TERMEN UITLEG
classicisme
Weimarer Klassik - (1786-1832)
(DUI) - Wieland, Herder, Goethe, Schiller
- Griekse & Romeinse inspiratie, reactie op Sturm und
Drang/romantiek, drama & proza
< Weimar
vroegromantiek
Sturm und Drang (DUI) - (1765-1790)
- Goethe & Schiller
- breuk met klassieke tragedie, reactie op classicisme,
nationalisme, verzet tegen regels: vrijheid,
originaliteit/creatio, natuur, pre-romantisch
taedium vitae levensmoeheid, levensonlust
Originalgenie (DUI) creatief of scheppend individu, belangrijk in Sturm und Drang,
zelfontplooiing & zelfrealisatie, eigen wensen & regels, vrij van
tradities
romantiek
the Lake Poets (ENG) - (1798-1815)
- Wordsworth, Coleridge, Southey, de Quincy
- hypochondrische sfeer, eenheid mens-natuur, gewone
man, introspectief, semi-autobiografisch
Byronic Hero (ENG) lonely & mysterious man, eenling, mengeling goed-kwaad,
melancholisch, sensitief, tegendraads, geheimen, passies
bv. Don Juan, Heathcliff, Batman
< Lord Byron
hybris overdreven trots, hoogmoed, overmoed, grootheidswaan,
brutaliteit, onbeschaamdheid
< Griekse goden/mythes
Universalpoesie (DUI) leven = poëzie, filosofie in literatuur uiten, combinatie literaire
genres, alles met literatuur combineren
< School van Jena
Biedermeier (DUI) - (1815-1848)
- burgers als dichters, burgelijke sfeer, actueel, idyllische
natuur, rustig, gezellig
- bv. Goethe & Schiller
Risorgimento (ITA) vereniging en onafhankelijkheid van Italië (1861), patriottistisch
karakter van literatuur (dient als morele grond)
romancero (SPA) bundel episch-lyrische verhalen/gedichten en ballades over
historische gebeurtenissen, legendes, heldendaden,
liefdesaffaires of populaire gebeurtenissen.
Sehnsucht (DUI) verlangen naar het onbereikbare, soms ziekte of dood als gevolg
Weltschmerz (DUI) gevoel van ‘buiten’ de wereld staan, melancholie, natuur
opzoeken als gevolg, zie mal du siècle
mal du siècle (FRA) melancholische, depressieve status, zie Weltschmerz
mimesis kunst als nabootsing van de wkhd, representeren
, imitatio nabootsing van eerdere werken die men bewondert (meestal
oudheid), model volgen & toepassen, eigen maken
gothic double scherp verdeelde psyche, behekste geest, innerlijk conflict
bv. Jane Eyre (C. Brontë), Jekyll & Hyde
romantiek => realisme
La Querelle des - eind 17e eeuw
Anciens & des - Anciens: classicisme, gezag literaire modellen vanuit
Modernes (FRA) oudheid
- Modernes: vernieuwing, vroegromantiek & realisme
romance (ENG) geen overeenstemming met leefwereld van lezer, van wkhd weg,
idealiserend, sentimenteel, roman
novel (ENG) overeenstemming met leefwereld van lezer, naar wkhd toe,
nieuw, in 1ste persoon (ooggetuige), lagen vd maatschappij, anti-
roman
gothic romance (ENG) - eind 18e- begin 19e eeuw
- akelig decor, eng & mysterieus, bevreemdend => gothic
novel
bv. Wollstonecraft (Frankenstein: the Modern Prometheus),
Schiller (Der Geisterseher)
sentimentele roman satirisch, sentimentalisme, briefroman, gevoeligheid,
menselijke natuur analyseren
bv. Austen (Pride & Prejudice), de Staël (Delphine)
historische roman verleden tijdperk als onderwerp, weinig plot, politieke functie,
impact van verleden op heden, visie van schrijver op periode,
weinig psychologische diepgang
bv. Manzoni (de Verloofden), Conscience (De leeuw van
Vlaanderen)
karakterroman Karakter van personage (divers, sterk), romantisch-realistisch,
vaak in feuilletons, gevoelens zeer aanwezig
bv. C. Brontë (Jane Eyre), E. Brontë (Wuthering Heights)
belijdenisroman tussen romantiek & realisme, beleefde
werkelijkheid/perspectief personage, ontevredenheid t.o.v.
