geen contractspartij. Zij zijn dus ook geen
opdrachtgever. De patiënt blijft formeel juridisch opdrachtgever. Alleen de echte
contractspartij is vorderingsgerechtigd (zie ook HR Baby Joost). Je kan niet om
een vorderingsrecht te creëren, stellen dat je partij bent. Je moet hiervoor in
beginsel contractspartij zijn.
Andere bijzondere situatie: zwangerschap en bevalling.
- Ongeboren kind geen partij want het is nog geen rechtssubject.
- Partner geen partij (HR Baby Kelly). Alleen de vrouw sluit een contract met
de hulpverlener.
De hulpverlener is een natuurlijk persoon (beroepsmatig) of rechtspersoon
(bedrijfsmatig).
Vuistregels:
1. Arts = opdrachtnemer als hij zelfstandig zijn beroep uitoefent o.b.v. een
overeenkomst van opdracht als ondernemer in het ziekenhuis werkt.
- Ook als een arts gevestigd is in bijv. een maatschap of coöperatie,
sluit je de overeenkomst met de individuele arts en niet met de
maatschap of coöperatie.
2. Ziekenhuis = opdrachtnemer als arts in dienst is van het ziekenhuis
(arts = hulppersoon).
- Bij academische ziekenhuizen zijn medisch specialisten altijd in
loondienst.
Als het onduidelijk is wie de opdrachtnemer is, is bepalend wat partijen over en
weer verklaren en wat partijen uit elkaars gedragingen hebben mogen afleiden.
Hoe zit het bij:
- Waarneming ligt aan de tijdsduur van de waarneming. Bij een lange
waarneming wordt de waarnemend hulpverlener contractspartij. Tot die tijd
geldt de waarnemend hulpverlener als hulppersoon.
- Intercollegiaal consult andere collega’s gelden als hulppersonen.
- Invloed integrale bekostiging ondanks de opkomst van MSB’s, gelden de
individuele medisch specialisten als contractspartij.
Anesthesiologen gelden altijd als hulppersonen en kunnen niet zelf een contract
sluiten.
Aanvang behandelingsovereenkomst
- Aanbod en aanvaarding (art. 6:217 BW).
- Een door een middel van een verklaring geuite wil (art. 3:33 BW).
Voor hulpverleners geldt een indirecte contractdwang dat hij iedere patiënt
helpt.
Als iets niet contractueel geregeld is, moet er gekeken worden naar de
redelijkheid en billijkheid.
, Het ontbreken van een wilsverklaring aan de kant van de patiënt zorgt ervoor dat
er geen overeenkomst tot stand komt.
- Comateuze patiënt.
Aanvaardbare uitzonderingssituaties weigering door hulpverlener:
- Lange afstand tot de patiënt;
- Vertrouwen (bv. bedreiging hulpverlener);
- Gewetensbezwaren (bv. bij euthanasie of abortus);
- Hulpverlener op vakantie m.u.v. noodsituaties waarin een hulpverlener
hulp moet verlenen.
Einde behandelingsovereenkomst
- Beëindiging met wederzijds goedvinden;
- Ontbinding;
- Opzegging;
o Hulpverlener: gewichtige reden(art. 7:460 BW).
o Patiënt: te allen tijde (art. 7:408 BW).
- Overlijden.
o Hulpverlener: vervanger (art. 7:409 BW).
o Patiënt (art. 7:410 BW).
Rechtsverhouding
Soms is de rechtsverhouding niet contractueel:
- Ontbreken wilsovereenstemming.
- Verzorging anders dan in het kader van een geneeskundige behandeling.
- Behandeling op grond van wet of feitelijke verplichting (Wzd of Wpg).
o Dus: bij zorg o.g.v. deze wetten of verplichtingen komt er geen
behandelingsovereenkomst tot stand.
- Handelingen ter beoordeling van de gezondheidstoestand of medische
begeleiding van een persoon (art. 7:446 lid 4 BW).
o Bv. medische keuringen om een bepaald beroep uit te oefenen
(bedrijfsarts in opdracht van de werkgever) of om een
levensverzekering te krijgen.
In zo’n geval dat doet de hulpverlener aan zaakwaarneming.
Ongeacht of er wel of geen overeenkomst tot stand komt, gelden dezelfde
wederzijdse verplichtingen voor de hulpverlener en patiënt (art. 7:464 lid 1 BW),
tenzij de specifieke rechtsverhouding zich daartegen verzet. Bij medische
keuringen geldt bijvoorbeeld een andere bewaartermijn.
behandelingsovereenkomst
Rechtsverhouding: contractueel
- Puur verbintenissenrecht.
o Ingevuld door voorwaarden, gedragsregels, gewoonte, eisen van
goede trouw, publiekrechtelijke regelgeving.
o Bijzondere overeenkomst van opdracht: de geneeskundige
behandelingsovereenkomst.
o Ook kijken naar boek 3 (aanbod en aanvaarding) en boek 6 BW
(schade en aansprakelijkheid).
Geneeskundige behandelingsovereenkomst (art. 7:446 BW):
- Handelingen op het gebied van de geneeskunst;
- Handelingen op het gebied van de artsenijbereidkunst;
o Zelf medicijnen maken;
o Begeleiden bevallingen.
- Aanpalende handelingen.
o Verpleging en verzorging patiënten.
Hier valt ook onder:
- Alternatieve geneeswijzen;
- Palliatieve zorg;
- Bevolkingsonderzoek (beoordelen gezondheidstoestand);
- Medisch-wetenschappelijk onderzoek.