maatschappij, autobiografische trekken, biechtvorm,
retrospectief
bv. de Chateaubriand (René), Lermontov (Held van onze tijd)
Bildungsroman (DUI) - eind 18e eeuw
- novel : psychologische analyse personage
- ontwikkeling (emotioneel, intellectueel, moreel,
religieus), kind-adolescent-volwassene (reis)
- waarden & normen maatschappij aanvaarden of
verwerpen
bv. Stendhal (Le Rouge et le Noir), Dickens (David
Copperfield)
Künstlerroman (DUI) doel & zin van ontwikkeling is kunst, personage evolueert tot
kunsternaar, zie Bildungsroman
bv. Sand
classicisme
Weimarer Klassik - (1786-1832)
(DUI) - Wieland, Herder, Goethe, Schiller
- Griekse & Romeinse inspiratie, reactie op Sturm und
Drang/romantiek, drama & proza
< Weimar
vroegromantiek
Sturm und Drang (DUI) - (1765-1790)
- Goethe & Schiller
- breuk met klassieke tragedie, reactie op classicisme,
nationalisme, verzet tegen regels: vrijheid,
originaliteit/creatio, natuur, pre-romantisch
taedium vitae levensmoeheid, levensonlust
Originalgenie (DUI) creatief of scheppend individu, belangrijk in Sturm und Drang,
zelfontplooiing & zelfrealisatie, eigen wensen & regels, vrij van
tradities
romantiek
the Lake Poets (ENG) - (1798-1815)
- Wordsworth, Coleridge, Southey, de Quincy
- hypochondrische sfeer, eenheid mens-natuur, gewone
man, introspectief, semi-autobiografisch
Byronic Hero (ENG) lonely & mysterious man, eenling, mengeling goed-kwaad,
melancholisch, sensitief, tegendraads, geheimen, passies
bv. Don Juan, Heathcliff, Batman
< Lord Byron
hybris overdreven trots, hoogmoed, overmoed, grootheidswaan,
brutaliteit, onbeschaamdheid
< Griekse goden/mythes
Universalpoesie (DUI) leven = poëzie, filosofie in literatuur uiten, combinatie literaire
genres, alles met literatuur combineren
< School van Jena
Biedermeier (DUI) - (1815-1848)
- burgers als dichters, burgelijke sfeer, actueel, idyllische
natuur, rustig, gezellig
- bv. Goethe & Schiller
Risorgimento (ITA) vereniging en onafhankelijkheid van Italië (1861), patriottistisch
karakter van literatuur (dient als morele grond)
romancero (SPA) bundel episch-lyrische verhalen/gedichten en ballades over
historische gebeurtenissen, legendes, heldendaden,
liefdesaffaires of populaire gebeurtenissen.
Sehnsucht (DUI) verlangen naar het onbereikbare, soms ziekte of dood als gevolg
Weltschmerz (DUI) gevoel van ‘buiten’ de wereld staan, melancholie, natuur
opzoeken als gevolg, zie mal du siècle
mal du siècle (FRA) melancholische, depressieve status, zie Weltschmerz
mimesis kunst als nabootsing van de wkhd, representeren
, imitatio nabootsing van eerdere werken die men bewondert (meestal
oudheid), model volgen & toepassen, eigen maken
gothic double scherp verdeelde psyche, behekste geest, innerlijk conflict
bv. Jane Eyre (C. Brontë), Jekyll & Hyde
romantiek => realisme
La Querelle des - eind 17e eeuw
Anciens & des - Anciens: classicisme, gezag literaire modellen vanuit
Modernes (FRA) oudheid
- Modernes: vernieuwing, vroegromantiek & realisme
romance (ENG) geen overeenstemming met leefwereld van lezer, van wkhd weg,
idealiserend, sentimenteel, roman
novel (ENG) overeenstemming met leefwereld van lezer, naar wkhd toe,
nieuw, in 1ste persoon (ooggetuige), lagen vd maatschappij, anti-
roman
gothic romance (ENG) - eind 18e- begin 19e eeuw
- akelig decor, eng & mysterieus, bevreemdend => gothic
novel
bv. Wollstonecraft (Frankenstein: the Modern Prometheus),
Schiller (Der Geisterseher)
sentimentele roman satirisch, sentimentalisme, briefroman, gevoeligheid,
menselijke natuur analyseren
bv. Austen (Pride & Prejudice), de Staël (Delphine)
historische roman verleden tijdperk als onderwerp, weinig plot, politieke functie,
impact van verleden op heden, visie van schrijver op periode,
weinig psychologische diepgang
bv. Manzoni (de Verloofden), Conscience (De leeuw van
Vlaanderen)
karakterroman Karakter van personage (divers, sterk), romantisch-realistisch,
vaak in feuilletons, gevoelens zeer aanwezig
bv. C. Brontë (Jane Eyre), E. Brontë (Wuthering Heights)
belijdenisroman tussen romantiek & realisme, beleefde
werkelijkheid/perspectief personage, ontevredenheid t.o.v.
maatschappij, autobiografische trekken, biechtvorm,
retrospectief
bv. de Chateaubriand (René), Lermontov (Held van onze tijd)
Bildungsroman (DUI) - eind 18e eeuw
- novel : psychologische analyse personage
- ontwikkeling (emotioneel, intellectueel, moreel,
religieus), kind-adolescent-volwassene (reis)
- waarden & normen maatschappij aanvaarden of
verwerpen
bv. Stendhal (Le Rouge et le Noir), Dickens (David
Copperfield)
Künstlerroman (DUI) doel & zin van ontwikkeling is kunst, personage evolueert tot
kunsternaar, zie Bildungsroman
bv. Sand