Hier valt niet onder:
- Euthanasie: dit is gericht op het beëindigen van het leven en dus niet op
het verzorgen, verplegen etc.;
- Enkel de verzorging van gezonde mensen (care).
De geneeskundige behandelingsovereenkomst gaat uit van vrijwilligheid.
Gedwongen zorg valt hier dus niet onder.
Partijen behandelingsovereenkomst
Doorgaans is de patiënt opdrachtgever van de overeenkomst.
Bijzondere situaties:
- Een kind het kind blijft juridisch de contractuele partij, maar de ouders
zijn de wettelijke vertegenwoordiger. Die sluiten het contract voor het kind,
maar zijn vervolgens geen partij.
- Onder curatele/toezicht gestelde de curator zal de overeenkomst
sluiten, maar de onder curatele/toezicht gestelde zal contractspartij zijn.
- Dement de demente persoon is contractspartij maar wordt wettelijk
vertegenwoordigd.
- Comateus geen geneeskundige behandelingsovereenkomst want is er
geen wilsverklaring.
,Alle wettelijk vertegenwoordigers sluiten dus de overeenkomst, maar vallen er
daarna tussenuit en zijn geen contractspartij. Zij zijn dus ook geen
opdrachtgever. De patiënt blijft formeel juridisch opdrachtgever. Alleen de echte
contractspartij is vorderingsgerechtigd (zie ook HR Baby Joost). Je kan niet om
een vorderingsrecht te creëren, stellen dat je partij bent. Je moet hiervoor in
beginsel contractspartij zijn.
Andere bijzondere situatie: zwangerschap en bevalling.
- Ongeboren kind geen partij want het is nog geen rechtssubject.
- Partner geen partij (HR Baby Kelly). Alleen de vrouw sluit een contract met
de hulpverlener.
De hulpverlener is een natuurlijk persoon (beroepsmatig) of rechtspersoon
(bedrijfsmatig).
Vuistregels:
1. Arts = opdrachtnemer als hij zelfstandig zijn beroep uitoefent o.b.v. een
overeenkomst van opdracht als ondernemer in het ziekenhuis werkt.
- Ook als een arts gevestigd is in bijv. een maatschap of coöperatie,
sluit je de overeenkomst met de individuele arts en niet met de
maatschap of coöperatie.
2. Ziekenhuis = opdrachtnemer als arts in dienst is van het ziekenhuis
(arts = hulppersoon).
- Bij academische ziekenhuizen zijn medisch specialisten altijd in
loondienst.
Als het onduidelijk is wie de opdrachtnemer is, is bepalend wat partijen over en
weer verklaren en wat partijen uit elkaars gedragingen hebben mogen afleiden.
Hoe zit het bij:
- Waarneming ligt aan de tijdsduur van de waarneming. Bij een lange
waarneming wordt de waarnemend hulpverlener contractspartij. Tot die tijd
geldt de waarnemend hulpverlener als hulppersoon.
- Intercollegiaal consult andere collega’s gelden als hulppersonen.
- Invloed integrale bekostiging ondanks de opkomst van MSB’s, gelden de
individuele medisch specialisten als contractspartij.
Anesthesiologen gelden altijd als hulppersonen en kunnen niet zelf een contract
sluiten.
Aanvang behandelingsovereenkomst
- Aanbod en aanvaarding (art. 6:217 BW).
- Een door een middel van een verklaring geuite wil (art. 3:33 BW).
Voor hulpverleners geldt een indirecte contractdwang dat hij iedere patiënt
helpt.
Als iets niet contractueel geregeld is, moet er gekeken worden naar de
redelijkheid en billijkheid.
, Het ontbreken van een wilsverklaring aan de kant van de patiënt zorgt ervoor dat
er geen overeenkomst tot stand komt.
- Comateuze patiënt.
Aanvaardbare uitzonderingssituaties weigering door hulpverlener:
- Lange afstand tot de patiënt;
- Vertrouwen (bv. bedreiging hulpverlener);
- Gewetensbezwaren (bv. bij euthanasie of abortus);
- Hulpverlener op vakantie m.u.v. noodsituaties waarin een hulpverlener
hulp moet verlenen.
Einde behandelingsovereenkomst
- Beëindiging met wederzijds goedvinden;
- Ontbinding;
- Opzegging;
o Hulpverlener: gewichtige reden(art. 7:460 BW).
o Patiënt: te allen tijde (art. 7:408 BW).
- Overlijden.
o Hulpverlener: vervanger (art. 7:409 BW).
o Patiënt (art. 7:410 BW).
Rechtsverhouding
Soms is de rechtsverhouding niet contractueel:
- Ontbreken wilsovereenstemming.
- Verzorging anders dan in het kader van een geneeskundige behandeling.
- Behandeling op grond van wet of feitelijke verplichting (Wzd of Wpg).
o Dus: bij zorg o.g.v. deze wetten of verplichtingen komt er geen
behandelingsovereenkomst tot stand.
- Handelingen ter beoordeling van de gezondheidstoestand of medische
begeleiding van een persoon (art. 7:446 lid 4 BW).
o Bv. medische keuringen om een bepaald beroep uit te oefenen
(bedrijfsarts in opdracht van de werkgever) of om een
levensverzekering te krijgen.
In zo’n geval dat doet de hulpverlener aan zaakwaarneming.
Ongeacht of er wel of geen overeenkomst tot stand komt, gelden dezelfde
wederzijdse verplichtingen voor de hulpverlener en patiënt (art. 7:464 lid 1 BW),
tenzij de specifieke rechtsverhouding zich daartegen verzet. Bij medische
keuringen geldt bijvoorbeeld een andere bewaartermijn.
